Indeks pojęć
Alfabetyczny słownik haseł kursu Site Reliability Engineering (SRE)
Kliknij literę w nawigacji poniżej lub wpisz szukaną frazę w polu filtrowania. Każde hasło wskazuje część (W1-W8) oraz numer slajdu, na którym zagadnienie zostało omówione. Indeks obejmuje 1267 pozycji wyprowadzonych ze słowniczków akronimów, definicji inżynierskich i tematów wszystkich 440 slajdów.
Liczba haseł w indeksie: 1267 · liczba slajdów: 440 · haseł z definicją: 1267
Wszystkie wykłady
W1: Wprowadzenie i SRE
W2: Metryki i SLI/SLO
W3: Wizualizacja, Grafana
W4: Logi, Loki/ELK
W5: HA i Load Balancing
W6: Alerting
W7: GitOps
W8: Incydenty, Post-mortem
Wszystkie
0-9
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
Y
Z
0-9
2N Redundancy Model – model redundancji 2N; Pełne zdublowanie całej infrastruktury gwarantujące odporność na awarię połowy środowiska.
HTTP Success Status Codes – kody powodzenia HTTP; Grupa kodów potwierdzających pełną sprawność i gotowość serwera do przetwarzania transakcji.
Pięć razy „dlaczego?” od objawów do źródła; przyczyny techniczne i procesowe, w duchu blameless - na system, nie na ludzi.
Five Whys Diagnostic Technique – technika pięciu dlaczego; Metoda wielokrotnego zadawania pytania 'dlaczego' w celu dotarcia do źródła problemu.
HTTP Server Error Status Codes – kody błędów serwera HTTP; Grupa kodów odpowiedzi skutkująca natychmiastowym uznaniem węzła za uszkodzony.
Eight Academic Lectures Overview – przegląd ośmiu wykładów akademickich; Syntetyczny bilans zrealizowanych zagadnień: wprowadzenie, metryki, wizualizacja, logi, HA, alerting, GitOps, incydenty.
Four Nines Availability – dostępność na poziomie czterech dziewiątek; Poziom niezawodności dopuszczający jedynie 52 minuty przestoju w skali całego roku.
A
A/B Testing – testy A/B; Eksperyment polegający na porównaniu dwóch wariantów usługi pod kątem metryk biznesowych i technicznych.
Ongoing Academic Course Assistance – bieżąca pomoc dydaktyczna; Otwarte kanały kontaktu z prowadzącym w sprawach merytorycznych przedmiotu.
Emergency Production Access Check – weryfikacja uprawnień awaryjnych; Sprawdzenie ważności kluczySSH, certyfikatów VPN i dostępów do konsoli chmurowych.
HTTP Access Log – dziennik dostępu HTTP; Podstawowy plik logów serwera WWW rejestrujący każde przychodzące żądanie klienta.
Atomicity, Consistency, Isolation, Durability – kwasowość transakcji bazodanowych; Zbiór czterech fundamentalnych właściwości gwarantujących niezawodne przetwarzanie transakcji.
Acknowledge Action – potwierdzenie przyjęcia wezwania; Czynność inżyniera dyżurnego informująca system i zespół, że ktoś podjął już pracę nad incydentem.
Potwierdzenie odbioru alertu przez dyżurnego; początek łańcucha triage → diagnoza → mitigacja → fix → dokumentacja.
Incident Acknowledgment State – stan potwierdzenia zgłoszenia; Status wstrzymujący dalsze próby eskalacji do kolejnych inżynierów z listy.
Listy kontroli dostępu do routingu żądań w HAProxy; obok stick tables i skryptów Lua w dedykowanym balancerze L4/L7.
Konkretne, mierzalne zadania po incydencie; z blameless culture, osią czasu i 5 Whys - zapowiedź wykładu o post-mortem.
Działania z właścicielem i terminem; celem zarządzania incydentem nie unikanie awarii, lecz szybkie reagowanie (blameless, RCA).
Core Principle of Actionability – fundamentalna zasada wykonalności; Główny wniosek wykładu: tylko alarmy wymagające natychmiastowego działania mają prawo istnieć.
Actionable Alert Quality – wykonalność alertu; Podstawowa zasada SRE: alert jest uzasadniony tylko wtedy, gdy odbiorca ma możliwość wykonania konkretnej akcji naprawczej.
Alert, po którym operator wie co robić w 30 sekund; wymaga treści, usługi/metryki, severity i runbook_url.
Alerty nadające się do działania - z kontekstem i runbookiem; zamykają pętlę logi → wykrywanie wzorców → alert → naprawa w decyzjach opartych na dowodach.
Principle of Actionable Alerts – zasada powiadomień wykonalnych; Fundament higieny operacyjnej nakazujący usuwanie każdego alertu, który nie wymaga natychmiastowego działania.
ActionItems
W8 · slajd 16/55 | W8 · slajd 18/55 | W8 · slajd 21/55 | W8 · slajd 30/55 | W8 · slajd 34/55
Corrective Action Items – korygujące zadania naprawcze; Konkretne zobowiązania inżynierskie usuwające podatności wykazane w trakcie incydentu.
Structured Action Items Table – ustrukturyzowana tabela działań naprawczych; Modelowe zestawienie zadań z jednoznacznym przypisaniem ról i terminów wykonania.
Rigorous Action Items Tracking – rygorystyczne śledzenie zadań naprawczych; Egzekwowanie terminowości wdrażania poprawek zapobiegających ponownemu wystąpieniu awarii.
Active-Active Redundancy – redundancja aktywno-aktywna; Model, w którym wszystkie redundantne węzły jednocześnie przetwarzają ruch produkcyjny.
Active-Passive Redundancy – redundancja aktywno-pasywna; Układ z węzłem nadrzędnym oraz węzłem zapasowym czekającym na awarię lidera.
Kubernetes Validating Admission Webhook – walidujący webhook dopuszczeń; Mechanizm API serwera odrzucający manifesty naruszające zdefiniowane reguły przed ich zapisem w bazie etcd.
Pionowe linie na wykresach oznaczające wdrożenia i incydenty; korelują zmianę metryki z jej przyczyną w czasie.
Architecture Decision Record – rejestr decyzji architektonicznych; zwięzły dokument tekstowy w repozytorium opisujący kontekst i skutki wyborów technicznych.
Advanced SRE Graduate Studies – zaawansowane studia inżynierii niezawodności; Zapowiedź specjalistycznych kursów magisterskich poświęconych zaawansowanej telemetrii.
Agentless Architecture – architektura bezagentowa; Zaleta Ansible polegająca na braku konieczności instalacji dodatkowego oprogramowania na serwerach docelowych.
Operational Agility and Speed – zwinność i szybkość operacyjna; Możliwość bezpiecznego i częstego publikowania nowych funkcji z zachowaniem wysokiej niezawodności.
Gromadzenie logów z wielu serwisów w jednym systemie (Loki, ELK) z językiem zapytań (LogQL); logi odpowiadają na pytanie DLACZEGO, metryki - CO się dzieje.
Artificial Intelligence – sztuczna inteligencja; Zaawansowane systemy korelacji zdarzeń redukujące szum informacyjny w centrach operacyjnych (NOC/SOC).
Zmęczenie operatorów nadmiarem (głównie fałszywych) alertów prowadzące do ignorowania także prawdziwych incydentów; lekarstwo to deduplikacja i przeglądy.
Wolumen alertów na dashboardzie efektywności; z MTTA/MTTR, resolution rate i strojeniem progów mierzy zwrot z alertingu.
Alert Fatigue Phenomenon – zespół zmęczenia alertami; Patologiczny stan operacyjny, w którym inżynierowie przestają reagować na sygnały dźwiękowe pagera.
Alerting and Notification Systems – systemy powiadamiania i alertowania; Temat przewodni kolejnego wykładu poświęconego praktyce reagowania na zdarzenia awaryjne.
Reguły w YAML - warunek expr (PromQL), czas for, etykiety labels i adnotacje (summary, description, runbook_url).
Alertmanager
W2 · slajd 39/55 | W5 · slajd 33/55 | W5 · slajd 52/55 | W6 · slajd 7/55 | W6 · slajd 32/55 | W6 · slajd 34/55 | W6 · slajd 47/55 | W6 · slajd 50/55 | W7 · slajd 39/55 | W8 · slajd 6/55
Centralny dyspozytor alertów; usuwa duplikaty, grupuje podobne powiadomienia i kieruje je do odbiorców.
Alerting on Averages Anti-pattern – antywzorzec alarmowania na średnich; Poważny błąd inżynierski polegający na badaniu średniej arytmetycznej latencji zamiast percentyli p99.
ALERTS Time Series in Prometheus – szereg czasowy ALERTS w bazie Prometheus; Wewnętrzna metryka Prometheusa rejestrująca bieżący stan wszystkich zdefiniowanych reguł alertowych.
Alert Storm Phenomenon – burza alertów; Lawinowe zalanie kanałów komunikacyjnych tysiącami powiadomień w trakcie pojedynczej awarii węzła nadrzędnego.
Total Alert Volume Metric – całkowity wolumen wygenerowanych alertów; Liczba wyzwoleń pagera w podziale na zespoły, usługi i pory dnia.
John Allspaw Incident Engineering Research – badania inżynierskie Johna Allspawa; Prace naukowe i artykuły dotyczące odporności systemów i kultury bez obwiniania.
AM
W2 · slajd 39/55 | W3 · slajd 26/55 | W4 · slajd 29/55 | W5 · slajd 48/55 | W6 · slajd 1/55 | W6 · slajd 7/55
Alertmanager – menedżer alertów Prometheus; Niezależna usługa odpowiedzialna za deduplikację, grupowanie, wyciszanie i routing powiadomień awaryjnych.
W mikroserwisach opóźnienia ogonowe mnożą się przez łańcuch wywołań; linia progu SLO na wykresie p99 to wizualne egzekwowanie celu.
Alert Annotations Map – adnotacje informacyjne alertu; Pola tekstowe zawierające dynamiczne opisy wzbogacane szablonami Go templating.
Notatki na dashboardach Grafany oznaczające zdarzenia (np. wdrożenia), ułatwiające korelację zmian z zachowaniem metryk.
Wartość istotnie odbiegająca od historycznego wzorca (baselinu); wskazuje miejsce do analizy, ale sama nie jest jeszcze wnioskiem.
Ansible Automation Platform – narzędzie automatyzacji Ansible; Narzędzie wykonujące automatyczne playbooki naprawcze w odpowiedzi na sygnał z Alertmanagera.
Apache HTTP Server – serwer WWW Apache; Klasyczny serwer aplikacji internetowych monitorowany pod kątem liczby aktywnych procesów roboczych.
API
W1 · slajd 5/55 | W1 · slajd 13/55 | W1 · slajd 18/55 | W1 · slajd 31/55 | W1 · slajd 39/55 | W1 · slajd 45/55 | W2 · slajd 2/55 | W2 · slajd 22/55 | W2 · slajd 27/55 | W2 · slajd 33/55 | W2 · slajd 48/55 | W2 · slajd 55/55 | W3 · slajd 5/55 | W3 · slajd 10/55 | W3 · slajd 16/55 | W3 · slajd 19/55 | W3 · slajd 20/55 | W3 · slajd 31/55 | W3 · slajd 36/55 | W3 · slajd 44/55 | W4 · slajd 1/55 | W4 · slajd 8/55 | W4 · slajd 10/55 | W4 · slajd 22/55 | W4 · slajd 26/55 | W5 · slajd 15/55 | W5 · slajd 19/55 | W5 · slajd 21/55 | W6 · slajd 7/55 | W6 · slajd 17/55
Application Programming Interface – interfejs programistyczny aplikacji; sformalizowany zbiór reguł umożliwiający integrację i wymianę danych pomiędzy heterogenicznymi systemami.
Application Performance Monitoring – zaawansowane narzędzia do profilowania i monitorowania wydajności kodu aplikacji w czasie rzeczywistym.
ArgoCD Application CRD – zasób niestandardowy Application; Podstawowy obiekt w ArgoCD łączący źródłowe repozytorium Git z docelowym klastrem i przestrzenią nazw.
Generator Aplikacji ArgoCD per środowisko; jedna baza (base) plus overlaye Kustomize lub values Helma plus promocja.
Terraform Apply Execution – zatwierdzenie wykonania zmian; Rzeczywista aprowizacja infrastruktury w chmurze na podstawie zatwierdzonego planu.
ArgoCD AppProject CRD – zasób logiczny projektu; Mechanizm izolacji określający dozwolone repozytoria, klastry i rodzaje zasobów dla grupy aplikacji.
Formal Change Approval – formalna akceptacja zmiany; Wymóg uzyskania zgody od uprawnionego właściciela kodu (CODEOWNERS) przed scaleniem.
Manual and Automated Application Sync – synchronizacja aplikacji w ArgoCD; Praktyczne wykonanie operacji zrównania stanu klastra z gałęzią główną.
Advanced Package Tool – zaawansowane narzędzie pakietowe; Menedżer pakietów w systemach Debian/Ubuntu używany do oficjalnej instalacji pakietu Grafana.
Cloud Native Resilient Architecture – odporna architektura chmurowa; Nowoczesny paradygmat budowy usług IT odpornych na katastrofy.
Asynchroniczna obsługa dziesiątek tysięcy połączeń przy minimalnych zasobach; odpowiedź Nginxa na problem C10k.
ArgoCD
W6 · slajd 49/55 | W7 · slajd 9/55 | W7 · slajd 30/55 | W7 · slajd 32/55 | W7 · slajd 41/55 | W7 · slajd 47/55
ArgoCDGitOps Controller – kontroler GitOps ArgoCD; Deklaratywne narzędzie ciągłego dostarczania oprogramowania dla platformy Kubernetes zapowiadane na wykładzie 7.
Argo CD Prometheus Metrics Endpoint – punkt końcowy metryk ArgoCD; Metryki wewnętrzne (np. argocd_app_sync_total, argocd_app_health_status) eksportowane do bazy TSDB.
Address Resolution Protocol – protokół odwzorowania adresów; Fundamentalny protokół sieciowy tłumaczący logiczne adresy IP na fizyczne adresy kart MAC.
Build Output Artifact – artefakt procesu budowy; Skompilowany pakiet lub obraz kontenera o unikalnym tagu wypychany do rejestru OCI.
American Standard Code for Information Interchange – amerykański standardowy kod do wymiany informacji; Standard kodowania znaków alfanumerycznych stanowiący bazę nazw metryk i etykiet.
Competence Assessment Framework – ramy oceny kompetencji inżynierskich; Ocena gotowości studenta do podjęcia pracy na stanowisku młodszego inżyniera SRE /DevOps.
Atomowe commity (jeden = jedna zmiana); z małymi PR (max 400 linii), higieną (prune, gc) i bezpieczeństwem (podpisy, brak sekretów).
Atomic Git Commits Principle – zasada atomowych zatwierdzeń; Tworzenie commitów obejmujących pojedynczą, logicznie zamkniętą i spójną modyfikację infrastruktury.
Security Audit Trail – ścieżka audytu bezpieczeństwa; Rejestr logów operacji uprzywilejowanych dokumentujący każdą zmianę w konfiguracji systemu.
Linux Audit Daemon – demon audytu bezpieczeństwa Linuksa; Podsystem jądra rejestrujący wywołania systemowe, modyfikacje plików krytycznych i logowania.
Comprehensive Audit Logging – kompleksowy dziennik audytowy; Nieusuwalny zapis wszystkich zatwierdzeń, scalenia PR i zdarzeń synchronizacji w systemie GitOps.
Przegląd reguł pod kątem jasności treści, ścieżki eskalacji i szumu; słaby alert bywa kosztowniejszy niż jego brak.
Authentication Log File – plik dziennika uwierzytelniania; Tradycyjny plik tekstowy rejestrujący próby logowania przez PAM, sudo i serwer SSH.
Silence Author Identifier – identyfikator autora wyciszenia; Imię i nazwisko lub login inżyniera zakładającego wyciszenie na potrzeby audytowalności.
Bramki jakości porównujące logi nowej wersji z progiem ryzyka; przekroczenie progu wyzwala automatyczny rollback po wykryciu regresji.
Notification and Remediation Automation – automatyzacja powiadomień i napraw; Kierunek rozwoju zmierzający do samonaprawiania się systemów bez udziału człowieka.
Agent sam pobiera zmiany z Git (bez push z CI); z ciągłą rekonsyliacją i samonaprawą - zasady CNCF OpenGitOps.
Zamiana ręcznych, powtarzalnych czynności (kopie zapasowe, health checki) na procesy wykonywane automatycznie za pomocą narzędzi takich jak Bash, Python, Ansible i cron.
Automated Remediation Workflows – zautomatyzowane potoki naprawcze; Skrypty wyzwalane webhookiem w momencie nadejścia alertu (np. wyczyszczenie pamięci podręcznej).
Automated Synchronization Mode – automatyczny tryb synchronizacji; Funkcja ArgoCD aplikująca zatwierdzone zmiany z Git do klastra bez konieczności klikania przez człowieka.
Aho, Weinberger, Kernighan pattern scanning language – język przetwarzania tekstu awk; Klasyczny uniksowy język programowania przeznaczony do ekstrakcji i formatowania kolumn tekstu.
Amazon Web Services – chmura Amazon Web Services; Platforma usług chmurowych zintegrowana z mechanizmami autoodkrywania instancji serwerowych.
B
Business to Business – relacja przedsiębiorstwo-przedsiębiorstwo; Model transakcji handlowych i relacji biznesowych zawieranych wyłącznie pomiędzy firmami.
Business to Consumer – relacja przedsiębiorstwo-konsument; Relacje handlowe i świadczenie usług bezpośrednio na rzecz klientów indywidualnych.
Product Backlog Prioritization – zarządzanie rejestrem zadań produktu; Rejestr wymagań, w którym zadania niezawodnościowe mają pierwszeństwo przed nowymi funkcjami.
Exponential Backoff – wykładnicze opóźnienie ponawiania; Algorytm zapobiegający zalaniu systemu przez ponawiane automatycznie żądania klientów.
Bar Chart Panel – panel wykresu słupkowego; Typ wykresu doskonale nadający się do prezentacji najczęstszych kodów błędów w zadanym oknie.
Pomiar rzeczywistego działania usługi zbierany przez 2-4 tygodnie przed ustaleniem celu SLO; cel bez danych to zgadywanie.
Bourne-Again Shell – powłoka systemowa i język skryptowy stanowiący standardowe środowisko automatyzacji w systemach operacyjnych Linux.
GNU Bourne Again Shell – powłoka GNU Bash; Język skryptowy wykorzystywany do automatyzacji operacji git pull i docker compose up na maszynie brzegowej.
Business Continuity Management System – system zarządzania ciągłością działania; Systemowa struktura zarządzania ryzykiem operacyjnym zgodna z normą ISO 22301.
Business Continuity Plan – plan ciągłości działania instytucji na wypadek kryzysu, wymagający szczerości w raportach powypadkowych.
Lekkie kolektory danych w ELK Stack (obok Elasticsearch do indeksowania, Logstasha do przetwarzania i Kibany do wizualizacji); rozwiązanie enterprise z pełnotekstowym wyszukiwaniem.
Raport dwujęzyczny z symulacji (summary → timeline → root cause → action items); prezentacja utrwala cały proces.
Engineering Best Practices – najlepsze praktyki inżynierskie; Utrwalenie standardów nazewnictwa, modularności i separacji środowisk w nakładkach Kustomize.
Metryki i logi mogą zawierać dane osobowe, więc dostęp ogranicza się logowaniem (OAuth/LDAP), rolami i szyfrowaniem (HTTPS, mTLS).
Wykrywanie awarii sąsiada poniżej sekundy; HSRP (priority, preempt, tracking) przejmuje wirtualny IP na routerach Cisco.
Border Gateway Protocol – protokół bramy granicznej; Fundamentalny protokół routingu dynamicznego w sieci Internet sterujący trasami pakietów między systemami autonomicznymi.
Business Impact Analysis – formalna analiza wpływu biznesowego określająca krytyczność poszczególnych procesów i systemów w przedsiębiorstwie.
Analiza wpływu na biznes priorytetyzująca odtwarzanie; BCP obejmuje IT DR, ludzi, łańcuch dostaw i komunikację kryzysową.
Dokumentacja Prometheus Alerting, tutoriale Grafana Alerting i Alertmanager docs (zweryfikowane 2024) zamiast losowych źródeł.
Dokumentacje ArgoCD, Flux, Tekton, Helm, Kustomize, Vault, Crossplane, Kyverno - zweryfikowane, aktualne, po HTTPS.
Osadzony w kodzie aplikacji sposób eksponowania metryk (w tym biznesowych); najbogatsze źródło danych obok warstwy HTTP i testów syntetycznych.
Zawężanie zakresu poszukiwań o połowę na kroku; z danymi (metryki, logi) i testowalną hipotezą tworzy metodę naukową w SRE.
Eksporter badający strony i usługi z zewnątrz bez zmian w kodzie (status, czas odpowiedzi, certyfikat TLS, zawartość strony).
Monitoring czarnej skrzynki patrzy z zewnątrz jak użytkownik (sondy), a białej skrzynki - do środka przez instrumentację kodu (dlaczego tak się dzieje).
Blameless
W4 · slajd 45/55 | W7 · slajd 17/55 | W7 · slajd 43/55 | W8 · slajd 17/55 | W8 · slajd 42/55
Blameless Culture – kultura bez obwiniania; Filozofia SRE kładąca nacisk na naprawę procedur i systemów zamiast szukania winnych awarii.
Kultura analizy awarii bez szukania winnych, skupiona na przyczynach systemowych i usprawnianiu procesów zamiast obwiniania ludzi.
Bez kultury bez winy dane do RCA i metryk są nierzetelne; MTTA/MTTR/MTTD z trendami mierzą jakość procesu.
Blameless Post-mortem Philosophy – filozofia analizy poawaryjnej bez obwiniania; Podsumowanie drugiej części wykładu poświęconej rzetelnemu wyciąganiu wniosków.
Blameless Retrospective Reviews – retrospektywy bez obwiniania; Budowanie kultury zaufania i bezpieczeństwa psychologicznego sprzyjającej innowacjom.
Blaming Culture Anti-pattern – antywzorzec obwiniania; Toksyczna postawa szukania winnych prowadząca do zatajania problemów i paraliżu decyzyjnego.
Ograniczanie promienia rażenia eksperymentu; z hipotezą stanu ustalonego, automatyzacją i weryfikacją (Chaos Mesh, Litmus, Gremlin).
Blast Radius in Testing – promień rażenia testu; Ściśle ograniczony zakres wpływu wstrzykiwanej usterki zapobiegający niekontrolowanemu uszkodzeniu produkcji.
Security Blast Radius – promień rażenia kompromitacji; Zakres zniszczeń w infrastrukturze; model Pull drastycznie ogranicza promień rażenia przy przełamaniu zabezpieczeń serwera CI.
Ogólniki, subiektywizm i pominięte współprzyczyny; analiza wzorca „od środka” uczy struktury na faktach.
Engineering Blogs and Technical Case Studies – inżynierskie studia przypadków; Praktyczne artykuły architektoniczne opisujące wdrożenia GitOps w globalnych firmach technologicznych.
Definicja puli backendów z wagami w Nginx; proxy_pass przekazuje ruch, a nagłówki X-Forwarded-For/Proto niosą adres i protokół klienta.
Blue/Green Deployment – wdrożenie błękitno-zielone; Technika wdrażania z dwoma identycznymi środowiskami produkcyjnymi eliminująca przestój usługi.
ChatOps Notification Bot – bot powiadomień operacyjnych; Zautomatyzowana aplikacja publikująca sformatowane wiadomości na dedykowanych kanałach zespołowych.
Ograniczona liczba wartości etykiet (app, env, version, instance); wysyłka HTTP push na /loki/api/v1/push z batchowaniem i retry dla niezawodności.
Burn Rate – wskaźnik tempa spalania budżetu błędów; relacja rzeczywistej stopy awarii do stopy dopuszczalnej w oknie czasowym.
Git Branch Reference – gałąź w systemie Git; Ruchomy wskaźnik na konkretny commit w historii, umożliwiający równoległe prowadzenie prac deweloperskich.
Ochrona gałęzi wymuszająca recenzje PR, kontrole CI, podpisane commity i liniową historię; bramka jakości kodu.
Branch Protection Rules – zasady ochrony gałęzi; Mechanizm w Git blokujący bezpośrednie wypychanie zmian do gałęzi głównej bez procedury Code Review.
Nadmierne buforowanie powodujące opóźnienia; z utratą pakietów i retransmisjami prowadzi do awarii kaskadowej; przełączanie: BGP/OSPF, VRRP/HSRP.
Auto-odświeżanie z buforowanymi danymi oznacza opóźnienie; dashboard to narzędzie decyzyjne, nie ozdoba, a ładny nie znaczy użyteczny.
Burn Rate of Error Budget – tempo spalania budżetu błędów; Wskaźnik dynamiki zużycia budżetu decydujący o natychmiastowym wstrzymaniu wydań kodu.
Tempo zużywania budżetu błędów; wariant wielookienkowy rozróżnia szybkie spalanie (np. 2% w godzinę → alert krytyczny) od wolnego (np. 10% w 6 godzin → ostrzeżenie).
Alertowanie na tempo spalania budżetu błędów (multi-window fast/slow) zamiast na statyczne progi metryk.
Engineer Occupational Burnout – wypalenie zawodowe inżyniera; Skutek przewlekłego stresu wywołanego nocnymi pobudkami przez fałszywe powiadomienia.
Burn Rate Consumption Index – wskaźnik tempa spalania budżetu; Mnożnik określający jak szybko usługa zmierza do całkowitego wyczerpania budżetu błędów.
Miara ryzyka związana z koncentracją wiedzy o systemie w głowie jednej osoby; jej odejście zostawia zespół bez tej wiedzy, czemu SRE zapobiega automatyzacją i dokumentacją.
C
C programming language – język programowania C; Tradycyjny język uniksowy, w którym zaimplementowano klasyczne demony syslogd i rsyslog.
Change Advisory Board – komitet doradczy ds. zmian; organ powoływany do formalnej oceny i autoryzacji zmian w infrastrukturze produkcyjnej.
Zespół doradczy ds. zmian w metodyce ITIL, zatwierdzający modyfikacje systemu; w SRE jego rolę przejmują metryki i error budget umożliwiające automatyczne wdrożenia.
Culture, Automation, Lean, Measurement, Sharing – ramy koncepcyjne opisujące filary dojrzałości kultury DevOps w organizacji.
Canary Deployment – wdrożenie kanarkowe; Strategia wdrażania nowej wersji oprogramowania na mały ułamek ruchu (np. 2%) w celu weryfikacji metryk.
Ocena wdrożenia przez porównanie metryk nowej wersji wypuszczonej na małą część ruchu z wersją stabilną, zanim zmiana obejmie wszystkich użytkowników.
Twierdzenie o wyborze między spójnością a dostępnością przy podziale sieci (CP albo AP); odpowiedzią są quorum, fencing, IaC i chaos engineering.
Capital Expenditure – wydatki inwestycyjne; nakłady ponoszone przez przedsiębiorstwo na zakup trwałych aktywów technologicznych, takich jak fizyczne serwery, macierze czy licencje wieczyste.
Label Cardinality – kardynalność etykiet; Liczba unikalnych kombinacji par klucz-wartość tworzących odrębne szeregi czasowe w bazie TSDB.
Cache Array Routing Protocol – protokół trasowania tablic pamięci podręcznej; Algorytm deterministycznego podziału zapytań pomiędzy serwery buforujące w oparciu o adres URL.
Cascading Failure – awaria kaskadowa; Efekt domina, w którym awaria jednego serwera powoduje natychmiastowe przeciążenie i pad kolejnych maszyn.
Case Sensitivity in Search – wrażliwość na wielkość liter; Cecha operatorów wyszukiwania (|~ vs nieistniejące filtry bez uwzględniania wielkości znaków).
Continuous Delivery / Deployment – ciągłe dostarczanie (gotowość do wydania) lub ciągłe wdrażanie (automatyczna publikacja na produkcji).
Cumulative Distribution Function – dystrybuanta empiryczna; Funkcja matematyczna opisująca prawdopodobieństwo, że zmienna losowa przyjmie wartość mniejszą lub równą zadanemu progowi.
Content Delivery Network – sieć dostarczania treści; Geograficznie rozproszona sieć serwerów buforujących zasoby statyczne blisko użytkownika końcowego.
Chief Executive Officer – dyrektor generalny / prezes zarządu; Osoba ponosząca ostateczną odpowiedzialność prawną za zatwierdzenie planów ciągłości działania.
Industry SRE and Cloud Certifications – certyfikacje branżowe SRE i chmurowe; Omówienie wartości międzynarodowych egzaminów (CKA, CKS, Google Cloud Professional SRE).
Chief Financial Officer – dyrektor finansowy; Członek zarządu odpowiedzialny za budżetowanie nakładów na infrastrukturę wysokiej dostępności.
Control Groups – mechanizm jądra Linux odpowiedzialny za precyzyjne limitowanie i rozliczanie zasobów procesora, pamięci i operacji we/wy dla kontenerów.
Łańcuch odpowiedzialności za dane; bez „buszowania” po logach (no log surfing), z najmniejszymi uprawnieniami - etyka i poufność (K02).
Kontrolowane wprowadzanie zmian do działającego systemu według formalnej ścieżki od zgłoszenia przez ocenę i akceptację po wdrożenie i weryfikację, minimalizujące ryzyko awarii.
Change Failure Rate Metric – wskaźnik awaryjności zmian; Odsetek wdrożeń produkcyjnych skutkujących degradacją usługi; GitOps minimalizuje ten wskaźnik przez procedurę PR.
Dedicated Incident Channel – dedykowany kanał incydentu; Wydzielone miejsce na komunikatorze przeznaczone do dyskusji i automatycznych powiadomień o awarii.
Chaos Engineering Practices – praktyki inżynierii chaosu; Metodologia proaktywnego testowania odporności systemów produkcyjnych na niespodziewane awarie.
Specialized Chaos Engineering Labs – zaawansowane laboratoria inżynierii chaosu; Praktyczne warsztaty wstrzykiwania awarii w klastrach produkcyjnych.
Incident War Room Chat Log – zapis czatu pokoju kryzysowego; Transkrypcja dyskusji technicznej inżynierów stanowiąca surowy materiał do analizy poawaryjnej.
Podejście operacyjne łączące narzędzia zarządzania infrastrukturą z komunikatorami zespołu, pozwalające na sterowanie usługami bezpośrednio z czatu.
Ściąga komend Git, Terraform, Ansible, Compose, ArgoCD CLI i kubectl do codziennych powtórek aż wejdą w krew.
HAProxy check option – opcja kontroli stanu w HAProxy; Słowo kluczowe włączające aktywne sondowanie węzła zaplecza w pliku konfiguracyjnym.
Kontrola bramy pingiem z routingiem rekurencyjnym w RouterOS; Netwatch monitoruje hosty, distance preferuje trasy, a skrypty robią failover.
Uruchomione środowisko testowe i opanowane pierwsze zapytanie PromQL jako warunek efektywnej pracy na zajęciach praktycznych.
Runbooki, listy kontrolne i symulacje obok ról, dokumentacji, blameless i eskalacji; codzienna praktyka skraca reakcję.
Wąskie gardło widząc każde żądanie (Nginx/Apache/HAProxy); access log (żądania, statusy) i error log (błędy upstream 502/503/504), a kody 4xx/5xx to wskaźnik zdrowia.
Continuous Integration – ciągła integracja; automatyzacja procesu kompilacji i weryfikacji testowej kodu po każdym zatwierdzeniu w repozytorium.
CI/CD
W1 · slajd 3/55 | W1 · slajd 10/55 | W1 · slajd 14/55 | W1 · slajd 32/55 | W1 · slajd 35/55 | W1 · slajd 38/55 | W1 · slajd 51/55 | W2 · slajd 8/55 | W2 · slajd 44/55 | W2 · slajd 45/55 | W3 · slajd 20/55 | W3 · slajd 38/55 | W3 · slajd 39/55 | W3 · slajd 43/55 | W3 · slajd 55/55 | W4 · slajd 35/55 | W8 · slajd 22/55
Continuous Integration / Continuous Delivery – ciągła integracja i ciągłe dostarczanie; zautomatyzowany potok budowania, testowania i publikowania oprogramowania.
Circuit Breaker Pattern – wzorzec bezpiecznika; Mechanizm architektoniczny natychmiast odcinający zapytania do uszkodzonego komponentu w celu ratowania reszty systemu.
Communications Lead – oficer komunikacji incydentu; Rola w zespole ratunkowym dedykowana wyłącznie do zarządzania przepływem informacji zewnętrznych i wewnętrznych.
Clear Alert Description – jasność komunikatu; Precyzyjny język pozbawiony wieloznaczności technicznych i zbędnego żargonu.
Informative Commit Messages – czytelne komunikaty zatwierdzeń; Konwencja opisywania przyczyn wprowadzenia zmiany zgodnie ze standardem Conventional Commits.
Clearly Defined Incident Roles – jasno zdefiniowane role w zespole; Separacja funkcji dowodzenia, komunikacji, notowania faktów i technicznej mitygacji.
CLI
W1 · slajd 8/55 | W1 · slajd 13/55 | W1 · slajd 15/55 | W1 · slajd 20/55 | W1 · slajd 26/55 | W1 · slajd 27/55 | W1 · slajd 42/55 | W1 · slajd 43/55 | W1 · slajd 44/55 | W1 · slajd 46/55 | W1 · slajd 53/55 | W2 · slajd 20/55 | W2 · slajd 33/55 | W2 · slajd 34/55 | W2 · slajd 47/55 | W3 · slajd 6/55 | W3 · slajd 31/55 | W3 · slajd 45/55 | W4 · slajd 9/55 | W4 · slajd 24/55 | W4 · slajd 25/55 | W4 · slajd 26/55 | W5 · slajd 24/55 | W7 · slajd 11/55 | W7 · slajd 15/55
Command Line Interface – interfejs wiersza poleceń; środowisko tekstowe wykorzystywane do manualnego lub zautomatyzowanego wydawania dyspozycji systemowych.
Zamknięta pętla Git → metryki → alert → fix → Git; metryki ArgoCD (sync, health) jako SLI i adnotacje Grafany na wykresach.
Distributed Cloud Systems Architecture – architektura rozproszonych systemów chmurowych; Przedmioty kontynuujące tematykę skalowania wielochmurowego i odporności na katastrofy.
Cloud Native Engineering Competence – kompetencje w ekosystemie Cloud Native; Biegłość w posługiwaniu się narzędziami orkiestracji kontenerów i telemetrii CNCF.
Alertmanager High Availability Cluster – klaster wysokiej dostępności Alertmanagera; Układ wielu instancji gwarantujący brak utraty powiadomień przy awarii pojedynczego serwera.
Kubernetes API Server Endpoint – punkt końcowy API Kubernetesa; Krytyczny interfejs kontrolny klastra, którego porty nie powinny być wystawiane do publicznego Internetu.
Configuration Management – zarządzanie konfiguracją; proces automatycznego doprowadzania systemów do pożądanego stanu przez Ansible, Puppet lub Chef.
Configuration Management Database – baza danych zarządzania konfiguracją; Centralne repozytorium informacji o elementach infrastruktury i relacjach między nimi.
CNCF
W1 · slajd 34/55 | W1 · slajd 40/55 | W1 · slajd 54/55 | W2 · slajd 16/55 | W2 · slajd 54/55 | W3 · slajd 5/55 | W3 · slajd 52/55 | W4 · slajd 6/55 | W4 · slajd 54/55 | W5 · slajd 36/55 | W5 · slajd 50/55 | W6 · slajd 7/55 | W7 · slajd 1/55 | W7 · slajd 9/55 | W7 · slajd 42/55
Cloud Native Computing Foundation – organizacja open-source zrzeszająca wiodące projekty infrastruktury chmurowej, w tym Kubernetes i Prometheus.
CNCF Cloud Native Interactive Landscape – mapa projektów chmurowych CNCF; Interaktywny katalog otwartego oprogramowania wspierającego architekturę chmurową.
Container Network Interface – interfejs sieciowy kontenerów; Specyfikacja wtyczek sieciowych (np. Calico, Cilium) zarządzających komunikacją między podami.
Repository Code Owners Configuration – konfiguracja właścicieli kodu; Plik wymuszający obowiązkową recenzję zmian w krytycznych plikach przez wyznaczonych architektów.
Peer Code Review – wzajemna recenzja kodu; Praktyka inżynierska polegająca na weryfikacji manifestów przez co najmniej jednego niezależnego inżyniera.
Silence Explanation Comment – komentarz uzasadniający wyciszenie; Obowiązkowe pole tekstowe wyjaśniające przyczynę i numer zgłoszenia serwisowego (np. 'Prace planowe JIRA-1234').
Git Commit Object – zatwierdzenie w Git; Niezmienna migawka stanu projektu powiązana z autorem, datą i kryptograficznym identyfikatorem.
Powiadamiaj wcześnie i często, nie czekając na pełną diagnozę; pierwsze minuty: on-call, triage, wstępna reakcja.
Clear Technical Communication – precyzyjna komunikacja techniczna; Jasne formułowanie uzasadnień biznesowych i technicznych w opisach zatwierdzeń i zgłoszeń PR.
Complete Reference Post-mortem Document – kompletny referencyjny dokument post-mortem; Wzorcowy przykład raportu poawaryjnego analizujący rzeczywisty incydent z życia infrastruktury.
Regulatory Compliance in Logging – zgodność z regulacjami i normami; Wymóg formalny wykazania, że wszelkie awarie były natychmiast rejestrowane i obsługiwane.
Docker Compose Specification – specyfikacja Docker Compose; Deklaratywny format definiowania wielokontenerowych aplikacji uruchamianych na pojedynczym hoście.
docker compose pull and up command – polecenie pobrania i restartu kontenerów; Procedura odświeżenia obrazów i wdrożenia nowej wersji aplikacji w środowiskach bez orkiestratora.
Kubernetes ConfigMap Object – obiekt konfiguracji ConfigMap; Zasób przechowujący niemające charakteru poufnego pary klucz-wartość wstrzykiwane do kontenerów.
Niechciane odchylenia bieżącej konfiguracji od stanu pożądanego, powstające przez ręczne zmiany; eliminują je szablony i infrastruktura jako kod.
Configuration Drift Phenomenon – zjawisko dryftu konfiguracyjnego; Stopniowa, niekontrolowana rozbieżność konfiguracji wywołana doraźnymi, ręcznymi naprawami na serwerach.
Git Merge Conflict Resolution – rozwiązywanie konfliktów scalania w Git; Praktyczne radzenie sobie z rozbieżnościami historii w trakcie równoległej pracy nad manifestami.
Academic and Professional Congratulations – gratulacje akademickie; Uznanie prowadzącego dla zaangażowania studentów w trakcie wykładów i laboratoriów.
TCP Connection Refused – odrzucenie połączenia TCP; Komunikat warstwy transportowej świadczący o tym, że usługa na zdalnym porcie nie działa.
Grafana Alert Contact Point – punkt kontaktowy powiadomień; Definicja kanału odbiorczego (np. e-mail, Slack, webhook) w architekturze Grafana Alerting.
Rich Alert Context – bogaty kontekst diagnostyczny; Dołączenie do powiadomienia nazw klastrów, identyfikatorów węzłów i zrzutów parametrów.
Ciągłe doskonalenie - wnioski trafiają do monitoringu, architektury, procesów, runbooków i szkoleń, zmniejszając toil.
Ciągłe uczenie się (certyfikacje CKA/CKAD/GCP, CNCF Slack, SREcon, meetupy); alerting to fundament, nie cel.
Continuous Improvement Culture – kultura ciągłego doskonalenia; Praktyka SRE polegająca na regularnym przeglądzie i optymalizacji wszystkich procesów operacyjnych.
Continuous Learning Culture – kultura ciągłego uczenia się; Zasada nieustannego doskonalenia rzemiosła inżynierskiego w dynamicznym świecie technologii IT.
Czynniki współprzyczyniające się obok przyczyny głównej; struktura: summary, timeline, root cause, action items (plus well/wrong, lessons).
Konwencja feat:/fix:/chore: w opisach zmian; z semver, changelogiem i release notes - transparentność zamiast ukrywania breaking changes (K02).
Sigstore Cosign Container Signing – narzędzie podpisywania obrazów Cosign; Narzędzie weryfikujące podpisy cyfrowe obrazów kontenerowych przed ich uruchomieniem w klastrze.
Logowanie świadome kosztów - gorące dane na SSD, archiwa w S3/Glacier (~0,01 USD/GB); retencja hot 7d, warm 90d, cold do 7 lat.
Liczba linii w oknie (obok rate w liniach/s, sum by do grupowania, topk/bottomk do rankingu); recording rules wstępnie liczą agregacje dla alertów.
Monotonicznie rosnący licznik, który nigdy nie maleje; tempo zmian liczy się funkcją rate(), a błędny typ metryki uniemożliwia poprawne zapytania.
CPU
W1 · slajd 16/55 | W1 · slajd 45/55 | W1 · slajd 53/55 | W1 · slajd 55/55 | W2 · slajd 2/55 | W2 · slajd 15/55 | W2 · slajd 18/55 | W2 · slajd 23/55 | W2 · slajd 40/55 | W2 · slajd 43/55 | W3 · slajd 11/55 | W3 · slajd 13/55 | W3 · slajd 17/55 | W3 · slajd 23/55 | W3 · slajd 26/55 | W3 · slajd 32/55 | W4 · slajd 4/55 | W4 · slajd 12/55 | W5 · slajd 10/55 | W5 · slajd 20/55 | W5 · slajd 23/55 | W5 · slajd 24/55
Central Processing Unit – centralna jednostka obliczeniowa; w środowiskach wirtualnych jej zasoby są przydzielane i limitowane za pomocą mechanizmów jądra.
Change Request – wniosek o zmianę; Formalny wniosek w metodykach zarządzania usługami rejestrujący planowaną rekonfigurację monitoringu.
Cyclic Redundancy Check – cykliczny kod nadmiarowy; Suma kontrolna ramki ethernetowej; błędy CRC na porcie wskazują na uszkodzenie fizycznego okablowania.
Custom Resource Definition – niestandardowa definicja zasobu w Kubernetes; Mechanizm rozszerzający API Kubernetesa o deklaratywne definicje eksperymentów chaosu.
PodChaos, NetworkChaos, IOChaos, TimeChaos jako zasoby Kubernetesa; Workflow/Schedule orkiestrują eksperymenty z integracją Prometheus-Grafana.
Service SLA Financial Credit – kredyt finansowy za naruszenie SLA; Automatyczna bonifikata na fakturze przyznawana klientom biznesowym po przekroczeniu limitu przestoju.
Critical Alert Severity – krytyczny stopień ważności; Poziom oznaczający poważne naruszenie funkcji usługi, wymagający natychmiastowej reakcji inżyniera.
Demon systemowy planujący automatyczne wykonywanie zadań według pięciu pól czasu (minuta, godzina, dzień miesiąca, miesiąc, dzień tygodnia); nie powiadamia o błędach, więc wyniki trzeba logować.
Crossplane Cloud Control Plane – płaszczyzna sterowania chmurą Crossplane; Narzędzie rozszerzające API Kubernetesa o zarządzanie infrastrukturą AWS, GCP i Azure w modelu GitOps.
OWASP Core Rule Set – podstawowy zestaw reguł OWASP; Ustandaryzowany zbiór reguł detekcji ataków aplikacyjnych dla silnika ModSecurity.
Continual Service Improvement – ciągłe doskonalenie usług; metodyka permanentnej optymalizacji procesów i jakości infrastruktury IT.
Comma-Separated Values – wartości rozdzielane przecinkami; Format tekstowy eksportu surowych danych tabelarycznych do zewnętrznych arkuszy kalkulacyjnych.
Organizational Cultural Transformation – organizacyjna transformacja kulturowa; Przejście od manualnego administrowania do programistycznej dyscypliny wersji w całym dziale IT.
Resilient Engineering Culture – odporna kultura inżynierska; Wartości organizacyjne stawiające na współpracę, automatyzację i bezpieczeństwo psychologiczne.
Dodaj panel, napisz zapytanie, wybierz wizualizację, zatwierdź (Apply) i zapisz z metadanymi; wersjonowanie w interfejsie to ślad audytowy.
Osiem powiązanych wykładów od definicji SRE po zarządzanie incydentami, ułożonych tak, że każdy kolejny temat buduje na poprzednim.
Centrum (Alertmanager), narodziny (reguły), doręczenie (kanały) i strategia (SLO z burn rate) - fundament SRE.
D
Background Daemon Process – demon systemowy; Proces pracujący w tle, odpowiedzialny za cykliczne sprawdzanie zmian w gałęzi Git.
Historia jako graf skierowany bez cykli; każdy commit to migawka całego repozytorium, a rozproszenie daje pełną kopię każdemu.
Zestaw CPU (próg 80%), pamięć (próg 20%), latencja (linia SLO) i sieć (Bps) budowany od zera jako produkt końcowy warsztatu.
Konfiguracja połączenia Grafany z bazą (Prometheus, Loki, Tempo); domyślny tryb proxy jest bezpieczniejszy i daje natychmiastowy feedback.
Uncompromising Data Integrity – bezkompromisowa integralność danych; Ochrona informacji użytkowników przed zniszczeniem lub utratą w wyniku awarii infrastruktury.
Database – baza danych; Kluczowa warstwa persystencji danych, której przeciążenie puli połączeń blokuje działanie całego systemu.
Distributed Denial of Service – rozproszona odmowa usługi; Zmasowany atak sieciowy mitygowany na poziomie węzłów równoważenia obciążenia.
Martwe reguły, które nigdy nie strzelają; alert hygiene to ich usuwanie, strojenie progów i poprawki z feedbacku on-call.
Alert-heartbeat strzelający zawsze; jego brak dowodzi awarii samego systemu ostrzegania (observability of observability).
Resource Deadlock – zakleszczenie zasobów; Sytuacja w bazie danych lub aplikacji wielowątkowej, w której procesy wzajemnie blokują zasoby.
Dead Man's Switch Principle – zasada czuwaka / bezpiecznika bezwładnościowego; Mechanizm wyzwalający alarm zewnętrzny w przypadku braku okresowego potwierdzenia życia.
Incident Debriefing Session – sesja podsumowująca ćwiczenia; Wspólna dyskusja o tym co zadziałało poprawnie, a co wymaga poprawy w komunikacji zespołu.
Debug Logging Level – poziom debugowania; Szczegółowy poziom rejestrowania zdarzeń wyłączany na środowiskach produkcyjnych ze względów wydajnościowych.
Dziennik decyzji z uzasadnieniami; z osią czasu, działaniami i obserwacjami na żywo - baza RCA, post-mortem i szkoleń.
Declarative
W6 · slajd 49/55 | W7 · slajd 5/55 | W7 · slajd 26/55 | W7 · slajd 30/55 | W7 · slajd 47/55
Declarative Infrastructure State – deklaratywny stan infrastruktury; Paradygmat definiowania pożądanego stanu systemów w kodzie wersjonowanym w systemie Git.
Declarative Everything Paradigm – paradygmat deklaratywności wszystkiego; Docelowy stan, w którym klastry, sieci, uprawnienia i aplikacje są opisane w Git.
Usługa zarządzana (zero operacji, autoskalowanie, HA, darmowy poziom 10 tys. serii) kontra własna instalacja stosu.
Usuwanie duplikatów po hashu w oknie czasowym z licznikiem; z routingiem error-first (DEBUG do cold, ERROR do alertu) daje szybsze zapytania i niższy MTTR.
Prezentacja pracy - 5 minut demo plus 5 minut pytań; z repo na Classroom/GitLabie i code review jako częścią oceny.
Deklaracja kolejności startu usług w Compose; z healthcheck, restart policy i replikami - idealne do dev/test.
Antywzorzec wdrażania zmian na produkcję bez obserwowania metryk i logów; o problemie zespół dowiaduje się dopiero po szkodach.
Read-Only Git Deploy Key – klucz wdrożeniowy tylko do odczytu; Dedykowany klucz publiczny SSH instalowany w klastrze, uprawniający operatora wyłącznie do pobierania kodu.
Kubernetes Deployment Controller – kontroler wdrożenia Deployment; Nadrzędny obiekt zarządzający bezstanowymi replikami podów z obsługą aktualizacji kroczących.
ArgoCD w trybie GitOps z Docker Compose do dev/test; bezpieczne, powtarzalne dostarczanie zmian zamiast ciągłego radzenia sobie z niespodziewanymi awariami.
Staged Deployment Simulation – symulacja etapowego wdrożenia; Przejście pełnej ścieżki awansu zmian od środowiska deweloperskiego do produkcyjnego.
Polityka wycofywania przestarzałych reguł; z przeglądami (miesięczne/kwartalne), runbookami i właścicielami - higiena cyklu życia.
Pola pochodne łączące logi ze śladami; panel Logs z panelem Metrics we wspólnym czasie i zmiennych to zunifikowane rozwiązywanie problemów.
Alert Description Field – szczegółowy opis alertu; Rozwinięcie zawierające wyliczone wartości zmiennych i kontekst usterki.
Projektowanie z założeniem awarii (redundancja, fail-safe); od „strażaka” do projektanta - automatyzacja, dane, dokumentacja.
Target Cluster Destination – docelowy klaster i przestrzeń nazw; Parametr obiektu Application wskazujący adres URL serwera API klastra docelowego.
Development Environment – środowisko deweloperskie; Przestrzeń uruchomieniowa dla programistów o zminimalizowanych limitach zasobów i pojedynczych replikach.
DevOps
W1 · slajd 6/55 | W1 · slajd 24/55 | W1 · slajd 50/55 | W2 · slajd 8/55 | W3 · slajd 37/55 | W5 · slajd 55/55
Development and Operations – ruch łączący rozwój i utrzymanie oprogramowania; metodyka dążąca do integracji silosów organizacyjnych poprzez kulturę współodpowiedzialności i automatyzację.
DevOps to ruch kulturowy łączący zespoły deweloperskie i operacyjne, natomiast SRE to jego konkretna implementacja techniczna z mierzalnymi progami jakości (SLO, error budget).
DevOps Collaborative Culture – kultura współpracy DevOps; Współdzielenie odpowiedzialności za jakość i stabilność środowisk pomiędzy programistami a operacjami.
DevOps to SRE Maturity Transition – transformacja dojrzałości DevOps do SRE; Wdrażanie twardych wskaźników inżynierskich w tradycyjnych działach administratorskich.
Dynamic Host Configuration Protocol – protokół dynamicznej konfiguracji hosta; Protokół automatycznie przydzielający adresy IP i parametry sieciowe węzłom w sieci LAN.
Diagnostic Reasoning Process – proces wnioskowania diagnostycznego; Formułowanie i weryfikacja hipotez na podstawie logów i metryk systemowych.
Mapa usług ze śladów plus korelacja metryk daje graf zależności; RED (usługi) z USE (zasoby) izoluje przyczynę incydentu.
Równoległe badanie kategorii 6M (maszyna, metoda, materiał, człowiek, środowisko, pomiar); FTA to bramki AND/OR dla krytycznych awarii.
Immutable Container Image Digest – niezmienny skrót obrazu kontenera; Unikalny identyfikator 'sha256:...' gwarantujący, że do klastra trafia dokładnie ten sam, zweryfikowany obraz.
Direct Impact Assessment – bezpośrednia ocena wpływu; Jasne wskazanie czy awaria dotyczy użytkowników zewnętrznych czy środowiska testowego.
Disaster Alert Severity – katastrofalny stopień awarii; Całkowita niedostępność całego centrum danych lub systemu płatności wzywająca wszystkie zespoły SRE.
Discord Webhook Integration – integracja webhooka platformy Discord; Interfejs komunikacyjny Discorda obsługujący asynchroniczne powiadomienia w formacie JSON.
Data Loss Prevention – zapobieganie wyciekom danych; Systemy i reguły monitorujące strumienie logów pod kątem przypadkowego ujawnienia poufnych rekordów.
Display Kernel Ring Buffer – bufor komunikatów jądra; Narzędzie odczytujące komunikaty jądra o wykrytym sprzęcie, sterownikach i błędach niskopoziomowych.
Demilitarized Zone – strefa zdemilitaryzowana; Wyizolowany segment sieci na brzegu infrastruktury, w którym umieszcza się publiczne load balancery.
DNS
W1 · slajd 1/55 | W1 · slajd 8/55 | W1 · slajd 14/55 | W1 · slajd 28/55 | W2 · slajd 6/55 | W2 · slajd 14/55 | W2 · slajd 21/55 | W2 · slajd 22/55 | W2 · slajd 31/55 | W2 · slajd 32/55 | W3 · slajd 7/55 | W4 · slajd 31/55 | W5 · slajd 4/55 | W5 · slajd 11/55 | W5 · slajd 25/55
Domain Name System – system nazw domenowych; rozproszona baza danych realizująca translację czytelnych dla człowieka nazw domenowych na adresy IP.
Time series do trendów, Bar chart do porównań, Gauge do stanu bieżącego, Heatmap do rozkładów, Table do szczegółów.
Usługi dla użytkowników mierzy się dostępnością i latencją, zadania wsadowe - poprawnością i przepustowością, a wewnętrzne API - odsetkiem błędów i latencją.
Docker
W3 · slajd 45/55 | W4 · slajd 40/55 | W5 · slajd 43/55 | W5 · slajd 47/55 | W6 · slajd 34/55 | W7 · slajd 14/55
Docker container platform – platforma konteneryzacji Docker; Środowisko uruchamiania gotowego stosu telemetrycznego za pomocą narzędzia docker-compose.
Dokument oparty na faktach jako kryterium oceny; raport + RCA (5 Whys) + spójne PL/EN ze strukturą, precyzją i action items.
GitOps spina moduły kursu (pomiar → obserwowalność → dostarczanie); dalej wykład 8: Incydenty i Post-mortem.
DevOps Research and Assessment – zespół badawczy definiujący cztery kluczowe metryki efektywności wytwarzania i dostarczania oprogramowania.
Metryki DevOps mierzące adopcję (częstotliwość wdrożeń, lead time, MTTR, change fail rate); ścieżka pilot → scale → standardize → govern.
Denial of Service – odmowa usługi; Stan niedostępności monitoringu wywołany przeciążeniem serwera przez błędną konfigurację zbierania danych.
Stopniowe zwiększanie udziału ruchu nowej wersji (1%, 5%, 10%…) z porównywaniem metryk kanarka ze stabilną wersją na każdym etapie.
System Downtime – czas przestoju; Okres niedostępności lub krytycznej degradacji funkcjonalności systemu teleinformatycznego.
Disaster Recovery – plan odzyskiwania sprawności infrastruktury teleinformatycznej po wystąpieniu poważnej awarii lub katastrofy.
Próbne odtworzenie po awarii; z testami failoveru i symulacją split-brain, oceniane runbookiem i zmierzonymi wynikami.
Configuration Drift – dryft konfiguracyjny; Zjawisko powstawania nieudokumentowanych różnic pomiędzy stanem produkcyjnym a plikami w repozytorium.
Drop log filter stage – etap odrzucania logów; Reguła w agencie Promtail lub Vectorze natychmiast kasująca wiersze nieposiadające wartości inżynierskiej.
Disaster Recovery Plan – techniczny plan awaryjny określający procedury odzyskiwania infrastruktury teleinformatycznej po katastrofie.
Domain-Specific Language – wyspecjalizowany język dedykowany do rozwiązywania problemów w konkretnej dziedzinie technicznej.
Strict Remediation Due Date – nieprzekraczalny termin realizacji; Sztywny harmonogram wdrożenia poprawki (np. 14 dni dla zadań po awarii Sev1).
Distributed Version Control System – rozproszony system kontroli wersji; Architektura systemu kontroli wersji, w której każdy programista posiada pełną lokalną kopię historii repozytorium.
Cecha Pythona polegająca na deklarowaniu zmiennych bez podawania typu, przyspieszająca tworzenie narzędzi operacyjnych.
Dopuszczanie tylko wartości ze zbiorów skończonych (status, metoda, ścieżka) i odrzucanie nieograniczonych identyfikatorów już w relabelingu.
Działania korygujące i zapobiegawcze – działania zapobiegawcze; Wymóg normatywny definiujący zadania mające zapobiec ponownemu wystąpieniu usterki.
99,9% to ok. 8,76 h przestoju rocznie, 99,99% to ok. 52,6 min, 99,999% to ok. 5,25 min; każda kolejna kosztuje wykładniczo więcej.
E
Error Budget – budżet błędów; Dopuszczalna pula zawodności usługi wynikająca z różnicy pomiędzy 100% a zdefiniowanym celem SLO.
Elastic Compute Cloud – elastyczna chmura obliczeniowa; Usługa maszyn wirtualnych w chmurze AWS stanowiąca częsty cel automatycznego scrapingu.
Elastic Common Schema – wspólny schemat danych Elastic; Otwarta specyfikacja definiująca jednolite nazewnictwo pól dla logów, metryk i zdarzeń audytowych.
Edwards-curve Digital Signature Algorithm – zaawansowany schemat podpisu cyfrowego na krzywych Edwardsa; implementacja Ed25519 zapewnia najwyższy poziom bezpieczeństwa.
Środowisko jak IDE - autouzupełnianie (Ctrl+Space), uruchamianie (Shift+Enter), podgląd tabeli/wykresu; tu spędza się 80% czasu analitycznego.
Grafana Alerting (wiele źródeł) plus komunikatory (Slack, e-mail, PagerDuty, webhook) jako kanały doręczenia.
Proces udostępniający metryki w formacie Prometheus; pokrywa systemy, bazy danych, aplikacje i urządzenia sieciowe.
ELK
W1 · slajd 40/55 | W2 · slajd 4/55 | W3 · slajd 18/55 | W3 · slajd 53/55 | W4 · slajd 11/55 | W4 · slajd 39/55 | W4 · slajd 43/55 | W4 · slajd 50/55 | W4 · slajd 52/55
Elasticsearch, Logstash, Kibana – popularny stos oprogramowania służący do centralizacji, wyszukiwania pełnotekstowego i wizualizacji logów systemowych.
Python Email Package – pakiet obsługi wiadomości e-mail w Pythonie; Biblioteka służąca do konstruowania nagłówków i treści wiadomości wieloczęściowych MIME.
Discord Rich Embeds Format – bogaty format ramek w Discordzie; Format wizualny umożliwiający kolorowanie paska bocznego wiadomości w zależności od krytyczności (np. czerwony dla awarii).
Professional Code of Engineering Ethics – kodeks etyki zawodowej inżyniera; Standardy moralne nakazujące rzetelność, odpowiedzialność i dbałość o dobro wspólne.
Continuous Engineering Growth – ciągły rozwój inżynierski; Znaczenie nieustannego poszerzania wiedzy o nowych protokołach, architekturach i standardach.
Academic and Engineering Rigor – akademicki i inżynierski rygor merytoryczny; Wymóg precyzji pojęciowej, sprawdzania faktów i eliminacji subiektywnego żargonu.
English as Global IT Standard – język angielski jako standard globalny; Wymóg sporządzania raportów w języku angielskim w międzynarodowych strukturach inżynierskich.
Envoy Cloud Native Edge Proxy – serwer proxy Envoy; Nowoczesne proxy sieciowe generujące bogate logi telemetryczne w architekturze Service Mesh.
Linux epoll I/O event notification – mechanizm asynchronicznego powiadamiania o zdarzeniach I/O; Wysokowydajny mechanizm jądra Linux leżący u podstaw architektury serwera Nginx.
Error Logging Level – poziom błędu; Zdarzenie awaryjne oznaczające niepowodzenie wykonania operacji, wymagające interwencji programisty.
Dozwolony margines niedostępności równy 100% minus SLO (np. ok. 43 min miesięcznie przy 99,9%); jego wyczerpanie oznacza wstrzymanie wdrożeń (release freeze).
Odsetek błędów (HTTP 5xx, wyjątki, błędy biznesowe); koreluje z latencją, bo błędy wywołują ponowienia zwiększające czas odpowiedzi.
Error Budget Mechanism – budżet błędów; Dopuszczalna pula zawodności; jej wyczerpanie blokuje automatyczne synchronizacje nowych funkcji w GitOps.
Clear Escalation Path Verification – weryfikacja ścieżki eskalacji; Znajomość kontaktów do inżynierów wsparcia drugiego poziomu oraz dowódców incydentu.
Escalation Policy in Incident Management – polityka eskalacji zgłoszeń; Automatyczny algorytm przekazujący wezwanie do kolejnego inżyniera lub menedżera w przypadku braku potwierdzenia w zadanym czasie.
Polityka przekazywania alertu kolejnym poziomom wsparcia; z automatycznym failoverem i runbookami skraca MTTR (ciąg dalszy w wykładzie 6).
Cisco EtherChannel Technology – technologia EtherChannel firmy Cisco; Mechanizm agregacji do 8 portów fizycznych w jeden logiczny interfejs o wysokiej odporności.
Etsy Blameless Post-mortem Pioneer – praktyka pionierska firmy Etsy; Organizacja, której inżynierowie (John Allspaw) spopularyzowali kulturę bez obwiniania w branży IT.
Euro – euro; Oficjalna waluta państw strefy euro Unii Europejskiej, powszechna w międzynarodowych kontraktach IT.
Rob Ewaschuk Alerting Philosophy – filozofia alertingu Roba Ewaschuka; Słynny manifest inżynierski 'My Philosophy on Alerting' stanowiący fundament współczesnego monitoringu.
Final Examination Formal Guidelines – formalne wytyczne egzaminu końcowego; Zasady przeprowadzania sprawdzianu wiedzy teoretycznej i obrony projektów laboratoryjnych.
Post-mortem Executive Summary – streszczenie wykonawcze raportu; Zwięzły opis awarii, jej skutków biznesowych i podjętych działań przeznaczony dla kierownictwa.
Interfejs zapytań ad hoc bez zapisywania; widok podzielony i porównania z przesunięciem czasu służą śledztwu, nie stałemu monitoringowi.
Wykładnicze wydłużanie przerw między ponowieniami (retry) wysyłki webhooka przez requests/httpx; zapewnia niezawodność doręczenia.
expression directive – dyrektywa wyrażenia analitycznego; Kluczowe pole reguły zawierające zapytanie PromQL zwracające szeregi czasowe przekraczające limit.
External Secrets Operator – operator zewnętrznych tajemnic; Kontroler pobierający poświadczenia z bezpiecznych skarbców chmurowych bezpośrednio do klastra.
F
Syslog Facility Code – kod źródła zdarzenia Syslog; Oznaczenie podsystemu generującego zdarzenie (np. auth, daemon, local0-local7).
Styl oparty na faktach - liczby, czasy, komunikaty zamiast wrażeń; interpretacje oznaczone i poparte dowodami, dwujęzycznie PL/EN.
Faculty Computing Laboratory Resources – zasoby wydziałowego laboratorium obliczeniowego; Dostęp do serwerów i klastrów uczelnianych do eksperymentów badawczych.
Automatyczne przełączenie na zapasowy komponent; sama kopia nie chroni - liczy się sprawny mechanizm przejęcia ruchu.
HAProxy failure threshold – próg uznania serwera za uszkodzony; Liczba kolejnych nieudanych prób, po której serwer jest automatycznie wykluczany z puli.
False Negative Failure – niezauważona awaria (błąd II rodzaju); Najgroźniejsza sytuacja: usługa uległa awarii, lecz żaden alert nie został wygenerowany.
False Positive Alarm – fałszywy alarm (błąd I rodzaju); Alert wyzwolony w sytuacji, gdy usługa działała w pełni poprawnie dla użytkowników.
Frequently Asked Questions – najczęściej zadawane pytania; Zestawienie odpowiedzi na typowe wątpliwości studentów dotyczące dyżurów i narzędzi SRE.
Academic Farewell and Best Wishes – akademickie pożegnanie; Oficjalne zamknięcie cyklu wykładowego 'Zaawansowane utrzymanie usług i SRE'.
Fast-Forward Merge Policy – scalanie bez tworzenia commita scalającego; Strategia aktualizacji wskaźnika gałęzi gwarantująca w pełni liniową historię zatwierdzeń.
Priority of Fast Service Mitigation – priorytet szybkiej mitygacji usługi; Przedkładanie wznowienia ruchu dla użytkowników ponad dociekanie przyczyn usterki.
Alert Fatigue condition – zmęczenie alertami; Stan psychofizycznego przeciążenia zespołu prowadzący do ignorowania przychodzących wezwań alarmowych.
Feature Branch Workflow – praca na gałęziach funkcjonalnych; Tworzenie krótkotrwałych gałęzi roboczych w celu izolacji prac nad pojedynczą zmianą.
Constructive Peer Feedback – konstruktywna informacja zwrotna; Wymiana uwag pomiędzy uczestnikami symulacji w duchu bezpieczeństwa psychologicznego.
FHS
W2 · slajd 20/55 | W3 · slajd 6/55 | W4 · slajd 8/55 | W4 · slajd 9/55 | W4 · slajd 19/55 | W5 · slajd 11/55 | W5 · slajd 16/55
Filesystem Hierarchy Standard – standard hierarchii systemu plików; Specyfikacja definiująca układ katalogów w systemach operacyjnych zgodnych z Linuksem i Unixem.
Najpierw szybkie filtry po indeksowanych etykietach, potem precyzyjne filtry linii; tabela Time-Labels-Line plus live tailing w panelu Logs.
Comprehensive Course Competence Check – końcowa weryfikacja kompetencji akademickich; Potwierdzenie opanowania materiału wymaganego do uzyskania zaliczenia z przedmiotu.
Comprehensive Homework Review – kompleksowy przegląd zadań domowych; Omówienie nadesłanych projektów i raportów poawaryjnych opracowanych przez studentów.
Inżynieria świadoma kosztów; prognoza predict_linear() plus zmniejszanie rozmiaru bezczynnych zasobów zamiast reaktywnych zakupów.
Automatyzacja przeciw kruchym operacjom ręcznym; kompresja i retencja przeciw rosnącym kosztom przechowywania.
Ćwiczenie pożarowe w bezpiecznych warunkach (wykrycie → triage → komunikacja → naprawa → raport); ujawnia luki procedur przed realną awarią.
FireHydrant Incident Management Platform – platforma FireHydrant; Wyspecjalizowane środowisko automatyzujące tworzenie kanałów Slack i dokumentów post-mortem.
Network Boundary Firewall – zapora sieciowa; Bariera ochronna uniemożliwiająca bezpośrednie nawiązywanie połączeń z zewnątrz do węzłów klastra produkcyjnego.
Fishbone Analysis Method – metoda analizy rybiej ości; Kategoryzacja defektów ułatwiająca identyfikację słabości w automatyzacji i testach.
Alert Flapping condition – migotanie alertu; Zjawisko szybkiego przełączania się stanu alertu między firing a resolved wywołane oscylacją metryki wokół progu.
Fluent Bit log processor – lekki procesor logów Fluent Bit; Superlekki agent w języku C zoptymalizowany pod kątem środowisk kontenerowych i systemów wbudowanych.
Fluentd log collector – kolektor logów Fluentd; Otwarty agent logowania należący do fundacji CNCF, stosowany powszechnie w klastrach Kubernetes.
Flux GitOps Engine – silnik GitOps Flux; Otwarty operator synchronizujący stan klastra z definicjami w repozytorium kodu.
Flux GitOps Toolkit – zestaw narzędzi Flux CD; Alternatywny wobec ArgoCD modularny silnik GitOps wspierany przez fundację CNCF.
Failure Mode and Effects Analysis – analiza rodzajów i skutków zdatności; Proaktywna metoda oceny ryzyka wystąpienia usterki stosowana przed wdrożeniem zmian.
Follow-the-Sun Global Support – model wsparcia podążającego za słońcem; Międzynarodowa organizacja pracy przekazująca dyżury pomiędzy zespołami w różnych strefach czasowych w dzień.
for duration clause – klauzula czasu trwania anomalii; Dyrektywa wymagająca, aby warunek błędu utrzymywał się przez określony czas przed wyzwoleniem alertu.
„Co wiemy, co robimy, jakie problemy” co 10-15 minut; komunikuj nawet niepełne informacje - to klucz do chaosu.
Engineering Reliability Foundations – fundamenty niezawodności inżynierskiej; Utrwalenie zasad budowy budżetu błędów, wskaźników SLI/SLO i eliminacji pracy żmudnej.
Frames Per Second – klatki na sekundę; Płynność renderowania wektorowych wykresów w przeglądarce internetowej inżyniera.
Fully Qualified Domain Name – pełna nazwa domenowa jednoznacznie identyfikująca hosta w globalnym systemie DNS.
Production Release Freeze – zamrożenie wdrożeń produkcyjnych; Decyzja organizacyjna wymuszana automatycznie po wyczerpaniu budżetu błędów sygnalizowanym w alertach.
Fault Tree Analysis – analiza drzewa błędów; Dedukcyjna metoda analizy niezawodności odwzorowująca logiczne relacje pomiędzy uszkodzeniami.
ArgoCD/Flux (CD) + Tekton (CI) + Rollouts/Flagger (delivery) + Vault/ESO (sekrety) + Grafana/Prometheus (observability).
Next Generation of SRE Engineers – nowe pokolenie inżynierów niezawodności; Życzenia owocnej kariery w projektowaniu i utrzymaniu nowoczesnych systemów teleinformatycznych.
G
Zaplanowany dzień ćwiczeń awaryjnych; z ograniczeniem zasięgu, planem rollbacku i monitoringiem - bezpieczna praktyka chaos engineeringu.
SRE GameDay Exercise – ćwiczenia awaryjne GameDay; Zorganizowane symulacje awarii weryfikujące poprawność procedur operacyjnych zespołu SRE.
Gratuitous ARP – bezpłatny pakiet ARP; Niezamówiony pakiet rozgłoszeniowy aktualizujący tablice przełączników sieciowych po przejęciu adresu VIP.
Production Deployment Gate – bramka wdrożenia produkcyjnego; Formalny warunek bezpieczeństwa zapobiegający przypadkowemu wprowadzeniu błędów konfiguracji.
OPA Gatekeeper Controller – kontroler OPA Gatekeeper dla K8s; Komponent integracyjny egzekwujący polityki OPA jako kontroler dopuszczeń w Kubernetesie.
Migawka stanu mogąca rosnąć i opadać; do analizy zmian w czasie nie służy rate(), lecz deriv().
Gauge to wskaźnik kołowy stanu bieżącego z progami, Stat to duża liczba z minitrendem; stan ocenia się jednym spojrzeniem.
Garbage Collection – odśmiecanie pamięci; Automatyczny proces odzyskiwania nieużywanej pamięci w aplikacjach obiektowych, generujący przestoje (stop-the-world).
Google Cloud Platform – platforma chmurowa Google; Chmura obliczeniowa integrowana z Grafaną poprzez wtyczki telemetryczne Google Cloud Monitoring.
General Data Protection Regulation – oficjalna angielska nazwa ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.
Uniwersalny receiver do niestandardowych systemów; obok wbudowanych integracji Alertmanagera ze wspólnymi szablonami Go.
Dyscyplina narodzona w Google na początku lat 2000 jako odpowiedź na skalę miliardów zapytań dziennie; udokumentowana w książce „Site Reliability Engineering” (2016).
Group Identifier – numeryczny identyfikator grupy użytkowników decydujący o uprawnieniach zespołowych do plików i katalogów.
Git
W2 · slajd 44/55 | W3 · slajd 20/55 | W3 · slajd 38/55 | W3 · slajd 39/55 | W3 · slajd 43/55 | W4 · slajd 35/55 | W7 · slajd 3/55 | W7 · slajd 32/55 | W7 · slajd 47/55 | W8 · slajd 19/55
Git version control system – rozproszony system kontroli wersji; Narzędzie śledzenia zmian w plikach konfiguracyjnych prometheus.yml i regułach alertowych.
Wskazanie autora każdej linii; z git log (audyt) i git diff (porównanie) - podstawy w workflow feature → PR → recenzja → scalenie.
Git pilnuje jakości (PR, review, CI, ochrona), ArgoCD wykonuje (sync); rollback to git revert.
Bezpieczne cofnięcie przez nowy commit odwracający (historia zachowana); revert + push + auto-sync to rollback w sekundy (ćwiczony w fire drills).
git add command – polecenie indeksowania zmian; Przeniesienie zmodyfikowanych manifestów infrastruktury do poczekalni (staging area).
git commit command – polecenie zatwierdzenia zmian; Trwałe utrwalenie zindeksowanych modyfikacji w lokalnej bazie historii pod unikalnym skrótem SHA.
git init command – polecenie inicjalizacji repozytorium; Utworzenie nowej bazy kontroli wersji w lokalnym katalogu projektowym.
git log command – polecenie przeglądu historii; Inspekcja chronologicznej listy zatwierdzeń wraz z informacją o autorach i komunikatach zmian.
git pull command – polecenie pobierania i scalania zmian; Pobranie nowych zatwierdzeń z centralnego repozytorium i scalenie ich z lokalną gałęzią roboczą.
git push command – polecenie wysyłania zmian; Przesłanie lokalnych zatwierdzeń na serwer zdalny w celu uruchomienia potoków lub synchronizacji GitOps.
git remote command – polecenie zarządzania zdalnymi repozytoriami; Definiowanie adresów URL centralnych serwerów Git (np. origin) powiązanych z lokalnym projektem.
git status command – polecenie weryfikacji stanu; Wyświetlenie listy zmodyfikowanych, zindeksowanych i nieśledzonych plików w drzewie roboczym.
Cryptographic Git Attribution – kryptograficzne przypisanie autorstwa w Git; Wymóg podpisywania commitów eliminujący możliwość podszycia się pod innego inżyniera.
GitFlow Branching Model – model gałęziowy GitFlow; Tradycyjna, rozbudowana strategia zarządzania wieloma długożyjącymi gałęziami (develop, release, master).
Git Server-side Post-receive Hook – skrypt wyzwalany po odebraniu danych w Git; Skrypt powłoki uruchamiany na serwerze po wykonaniu pusha, wyzwalający automatyczną aktualizację.
GitHub Cloud Platform – platforma chmurowa GitHub; Publiczny serwis hostowania repozytoriów zintegrowany z laboratoriami akademickimi.
Interaktywne kursy Gita; obok Pro Git Book, docsów ArgoCD/Flux/Tekton/IaC oraz Kyverno/OPA/Falco i Chaos Mesh/Litmus.
GitOps
W1 · slajd 40/55 | W1 · slajd 41/55 | W3 · slajd 55/55 | W6 · slajd 49/55 | W6 · slajd 55/55 | W7 · slajd 1/55 | W7 · slajd 30/55 | W7 · slajd 44/55 | W8 · slajd 37/55
Model operacyjny, w którym repozytorium Git stanowi jedyne źródło prawdy dla stanu infrastruktury, automatycznie synchronizowanego przez dedykowany kontroler.
Docker Compose jako lekki GitOps dla dev/test/edge; pełny model to Git (SSoT) + manifesty (desired state) + rekonsyliacja.
GitOps Operational Mastery – mistrzostwo operacyjne w modelu GitOps; Praktyczna umiejętność budowania stabilnych, skalowalnych i bezpiecznych usług cyfrowych.
GitOps Maturity Level – poziom dojrzałości GitOps; Osiągnięcie pełnej automatyzacji, gdzie 100% zmian produkcyjnych przechodzi przez repozytorium kodu.
Declarative GitOps Technical Skills – techniczne umiejętności w modelu GitOps; Sprawność w definiowaniu manifestów Kustomize i zarządzaniu aplikacjami w ArgoCD.
Git Application Repository – repozytorium aplikacji Git; Repozytorium zawierające manifesty podlegające synchronizacji w zadaniu laboratoryjnym.
Git Revert Command – polecenie git revert; Atomowa operacja w Git tworząca nowy commit odwracający skutki błędnej zmiany bez niszczenia historii repozytorium.
Git Repository State Verification – weryfikacja stanu repozytorium Git; Sprawdzenie czystości historii commitów, podpisów kryptograficznych i braku haseł w plikach.
Standardized Git Workflow – ustandaryzowany przepływ pracy w Git; Przestrzeganie konwencji nazw gałęzi, formatu komunikatów i zasad ochrony gałęzi głównej.
Amazon S3 Glacier – archiwalny magazyn danych; Najtańsza klasa pamięci obiektowej przeznaczona do wieloletniej archiwizacji rzadko odpytywanych logów.
Gateway Load Balancing Protocol – protokół równoważenia obciążenia bramy; Protokół firmy Cisco łączący funkcję redundancji bramy z jednoczesnym podziałem ruchu pomiędzy routery.
Geographically Distributed Teams – zespoły rozproszone geograficznie; Inżynierowie pracujący w różnych krajach wymagający jednolitego języka dokumentacji.
Projekt wolnego oprogramowania powołany przez Richarda Stallmana, twórca kluczowych narzędzi systemowych powłoki Linux.
Go programming language – język programowania Go; Język, w którym stworzono serwer Loki oraz agenta Promtail.
Cztery złote sygnały monitoringu usług: latencja, ruch (traffic), błędy (errors) i nasycenie (saturation).
Google Site Reliability Engineering Canonical Books – kanoniczne monografie Google SRE; Podstawowe źródła literatury branżowej definiujące pryncypia niezawodnego alertingu.
GPG Commit Signing – podpisywanie zatwierdzeń kluczem GPG; Standard weryfikacji integralności i autentyczności commitów na poziomie repozytorium centralnego.
Academic Grading Criteria – akademickie kryteria oceniania; Przejrzysta punktacja premiująca rzetelność techniczną, automatyzację i wnioski poawaryjne.
Academic Engineering Graduation – ukończenie cyklu kształcenia inżynierskiego; Uzyskanie kwalifikacji inżyniera informatyki o specjalności systemowej.
Grafana
W3 · slajd 5/55 | W3 · slajd 55/55 | W4 · slajd 49/55 | W5 · slajd 33/55 | W6 · slajd 47/55 | W7 · slajd 39/55
Platforma wizualizacji łącząca ponad 50 źródeł danych w jednym interfejsie; model JSON umożliwia wersjonowanie, GitOps i provisioning.
Reguły alertowe w Grafanie na wiele źródeł (PromQL, LogQL, SQL) z punktami kontaktowymi; interwał odświeżania dobiera się do roli (NOC: sekundy, zarząd: minuty).
Zarządzanie dyżurami zintegrowane z alertingiem; obok PagerDuty, Incident.io, Opsgenie, FireHydrant oraz wiki, runbooków i status pages.
Usługa systemowa Grafany (port 3000); pierwsze logowanie admin/admin wymusza zmianę hasła.
Grafana Alerting Engine – silnik alertowania platformy Grafana; Zintegrowany w Grafanie podsystem reguł alarmowych wspierający wiele zróżnicowanych źródeł danych.
Global Regular Expression Print – narzędzie wyszukiwania grep; Fundamentalne uniksowe narzędzie konsolowe do szybkiego przeszukiwania plików tekstowych.
Grouping Keys Directive – dyrektywa kluczy grupowania; Lista etykiet, według których Alertmanager łączy pojedyncze alerty w komunikaty zbiorcze.
Group Wait Buffer Time – czas oczekiwania na grupowanie; Okres buforowania powiadomień przed wysłaniem pierwszego komunikatu ze zbioru.
Group By Routing Directive – dyrektywa grupowania powiadomień; Parametr zapobiegający rozbiciu awarii klastra na setki odrębnych wiadomości tekstowych.
Alert Grouping Mechanism – mechanizm grupowania alertów; Agregacja wielu powiązanych zdarzeń w jeden komunikat zbiorczy wysyłany do zespołu.
gRPC Remote Procedure Calls – zdalne wywołanie procedury gRPC; Wysokowydajny protokół RPC oparty na HTTP/2 i Protocol Buffers stosowany do wewnętrznej komunikacji w klastrze.
by zachowuje etykietę w wyniku agregacji, without ją usuwa; z setek serii powstaje kilka kluczowych wskaźników.
GUI
W2 · slajd 25/55 | W2 · slajd 48/55 | W2 · slajd 55/55 | W3 · slajd 1/55 | W3 · slajd 8/55 | W3 · slajd 42/55 | W3 · slajd 45/55 | W4 · slajd 22/55 | W4 · slajd 34/55 | W5 · slajd 19/55 | W6 · slajd 29/55
Graphical User Interface – graficzny interfejs użytkownika; Wbudowana konsola webowa Prometheusa umożliwiająca doraźną weryfikację metryk na wykresach.
H
HA
W1 · slajd 34/55 | W1 · slajd 41/55 | W2 · slajd 12/55 | W2 · slajd 38/55 | W4 · slajd 55/55 | W5 · slajd 1/55 | W5 · slajd 41/55 | W5 · slajd 54/55 | W6 · slajd 11/55 | W8 · slajd 37/55
High Availability – wysoka dostępność; cecha architektury gwarantująca nieprzerwane świadczenie usług pomimo awarii pojedynczych węzłów klastra.
Nie jednorazowe zadanie, lecz ciągłe ćwiczenia - stos, failover, chaos, DR drill i runbook przed alertingiem.
Wysoka dostępność maskuje awarie komponentów na bieżąco, a disaster recovery odtwarza całość po katastrofie; RTO mierzy czas, RPO - dane.
StreamHandler (stdout/Docker), FileHandler (plik), LokiHandler (HTTP push); format JSON czyni logi strukturalnymi i przeszukiwalnymi.
Shift Handover Meeting – przekazanie dyżuru; Formalne spotkanie zdające dyżur, na którym omawia się aktywne wyciszenia i incydenty z minionej zmiany.
Zadanie domowe jako początek praktyki (kanały Slack, e-mail, dyżury); wiedza utrwala się na własnym systemie.
Samodzielna konfiguracja źródła Loki (http://loki:3100), paneli LogQL i integracji metryk z logami; dashboard jako kod w duchu GitOps.
High Availability Proxy – oprogramowanie równoważenia obciążenia HAProxy; Wysokowydajny load balancer rejestrujący szczegółowe czasy kolejek i nawiązywania sesji TCP.
Eksporter 200+ metryk HAProxy do Prometheusa; obok socketu unixowego i strony stats - fundament alertingu i planowania pojemności.
Hardcoded Credentials Anti-pattern – antywzorzec zaszytych poświadczeń; Naruszenie bezpieczeństwa polegające na umieszczaniu tokenów webhooków w otwartym kodzie.
HashiCorp Configuration Language – deklaratywny język opisu infrastruktury stworzony dla narzędzia Terraform.
Hard Disk Drive – klasyczny dysk magnetyczny; Dysk talerzowy podlegający monitorowaniu pod kątem nasycenia kolejki operacji we/wy.
Mental and Physical Health of SRE – zdrowie psychiczne i fizyczne inżynierów SRE; Wartość nadrzędna w kulturze organizacyjnej nowoczesnych przedsiębiorstw technologicznych.
Prosty endpoint, o który orkiestrator regularnie pyta („czy żyjesz?”, „czy przyjmiesz ruch?”); rozdziela sondę żywotności od sondy gotowości.
Resource Health Check Verification – weryfikacja zdrowia zasobów; Sprawdzenie statusu uruchomienia podów w interfejsie konsoli webowej ArgoCD.
Heartbeat Signal – sygnał rytmu serca; Okresowy pakiet kontrolny przesyłany do zewnętrznego serwera w celu potwierdzenia sprawności monitoringu.
Heatmap visualization – mapa ciepła; Wizualizacja gęstości występowania anomalii i czasów odpowiedzi wyekstrahowanych z logów.
Helm Package Manager – menedżer pakietów Helm; Popularne narzędzie wykorzystywane do instalacji serwera ArgoCD w klastrze Kubernetes.
Zalecany sposób instalacji ArgoCD na produkcję (wersjonowanie, aktualizacje, rollback); z HA (3 repliki), monitoringiem, backupem i TLS.
Tryb „samotnego bohatera” - jedna osoba robi wszystko poza kanałem; obok milczenia, braku timeline, diagnozy zamiast recovery i braku eskalacji.
Hero Culture Anti-pattern – antywzorzec kultury bohaterów; Szkodliwe zjawisko polegające na poleganiu na improwizacji pojedynczych 'gwiazd' zamiast na procedurach.
SLI to mierzalna metryka stanu usługi, SLO to wewnętrzny cel jakościowy wyznaczony na jej podstawie, a SLA to umowa z klientem, zwykle luźniejsza i z buforem bezpieczeństwa.
Funkcja PromQL wyliczająca percentyle (np. p99) z rozkładu obserwacji w bucketach histogramu; agregowalna między instancjami.
Historical Alert Analytics – analityka historyczna alertów; Analiza statystyczna częstotliwości występowania poszczególnych alarmów w skali kwartału.
Immutable Commit History – niezmienna historia commitów; Podstawa audytu operacyjnego wykazująca kto, kiedy i z jakiego powodu dokonał rekonfiguracji systemów.
Podpisy potwierdzające autentyczność webhooka; obok JWT, mTLS, TLS 1.3, Vault i RBAC chronią „układ nerwowy” organizacji.
Myślenie całościowe - wykład 8 spina moduły: SLO (wpływ), Grafana/Loki (diagnoza), HA (recovery), alerting (detection), GitOps (rollback).
Individualized Academic Feedback – indywidualna informacja zwrotna; Wskazówki wykładowcy dotyczące poprawy czytelności osi czasu i precyzji wskaźników.
Skalowanie poziome przez dodawanie serwerów do puli; load balancer rozdziela ruch, zwiększa wydajność i niezawodność.
Host Operating System – system operacyjny gospodarza; Fizyczny lub wirtualny serwer udostępniający zasoby dla uruchomionych kontenerów.
Emergency Production Hotfix – awaryjna łatka produkcyjna; Szybka modyfikacja kodu wdrażana poza standardowym cyklem wydań w celu odblokowania usługi.
Horizontal Pod Autoscaler – mechanizm horyzontalnego skalowania liczby instancji podów w zależności od obciążenia procesora lub metryk niestandardowych.
Poziome i pionowe automatyczne skalowanie w Kubernetesie (z Cluster Autoscaler); scale out dla bezstanowych, scale up - prosty, lecz z ryzykiem SPOF.
Hot Standby Router Protocol – protokół rezerwowego routera w gotowości; Własnościowy protokół firmy Cisco automatycznie przełączający bramę domyślną na router zapasowy.
HTTP
W1 · slajd 1/55 | W1 · slajd 5/55 | W1 · slajd 14/55 | W1 · slajd 22/55 | W1 · slajd 43/55 | W1 · slajd 55/55 | W2 · slajd 2/55 | W2 · slajd 14/55 | W2 · slajd 16/55 | W2 · slajd 19/55 | W2 · slajd 22/55 | W2 · slajd 27/55 | W2 · slajd 28/55 | W2 · slajd 29/55 | W2 · slajd 30/55 | W2 · slajd 43/55 | W3 · slajd 5/55 | W3 · slajd 10/55 | W3 · slajd 23/55 | W3 · slajd 26/55 | W3 · slajd 36/55 | W4 · slajd 7/55 | W4 · slajd 8/55 | W4 · slajd 15/55 | W4 · slajd 23/55 | W4 · slajd 28/55 | W5 · slajd 6/55 | W5 · slajd 10/55 | W5 · slajd 12/55 | W5 · slajd 13/55 | W5 · slajd 14/55 | W5 · slajd 15/55 | W5 · slajd 16/55 | W5 · slajd 18/55 | W5 · slajd 19/55 | W6 · slajd 7/55 | W6 · slajd 13/55
Hypertext Transfer Protocol – protokół przesyłania dokumentów hipertekstowych; bezstanowy protokół warstwy aplikacji leżący u podstaw komunikacji w sieci WWW.
Hypertext Transfer Protocol Secure – bezpieczny protokół HTTP; Szyfrowana wersja protokołu HTTP wykorzystująca protokół TLS do ochrony telemetrii przed podsłuchem.
Człowiek w pętli decyzji; alert wywołuje akcje webhookiem (Ansible, Terraform, Rundeck), lecz pełną automatykę uzupełnia kontrola ludzka.
Human-Centered Operations – operacje zorientowane na człowieka; Projektowanie narzędzi monitoringu z poszanowaniem ograniczeń poznawczych i zdrowia inżynierów.
Human Error Illusion – złudzenie błędu ludzkiego; Błędne założenie, że winę ponosi człowiek; w SRE uważa się, że system powinien być odporny na pomyłki.
Scientific Diagnostic Hypotheses – hipotezy diagnostyczne; Metodologia eliminowania podejrzeń poprzez rygorystyczne testowanie faktów w telemetrii.
Steady-state Hypothesis – hipoteza stanu stabilnego; Formalne założenie testowe sprawdzające, czy wskaźnik SLI pozostanie w normie pomimo awarii komponentu.
I
I/O
W1 · slajd 19/55 | W1 · slajd 25/55 | W2 · slajd 2/55 | W2 · slajd 23/55 | W2 · slajd 37/55 | W3 · slajd 14/55 | W4 · slajd 4/55 | W4 · slajd 19/55
Input/Output – wejście/wyjście; w powłoce Linux standardowe wyjście (stdout) i wyjście błędów (stderr) posiadają odrębne deskryptory (1 i 2).
Infrastructure as Service – infrastruktura jako usługa; Model wirtualnych maszyn w chmurze, na których administrator samodzielnie wdraża stos Grafany.
IaC
W1 · slajd 13/55 | W1 · slajd 28/55 | W1 · slajd 31/55 | W1 · slajd 32/55 | W1 · slajd 51/55 | W1 · slajd 52/55 | W2 · slajd 44/55 | W3 · slajd 38/55 | W3 · slajd 39/55 | W3 · slajd 43/55 | W3 · slajd 54/55 | W7 · slajd 1/55 | W7 · slajd 3/55 | W7 · slajd 6/55
Infrastructure as Code – infrastruktura jako kod; zarządzanie zasobami sieciowymi i serwerowymi przy użyciu wersjonowanych plików definicji.
Incident Commander – dowódca incydentu; Jednoosobowy lider posiadający pełną władzę decyzyjną i koordynujący wszystkie działania ratunkowe.
Internet Control Message Protocol – protokół diagnostyczny warstwy sieciowej wykorzystywany m.in. przez narzędzie ping do weryfikacji osiągalności hostów.
Incident Command System – system dowodzenia incydentem; Ustandaryzowana hierarchia organizacyjna zaadaptowana ze służb ratowniczych do inżynierii SRE.
Idempotent Execution Principle – zasada idempotentności wykonania; Właściwość gwarantująca, że wielokrotne uruchomienie tego samego scenariusza nie zmieni stanu poprawnego systemu.
Własność operacji polegająca na tym, że jej wielokrotne wykonanie daje ten sam wynik co pojedyncze; kluczowa cecha skryptów i narzędzi automatyzacji.
Internet Engineering Task Force – Grupa Robocza Inżynierii Internetowej; Międzynarodowa społeczność inżynierów tworząca standardy protokołów internetowych RFC.
Ignored Alarm Signals – ignorowane sygnały alarmowe; Sytuacja kryzysowa, w której rzeczywista awaria zostaje zignorowana jako kolejny 'fałszywy alarm'.
Container Image Tag – znacznik obrazu kontenera; Identyfikator wersji obrazu w rejestrze; unika się tagu 'latest' na rzecz niezmiennych numerów wydań.
Immutable Artifact Principle – zasada niezmienności artefaktów; Wymóg inżynierski stanowiący, że raz zbudowany i przetestowany artefakt nigdy nie może być nadpisany.
Quantifiable Business and SLO Impact – mierzalny wpływ biznesowy; Precyzyjne wyliczenie strat: liczba dotkniętych zapytań, spadek konwersji, zużyty budżet błędów.
Imperative Configuration Approach – podejście imperatywne; Wykonywanie sekwencji poleceń krok po kroku (np. skrypty Bash); podatne na błędy przy ponownym uruchomieniu.
Major Incident Management – zarządzanie poważnymi incydentami; Procedura kryzysowa uruchamiana w momencie załamania parametrów jakościowych usługi.
Reference Incident Case Study – studium przypadku awarii referencyjnej; Szczegółowy opis awarii kaskadowej spowodowanej wygaśnięciem certyfikatuTLS.
End-to-End Incident Workflow – pełny przebieg obsługi incydentu; Przykładowa ścieżka zdarzeń: od wykrycia anomalii w PromQL przez powiadomienie po naprawę i post-mortem.
Incident.io Slack-native Platform – platforma Incident.io; Nowoczesne narzędzie zarządzania incydentami zintegrowane natywnie z komunikatorem Slack.
Incident Management Lifecycle – cykl życia incydentu; Sekwencja faz awarii: detekcja (MTTD), potwierdzenie (MTTA), diagnoza i naprawa (MTTR).
Incident Timeline Record – oś czasu incydentu; Zestawienie chronologiczne zdarzeń wykorzystywane w trakcie tworzenia raportu poawaryjnego.
Major Incident Management – zarządzanie poważnymi incydentami; Zapowiedź tematyki wykładu 8 poświęconego reakcji na awarie produkcyjne.
Operational Incident Readiness – gotowość do reagowania na incydenty; Znajomość ról ICS, procedur mitygacji i metodyki sporządzania raportów post-mortem.
Formal Incident Report – formalny raport z incydentu; Oficjalny dokument podsumowujący przyczyny, przebieg i straty wywołane awarią produkcyjną.
Incident Response Next Module – moduł reagowania na incydenty; Zapowiedź finałowego wykładu poświęconego procedurom kryzysowym i kulturze organizacyjnej.
Hands-on Incident Simulation – praktyczna symulacja incydentu; Samodzielne zadanie laboratoryjne polegające na opanowaniu sztucznie wywołanej awarii.
Incoming Webhook Endpoint – punkt końcowy przychodzącego webhooka; Unikalny, chroniony adres URL w platformie Slack przyjmujący żądania POST z Alertmanagera.
Zarządzanie incydentem w języku polskim – zarządzanie incydentem; Oficjalny polski termin oznaczający nieplanowane przerwanie świadczenia usługi teleinformatycznej.
Informational Logging Level – poziom informacyjny; Standardowy poziom potwierdzający poprawne wykonanie kluczowych operacji biznesowych.
Infrastructure as Code Paradigm – paradygmat infrastruktury jako kodu; Definiowanie reguł powiadomień i routingów jako kodu podlegającego testom w potokach CI/CD.
Komponent Lokiego zapisujący chunki i dziennik WAL; obok Distributora (ingest), Queriera (LogQL), Compactora (retencja) i Rulera (alerting).
Kubernetes Ingress Controller – kontroler wejściowy Ingress; Zarządzany load balancer L7 kierujący ruch zewnętrzny HTTP/HTTPS do usług wewnątrz klastra.
Alert Inhibition Feature – funkcja hamowania powiadomień; Mechanizm Alertmanagera tłumiący alerty zależne na podstawie obecności alertu nadrzędnego.
Wyciszanie alertów pochodnych, gdy strzela nadrzędny; z grupowaniem i webhookiem - trzy filary mechaniki Alertmanagera.
Inhibit Rule Configuration – konfiguracja reguły hamowania; Wpis w pliku konfiguracyjnym łączący powiadomienie źródłowe (source) z powiadomieniem tłumionym (target).
Controlled Failure Injection – wstrzyknięcie kontrolowanej usterki; Inicjalny krok symulacji polegający na programowym wywołaniu anomalii w środowisku testowym.
Pamięć instytucjonalna z trendów i wzorców; git log jako oś czasu, revert jako mitigacja, historia jako dowód do postmortem.
HAProxy check interval – interwał odpytywania zdrowia; Parametr określający odstęp czasu pomiędzy kolejnymi pakietami kontrolnymi (np. inter 2000 ms).
Odwrócony indeks pełnotekstowy ELK (droższy, JVM, bogaty ekosystem ML/SIEM) kontra indeks etykiet Lokiego (tani, prosty); wybór zależy od przypadku użycia.
IOPS
W2 · slajd 15/55 | W2 · slajd 43/55 | W2 · slajd 49/55 | W3 · slajd 11/55 | W3 · slajd 23/55 | W3 · slajd 34/55 | W4 · slajd 12/55 | W5 · slajd 20/55
Input/Output Operations Per Second – liczba operacji wejścia/wyjścia na sekundę; Fundamentalna metryka wydajności podsystemu pamięci masowej określająca szybkość odczytu i zapisu.
Internetwork Operating System – oprogramowanie układowe urządzeń sieciowych Cisco definiujące zhierarchizowane tryby pracy konsoli.
IP
W2 · slajd 14/55 | W2 · slajd 19/55 | W2 · slajd 21/55 | W3 · slajd 7/55 | W4 · slajd 15/55 | W5 · slajd 6/55 | W5 · slajd 11/55 | W5 · slajd 16/55 | W5 · slajd 22/55 | W5 · slajd 24/55
Internet Protocol – protokół internetowy; Protokół warstwy sieciowej odpowiedzialny za adresowanie i trasowanie pakietów w sieciach komputerowych.
Source IP Hashing – haszowanie adresu źródłowego IP; Algorytm gwarantujący, że dany klient będzie zawsze kierowany do tego samego serwera zaplecza.
Inter-Process Communication – mechanizmy komunikacji międzyprocesowej, w tym potoki i przekazywanie kodów wyjścia.
Interquartile Range – rozstęp międzykwartylowy; Odporna na wartości odstające miara rozrzutu statystycznego wykorzystywana do wykrywania anomalii.
Ishikawa Fishbone Diagram – diagram rybiej ości Ishikawy; Narzędzie graficzne dekomponujące przyczyny awarii na kategorie ludzi, procesów, sprzętu i metod.
ISO
W2 · slajd 13/55 | W2 · slajd 41/55 | W2 · slajd 54/55 | W3 · slajd 3/55 | W3 · slajd 9/55 | W3 · slajd 29/55 | W3 · slajd 52/55 | W4 · slajd 2/55 | W4 · slajd 17/55 | W4 · slajd 54/55 | W5 · slajd 29/55 | W5 · slajd 31/55 | W5 · slajd 50/55
International Organization for Standardization – Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna; Globalna federacja krajowych instytucji normalizacyjnych opracowująca standardy techniczne.
Mierzenie algorytmów (Weighted Least Conn, Least Time vs Round Robin) narzędziami wrk/hey na realistycznym ruchu.
Information Technology – technologie informacyjne; dziedzina obejmująca całokształt sprzętu, oprogramowania i procedur związanych z przetwarzaniem informacji.
ITIL
W1 · slajd 10/55 | W1 · slajd 11/55 | W1 · slajd 12/55 | W1 · slajd 50/55 | W2 · slajd 10/55 | W3 · slajd 37/55 | W8 · slajd 1/55 | W8 · slajd 2/55 | W8 · slajd 3/55
Information Technology Infrastructure Library – biblioteka infrastruktury technologii informacyjnych; zestaw powszechnie uznanych praktyk zarządzania usługami IT.
IT Service Management – zarządzanie usługami informatycznymi; procesowe podejście do projektowania, dostarczania i ciągłego doskonalenia usług IT.
J
Mierzy się kontekstem i runbookiem, nie głośnością; nadmiar alertów to szum podważający zaufanie zespołu.
Java Database Connectivity – interfejs połączeń z bazami danych w Javie; Standardowy interfejs programistyczny w Javie służący do uniwersalnego dostępu do relacyjnych baz danych.
Grafana jako hub wielu źródeł (Prometheus, Loki, Tempo, SQL) ze zunifikowanym alertingiem (Slack, e-mail, PagerDuty); korelacja bez przełączania kontekstu.
Atlassian Jira Service Management – system zarządzania zgłoszeniami Jira; Popularna platforma rejestrowania zadań inżynierskich i śledzenia postępów prac naprawczych.
Randomized Delay / Jitter – losowy rozrzut czasowy; Wprowadzenie losowości do interwałów ponawiania żądań w celu rozbicia fal ruchu.
Packet Delay Variation / Jitter – zmienność opóźnienia pakietów; Niestabilność czasu transmisji pakietów w sieci wpływająca negatywnie na komunikację klastrową.
Java Management Extensions – rozszerzenia zarządzania Java; Standardowa technologia platformy Java umożliwiająca monitorowanie i zarządzanie zasobami maszyny wirtualnej.
Technical SRE Job Interviews Preparation – przygotowanie do rozmów kwalifikacyjnych; Typowe pytania rekrutacyjne z zakresu diagnostyki, korelacji metryk i architektury HA.
Wspólny klucz łączący dane - nanosekundowy timestamp spina metryki (co się dzieje) z logami (dlaczego wystąpił błąd); split view ze wspólnym czasem daje zunifikowaną obserwowalność.
journalctl query utility – narzędzie zapytań journald; Polecenie konsoli Linuksa służące do inspekcji binarnego dziennika systemowego.
systemd-journald logging daemon – demon dziennika systemd; Usługa zbierająca zdarzenia z jądra, buforów initrd oraz strumieni procesów systemowych.
JSON
W1 · slajd 18/55 | W1 · slajd 46/55 | W2 · slajd 4/55 | W3 · slajd 8/55 | W3 · slajd 16/55 | W3 · slajd 18/55 | W3 · slajd 39/55 | W3 · slajd 53/55 | W4 · slajd 2/55 | W4 · slajd 5/55 | W4 · slajd 10/55 | W4 · slajd 11/55 | W4 · slajd 27/55 | W4 · slajd 28/55 | W4 · slajd 51/55 | W6 · slajd 13/55 | W6 · slajd 43/55
JavaScript Object Notation – tekstowy, ustrukturyzowany format zapisu danych, stanowiący standard w komunikacji REST API.
Python JSON Built-in Module – wbudowany moduł json w Pythonie; Standardowa biblioteka parsująca i serializująca struktury danych alertów.
Szablonowanie dashboardów eliminujące klikanie w interfejsie; potok CI/CD (lint → test → wdrożenie) traktuje pulpit jak kod.
Java Virtual Machine – maszyna wirtualna Java; Środowisko uruchomieniowe języka Java generujące wewnętrzne metryki wątków i alokacji pamięci.
K
K8s
W1 · slajd 34/55 | W1 · slajd 51/55 | W2 · slajd 17/55 | W2 · slajd 28/55 | W5 · slajd 26/55 | W5 · slajd 36/55 | W6 · slajd 31/55 | W6 · slajd 49/55 | W7 · slajd 1/55 | W7 · slajd 9/55 | W7 · slajd 28/55 | W7 · slajd 45/55
Kubernetes – otwarta platforma orkiestracji kontenerów realizująca automatyczne harmonogramowanie, samonaprawę i skalowanie aplikacji.
Kubernetes Diagnostic Troubleshooting – diagnostyka problemów w Kubernetesie; Wspólne analizowanie przyczyn stanów OutOfSync, błędów kompozycji i pętli restartów.
Kaizen Continuous Improvement – filozofia ciągłego doskonalenia Kaizen; Japońska filozofia małych, systematycznych ulepszeń leżąca u podstaw kultury SRE.
Darmowe książki SRE Book i Workbook (sre.google) oraz dokumentacja Prometheusa (prometheus.io/docs) jako podstawowe źródła wiedzy o niezawodności i monitoringu.
Liczba unikalnych serii czasowych; jej eksplozja (np. przez nieograniczone etykiety) pożera pamięć i spowalnia zapytania.
Known Error Database – baza znanych błędów; Repozytorium wiedzy zawierające udokumentowane obejścia awaryjne dla zidentyfikowanych problemów.
Keepalived routing and failover software – oprogramowanie przełączania awaryjnego Keepalived; Narzędzie wysokiej dostępności IP zapowiadane na kolejnych zajęciach.
Kibana Log Visualization – interfejs wizualizacji Kibana; Konsola analityczna stosu ELK, do której odsyłają odnośniki zawarte w alertach logowych.
Kubernetes in Docker – klaster Kubernetes w kontenerach Docker; Wysokowydajne narzędzie tworzenia lokalnych klastrów wielowęzłowych do ćwiczeń z GitOps.
Czas utrzymywania warunku przed wystrzeleniem alertu; odróżnia chwilowe wahnięcie od realnego problemu.
Key Management Service – usługa zarządzania kluczami kryptograficznymi; Chmurowy moduł HSM (AWS KMS, GCP Cloud KMS, Azure Key Vault) zarządzający kluczami głównymi.
Liczba zwracana przez program po zakończeniu (0 oznacza sukces, 1-255 błąd), umożliwiająca skryptom wykrywanie niepowodzeń i bezpieczne ponawianie operacji.
sum by (le) przed wywołaniem histogram_quantile() to warunek poprawności percentyli liczonych między instancjami.
Metryki (w.2) dają dane do dashboardów (w.3), logi (w.4) wyjaśniają ich przyczyny, a HA, alerting, GitOps i incydenty (w.5-8) budują na tych fundamentach.
Konwerter compose.yml na manifesty K8s; plik Compose w Git daje historię, audyt i rollback dla środowisk lokalnych (dev/test/edge).
Krótszy interwał szybciej wykrywa zmiany, lecz bardziej obciąża sieć i bazę; w praktyce 15 s dla większości usług, 5 s dla krytycznych, 60 s dla kosztownych.
Lekka jednostka izolująca procesy przy współdzieleniu kernela hosta (megabajty, start w sekundy); maszyna wirtualna zawiera pełny system operacyjny (gigabajty, start w minuty).
KPI
W1 · slajd 11/55 | W2 · slajd 8/55 | W2 · slajd 13/55 | W3 · slajd 1/55 | W3 · slajd 15/55 | W3 · slajd 17/55 | W3 · slajd 41/55 | W6 · slajd 45/55 | W8 · slajd 2/55
Key Performance Indicator – kluczowy wskaźnik efektywności; parametr liczbowy służący do monitorowania postępów w realizacji celów operacyjnych.
Struktura, precyzja, trafność RCA, kompletność action items, zgodność PL/EN; domowe, aktywność i egzamin zgodnie z sylabusem.
Konkretne, mierzalne, osiągalne, istotne, rozliczalne - z owner i due date oraz follow-up w przeglądach; bez tego post-mortem bez wartości.
Naruszenie SLO lub zagrożenie budżetu błędów; outage to zero odpowiedzi, degradacja to pogorszenie jakości.
Kubernetes Official Documentation – oficjalna dokumentacja Kubernetes; Podstawowe źródło wiedzy o architekturze obiektów i kontrolerów API.
Production Kubernetes Best Practices Guides – przewodniki dobrych praktyk Kubernetesa; Materiały referencyjne dotyczące utwardzania klastrów i optymalizacji zasobów.
Zweryfikowana dokumentacja (prometheus.io, sre.google, grafana.com, docs.loki) zamiast przedawnionych blogów; słownik pojęć jako wspólny język kursu.
Zweryfikowane źródła (HAProxy, Nginx, keepalived, Patroni, Chaos Mesh, K8s HA, DR/BCP) zamiast przypadkowych materiałów.
Kustomize
W7 · slajd 11/55 | W7 · slajd 29/55 | W7 · slajd 31/55 | W7 · slajd 36/55 | W7 · slajd 41/55
Kustomize Manifest Engine – silnik manifestów Kustomize; Alternatywny mechanizm bezszablonowego wdrażania stosu ArgoCD na węzłach.
Kyverno Kubernetes Native Policy Management – zarządzanie politykami w Kyverno; Silnik reguł bezpieczeństwa analizujący manifesty i wymuszający zgodność ze standardami CIS Benchmarks.
L
First-Line Support – pierwsza linia wsparcia technicznego; Zespół operacyjny przyjmujący zgłoszenia i weryfikujący stan usług na podstawie standardowych instrukcji.
Poziomy wsparcia technicznego (Level 1, 2, 3); warstwowa struktura obsługi awarii, w której wyższe szczeble odpowiadają za zaawansowane problemy inżynierskie.
Second-Line Engineering Support – druga linia wsparcia inżynierskiego; Specjaliści systemowi rozwiązujący skomplikowane problemy techniczne wykraczające poza procedury L1.
Third-Line Core Engineering – trzecia linia wsparcia programistycznego; Główni architekci i autorzy oprogramowania angażowani w przypadkach krytycznych błędów w kodzie źródłowym.
L4
W5 · slajd 9/55 | W5 · slajd 14/55 | W5 · slajd 17/55 | W5 · slajd 20/55 | W5 · slajd 41/55 | W5 · slajd 53/55
Layer 4 (Transport) – warstwa 4 (transportowa); Równoważenie ruchu oparte wyłącznie na adresach IP i numerach portów bez wglądu w treść żądania.
Balanser warstwy 4 (TCP/UDP) routuje po IP/porcie z niskim opóźnieniem, a warstwy 7 (HTTP) - po URL, nagłówkach i cookies, z TLS, WAF i rate limiting.
L7
W5 · slajd 9/55 | W5 · slajd 14/55 | W5 · slajd 17/55 | W5 · slajd 20/55 | W5 · slajd 41/55 | W5 · slajd 53/55
Layer 7 (Application) – warstwa 7 (aplikacji); Równoważenie ruchu z pełną analizą protokołu HTTP, nagłówków, ciasteczek i ścieżek URL.
Academic Computer Laboratory – akademickie laboratorium komputerowe; Środowisko ćwiczeniowe, w którym studenci testują procedury zarządzania incydentem.
Wymiar serii czasowej (np. method, status, instance) umożliwiający segmentację i agregację metryk; kluczowa cecha modelu danych Prometheusa.
Higiena etykiet (ograniczona kardynalność) obok rotacji/retencji, bezpieczeństwa (PII, RBAC, TLS) i structured logging - filary dojrzałej instrumentacji.
Alert Labels Metadata – etykiety metadanych alertu; Pary klucz-wartość (np. severity, team) decydujące o dalszej ścieżce trasowania w Alertmanagerze.
Laboratory Exercise Review – przegląd ćwiczeń laboratoryjnych; Ocena poprawności wykonanych przez studentów potoków synchronizacji i manifestów.
Laboratoria rozegrania cyklu (role, presja, diagnoza, dokumentacja); zapowiedź motywuje do powtórki struktury, cyklu i ról.
Link Aggregation Control Protocol – protokół kontroli agregacji łączy; Standard IEEE 802.3ad łączący wiele fizycznych portów ethernetowych w jedno logiczne łącze odporne na awarię kabla.
Incydenty spinają definicje, cykl, role, RCA i post-mortem z symulacjami i zadaniami (slajd 35) oraz literaturą (slajd 41).
Local Area Network – lokalna sieć komputerowa; sieć o ograniczonym zasięgu geograficznym stanowiąca podstawowe środowisko komunikacyjne dla infrastruktury serwerowej i stacji roboczych.
Network & Processing Latency – opóźnienie sieciowe i przetwarzania; Narzut czasowy wprowadzany przez warstwę load balancera na pojedyncze połączenie.
Load Balancer – moduł równoważenia obciążenia; Węzeł pośredniczący rozdzielający napływający ruch sieciowy pomiędzy pulę serwerów zaplecza.
Least Connections Algorithm – algorytm najmniejszej liczby połączeń; Algorytm kierujący nowe żądanie do węzła posiadającego w danej chwili najmniej aktywnych sesji.
Lightweight Directory Access Protocol – lekki protokół dostępu do usług katalogowych; Protokół sieciowy używany do centralnego uwierzytelniania inżynierów w systemach telemetrii.
Organizational Learning from Failure – organizacyjne uczenie się na błędach; Transformacja trudnych doświadczeń awaryjnych w trwałe procedury i automatyzację.
Pętla uczenia incydent → dokumentacja → RCA → raport → action items → wdrożenie → mniej incydentów; filary RCA i post-mortem.
Efekty K01-K03, U01-U05 i społeczne mapowane na zadania (U05 → slajd 35) i egzamin; student wie, co będzie weryfikowane.
Learning Organization Paradigm – paradygmat organizacji uczącej się; Koncepcja zarządzania, w której przedsiębiorstwo stale modyfikuje swoje procedury pod wpływem doświadczeń.
Zasada przyznawania usługom i procesom wyłącznie minimalnych, absolutnie niezbędnych uprawnień; uzupełnia ją bezpieczne przechowywanie sekretów poza kodem.
Principle of Least Privilege – zasada najmniejszych uprawnień; Fundamentalna reguła bezpieczeństwa ograniczająca dostęp do surowych logów tylko do niezbędnych ról.
Terminal pager utility less – program stronicujący less; Interaktywny podgląd dużych plików logów bez konieczności wczytywania całego pliku do pamięci RAM.
Lekcje w repozytorium (post-mortemy, tech talki, runbooki, mentoring); doświadczenie jednostki staje się wiedzą organizacji (K03).
Systemic Lessons Learned Summary – podsumowanie wyciągniętych lekcji; Wnioski inżynierskie pokazujące jak awaria przekształciła się w trwałe wzmocnienie systemów.
Log Severity Level – poziom ważności logu; Mechanizm podnoszenia progu rejestracji na produkcji (np. z DEBUG na WARN) w celu redukcji szumu.
Clean Linear Git History – czysta liniowa historia w Git; Unikanie chaotycznych commitów scalających na rzecz przebazowania i polityki rebase/fast-forward.
Podgląd logów na żywo w panelu logów (Loki/ELK); filtrowanie po indeksowanych etykietach plus filtry linii (regex).
Średnie obciążenie systemu z 1, 5 i 15 minut pokazywane przez uptime; wartość wyższa od liczby rdzeni CPU sygnalizuje problem z wydajnością.
Load Balancing mechanisms – mechanizmy równoważenia obciążenia; Zagadnienie rozdziału ruchu sieciowego zapowiadane w wykładzie 5.
Informational Log Record – wpis w rejestrze zdarzeń; Zdarzenie informacyjne rejestrowane w celach audytowych i statystycznych bez alarmowania ludzi.
Gromadzenie logów z wielu serwisów w jednym miejscu; eliminuje silosy, umożliwia korelację i skraca diagnostykę - warunek SRE w skali.
Pojedynczy rekord zdarzenia z timestampem, źródłem, treścią i poziomem ważności; logi dzielą się na aplikacyjne, systemowe i sieciowe, a syslog służy do ich centralnego przesyłania.
Alerty z zapytań LogQL w Loki; kontekst (trace_id, span_id, request_id) i korelacja metrics→logs skracają diagnozę.
Poziom zdarzeń (0-7) opuszczających router do centrali; w produkcji informational (6), adres serwera wyznacza logging host, a weryfikację daje show logging.
LogQL
W3 · slajd 19/55 | W4 · slajd 6/55 | W4 · slajd 10/55 | W4 · slajd 22/55 | W4 · slajd 29/55 | W4 · slajd 32/55 | W4 · slajd 33/55 | W4 · slajd 39/55 | W4 · slajd 42/55 | W4 · slajd 49/55 | W4 · slajd 51/55 | W4 · slajd 53/55 | W6 · slajd 25/55 | W8 · slajd 6/55
Log Query Language – język zapytań LogQL; Język zapytań systemu Grafana Loki wzorowany na składni PromQL, służący do filtrowania logów.
Biegłość w selektorach strumieni, filtrach linii i agregacjach; z wyborem Loki/ELK (koszt vs funkcje) i workflow metryka → logi → trace.
Centralized Log Aggregation – scentralizowane rejestry logów; Podstawowe źródło danych historycznych wykorzystywane przez inżynierów do analizy awarii.
Loki
W3 · slajd 18/55 | W3 · slajd 53/55 | W4 · slajd 6/55 | W4 · slajd 39/55 | W4 · slajd 42/55 | W4 · slajd 50/55 | W4 · slajd 52/55 | W6 · slajd 25/55
Grafana Loki – system centralizacji logów Loki; Zoptymalizowany pod kątem chmury system agregacji logów indeksujący wyłącznie metadane (etykiety).
Loki to lekki stos oparty na etykietach, ELK to pełnotekstowy, lecz cięższy w utrzymaniu; wykład 4 doda LogQL i korelację metryk z logami.
Long Term Storage – długoterminowe składowanie danych; Zewnętrzne platformy (np. Thanos, Cortex, Mimir) przechowujące archiwalne szeregi czasowe poza serwerem lokalnym.
Apache Lucene – silnik indeksowania Apache Lucene; Biblioteka wyszukiwania pełnotekstowego leżąca u podstaw działania bazy Elasticsearch.
Wpływ/Impact, Przyczyna/Root cause, Działania/Actions (plus Summary, Timeline); te same fakty, spójne tłumaczenie.
Linux Containers – kontenery linuksowe; technologia wirtualizacji na poziomie jądra oferująca niemal natywną wydajność przy zachowaniu izolacji procesów.
M
Media Access Control Address – adres fizyczny karty sieciowej; Unikalny 48-bitowy adres sprzętowy karty powiązany z adresem logicznym VIP.
Maintenance Window – okno prac serwisowych; Zaplanowany okres rekonfiguracji systemów, w trakcie którego powiadomienia są planowo wyciszane.
Panel powtarzany per instancja zamiast 20 linii na jednym wykresie; porównywanie wartości staje się natychmiastowe.
Kubernetes Resource Manifest – manifest zasobu w Kubernetes; Plik YAML opisujący pożądany stan obiektu (Deployment, Service, ConfigMap) w klastrze.
Ręczne operacje eliminowane przez GitOps; powtarzalność, audyt i szybki rollback dają compliance (SOX, GDPR, PCI-DSS).
Manual kubectl edit Anti-pattern – antywzorzec ręcznych modyfikacji; Błąd niszczący spójność architektury poprzez doraźne zmienianie konfiguracji w działającym klastrze.
Cztery warstwy wykładu - model GitOps, mechanika (ArgoCD/IaC), bezpieczeństwo i współpraca; sedno: ArgoCD ciągnie klaster do stanu z Git.
critical → PagerDuty/telefon (natychmiast), warning → Slack/e-mail (ticket), info → tylko log; reguły routingu wyznaczają czas reakcji.
Markdown Documentation Format – format dokumentacji Markdown; Standard zapisu plików post-mortem przechowywanych w repozytoriach kodu źródłowego.
High Market Demand for SRE Skills – wysokie zapotrzebowanie rynkowe; Rynkowe znaczenie umiejętności łączenia programowania z operacjami teleinformatycznymi.
Technika ochrony PII w logach (hashowanie, usuwanie, odrzucanie) obok RBAC i szyfrowania (TLS 1.3, at rest); wymóg RODO/GDPR.
= (równe), != (różne), =~ (regex RE2), !~ (negacja regex); warunki w {} łączy koniunkcja, alternatywę daje operator or.
GitOps Maturity Model Assessment – ocena modelu dojrzałości GitOps; Cykliczne badanie stopnia automatyzacji i bezpieczeństwa procesów wdrożeniowych w firmie.
Parametry usuwające niezdrowy backend z puli po zadanej liczbie błędów na zadany czas; podstawa capacity-aware balancing z wagami.
Pamięć realnie dostępna dla aplikacji (z pamięcią podręczną do odzyskania); wskaźnik presji pamięci, z alertem przy spadku poniżej 15-20%.
Faculty Academic Mentoring – akademickie wsparcie mentorskie; Indywidualne konsultacje naukowe wspierające rozwój talentów technologicznych.
Git Merge Operation – scalanie gałęzi w Git; Połączenie historii dwóch odrębnych linii rozwojowych za pomocą dedykowanego zatwierdzenia scalającego.
Nadzór nad samym Prometheusem (status zadania, liczba serii, czas ewaluacji reguł); gdy monitoring pada, zespół jest ślepy.
Sprawdzanie zasobów przez pryzmat wykorzystania (utilization), nasycenia (saturation) i błędów (errors); dotyczy CPU, pamięci, dysków, sieci i pul połączeń.
USE opisuje zasoby (wykorzystanie, nasycenie, błędy), a RED opisuje usługi (tempo żądań, błędy, czas odpowiedzi); zdrowie usługi to spektrum jakościowe, nie stan binarny.
Telemetry Metrics Dashboard – pulpit metryk telemetrycznych; Wizualne potwierdzenie na wykresach powrotu latencji i liczby błędów do poziomu sprzed awarii.
Trójca obserwowalności - metryki (Prometheus), logi (Loki) i ślady (Tempo) w jednym UI ze wspólnym czasem.
Management Information Base – baza informacji zarządzania; Hierarchiczna, zorganizowana w drzewo baza danych definiująca parametry i zmienne urządzenia.
Statyczny obraz widoku dashboardu do spokojnej analizy; obok linków, osadzeń, raportów PDF/CSV i grafana-reporter.
Multipurpose Internet Mail Extensions – wielocelowe rozszerzenia poczty internetowej; Standard kodowania formatu HTML i załączników graficznych w wiadomościach pocztowych.
Minikube Local Kubernetes – lokalny klaster Minikube; Lekkie środowisko uruchamiania jedno-węzłowego klastra Kubernetes na stacji roboczej studenta.
Błędna konfiguracja (dryft, brak sekretów, limity zasobów) - cichy zabójca; obok błędów aplikacji (wyjątki, wycieki, deadlocki) i sieci (DNS, timeouty, TLS).
Duplicated Manifests Anti-pattern – antywzorzec kopiowania manifestów; Błąd utrzymaniowy polegający na powielaniu całych plików zamiast stosowania nakładek Kustomize.
Mitigation
W6 · slajd 53/55 | W8 · slajd 11/55 | W8 · slajd 27/55 | W8 · slajd 30/55 | W8 · slajd 33/55
Incident Mitigation Steps – kroki mitygacji usterki; Zastosowanie procedur z instrukcji runbook w celu szybkiego przywrócenia sprawności usługi.
Machine Learning – uczenie maszynowe; Algorytmy analizy predykcyjnej wykorzystywane do automatycznego modelowania sezonowości w telemetrii.
Multi-Chassis Link Aggregation – wieloramkowa agregacja łączy; Technologia pozwalająca na podłączenie serwera łączem zagregowanym do dwóch niezależnych przełączników fizycznych.
HAProxy HTTP Mode – tryb HTTP w HAProxy; Tryb pracy L7, w którym HAProxy w pełni analizuje nagłówki, zarządza ciasteczkami i rejestruje kody błędów.
HAProxy TCP Mode – tryb TCP w HAProxy; Tryb pracy L4 zapewniający surowe przekazywanie strumienia bajtów z minimalnym narzutem na procesor.
Agent w klastrze pobiera zmiany z Git; komponenty ArgoCD: API Server, Repo Server, Application Controller, Dex (OIDC), Redis.
ModSecurity Open Source WAF – otwarta zapora ModSecurity; Moduł zapory aplikacyjnej integrowany bezpośrednio z serwerem Nginx na load balancerze.
Porównanie z bool zwraca wektor 0/1 per seria, bez bool - filtruje serie; rozstrzyga o semantyce alertów.
Cofnięcie zapytania o okres (1w/4w/1y); porównanie z tym samym dniem tygodnia wykrywa anomalie bez uczenia maszynowego.
Telemetry Dashboard Inspection – inspekcja wskaźników telemetrycznych; Weryfikacja czy uczestnicy symulacji potrafią zidentyfikować anomalię na wykresach Grafany.
Jednorazowa kontrola portu poleceniem /interface ethernet monitor (link, prędkość, dupleks, liczniki błędów) uzupełniona pingiem do sąsiada.
Unpartitioned Monorepo Anti-pattern – antywzorzec niepodzielonego repozytorium; Trzymanie setek niezależnych projektów w jednym katalogu bez separacji uprawnień i potoków.
Merge Request – żądanie scalenia kodu; Odpowiednik Pull Requesta stosowany w platformie GitLab do kontroli zmian w repozytorium.
Mean Time Between Failures – średni czas między awariami; wskaźnik niezawodności mierzący średni czas bezawaryjnej pracy systemu.
Mutual Transport Layer Security – wzajemne uwierzytelnianie TLS; Kryptograficzny protokół zabezpieczający komunikację pomiędzy kontrolerem ArgoCD a klastrami zdalnymi.
Maximum Tolerable Period of Disruption – maksymalny dopuszczalny czas trwania zakłócenia, którego przekroczenie zagraża istnieniu organizacji.
MTTA
W1 · slajd 7/55 | W1 · slajd 10/55 | W6 · slajd 2/55 | W6 · slajd 33/55 | W6 · slajd 44/55 | W6 · slajd 45/55 | W6 · slajd 50/55 | W8 · slajd 5/55 | W8 · slajd 23/55
Mean Time to Acknowledge – średni czas potwierdzenia incydentu; okres od wygenerowania alertu przez system do podjęcia reakcji przez inżyniera dyżurnego.
Średni czas do podjęcia reakcji; dashboard skraca go z minut do sekund, bo wzrok rozpoznaje wzorce wielokrotnie szybciej niż tekst.
Średni czas do potwierdzenia alertu i do rozwiązania incydentu; proaktywne wykrycie przed zgłoszeniem użytkownika to fundament niezawodności.
MTTD
W2 · slajd 3/55 | W3 · slajd 2/55 | W3 · slajd 50/55 | W4 · slajd 3/55 | W4 · slajd 13/55 | W6 · slajd 2/55 | W6 · slajd 46/55 | W8 · slajd 5/55 | W8 · slajd 23/55
Mean Time To Detect – średni czas wykrycia; Średni czas liczony od momentu zaistnienia usterki w systemie do jej zarejestrowania przez system monitoringu.
Średni czas do wykrycia; dojrzały SRE stawia na automatyczny monitoring zamiast zgłoszeń użytkowników.
Mean Time To Failure – średni czas do pierwszej awarii; Średni czas poprawnej pracy elementu nienaprawialnego aż do momentu jego uszkodzenia.
Mean Time To Mitigate – średni czas mitygacji usterki; Czas potrzebny na przywrócenie sprawności usługi dla użytkownika za pomocą obejścia lub rollbacku.
MTTR
W1 · slajd 4/55 | W1 · slajd 7/55 | W1 · slajd 10/55 | W1 · slajd 23/55 | W1 · slajd 52/55 | W2 · slajd 3/55 | W2 · slajd 11/55 | W3 · slajd 2/55 | W3 · slajd 50/55 | W4 · slajd 3/55 | W4 · slajd 13/55 | W4 · slajd 45/55 | W4 · slajd 53/55 | W5 · slajd 2/55 | W6 · slajd 2/55 | W6 · slajd 33/55 | W6 · slajd 44/55 | W6 · slajd 45/55 | W6 · slajd 46/55 | W7 · slajd 40/55 | W8 · slajd 1/55 | W8 · slajd 5/55 | W8 · slajd 23/55 | W8 · slajd 34/55 | W8 · slajd 42/55
Mean Time to Recovery – średni czas przywrócenia sprawności; kluczowa miara inżynierska określająca tempo usunięcia skutków awarii i przywrócenia usługi do działania.
Średni czas przywracania usługi; obok eliminacji SPOF i minimalizacji przestojów - filar wysokiej dostępności.
MTU
W2 · slajd 24/55 | W2 · slajd 33/55 | W2 · slajd 34/55 | W2 · slajd 50/55 | W3 · slajd 11/55 | W3 · slajd 35/55 | W4 · slajd 36/55 | W5 · slajd 37/55
Maximum Transmission Unit – maksymalna jednostka transmisji; Największy rozmiar pakietu protokołu warstwy łącza, który może zostać przesłany w pojedynczej ramce.
Strategia wielu kanałów z redundancją - dobór kanału do wagi alertu i czasu reakcji, bez pojedynczego punktu awarii.
Multi-Burn-Rate Alerting – alerting wielokrotnego tempa spalania; Zaawansowany algorytm alarmowania proporcjonalny do tempa wyczerpywania budżetu błędów.
Multi-Window Alerting Strategy – strategia alertingu wielookresowego; Metoda łączenia krótkiego i długiego okna czasowego eliminująca fałszywe alarmy.
MySQL Relational Database – relacyjna baza danych MySQL; System bazodanowy, z którego metryki zapytań i blokad tabel trafiają na pulpit studium przypadku.
N
N+1 Redundancy Model – model redundancji N+1; Architektura posiadająca jeden dodatkowy element zapasowy ponad minimalną liczbę N wymaganą do obsługi pełnego ruchu.
Ten, który kończy się jak najszybciej; minimalizacja MTTR przez auto-remediation, skalowanie, failover i alerting SLO.
Kubernetes Logical Namespace – przestrzeń nazw w Kubernetes; Wyizolowany logicznie obszar klastra (zwykle argocd), w którym instalowane są komponenty kontrolera.
Linux Kernel Namespaces – przestrzenie nazw jądra Linux; Mechanizm izolacji sieci, procesów i punktów montowania w systemie operacyjnym.
Not a Number – wartość nieliczbowa; Specjalna wartość standardu IEEE 754 używana w bazie Prometheus do oznaczania brakujących próbek lub przestoju celu.
Naprawa i mitygacja – działania naprawcze; Opis czynności technicznych przywracających normalne funkcjonowanie infrastruktury w raporcie PL.
Network Attached Storage – sieciowa pamięć masowa; Pamięć plikowa udostępniająca zasoby dyskowe przez protokoły NFS lub SMB.
Dokumentacja prometheus.io, grafana.com i sre.google/workbook jako filtr jakości wiedzy zamiast przypadkowych blogów.
compose.yml (3 serwisy) → Git → CI/CD → ArgoCD → rollback i self-heal → RUNBOOK i CHANGELOG.
Non-Disclosure Agreement – umowa o zachowaniu poufności; formalne zobowiązanie inżyniera do ochrony danych wrażliwych i tajemnic przedsiębiorstwa.
Zasada dostępu do danych (np. logów z danymi osobowymi) tylko dla osób, które go potrzebują, i tylko w niezbędnym zakresie; fundament etyki pracy inżyniera SRE.
Isolated Container Network – izolowana sieć kontenerowa; Wirtualny przełącznik programowy zapewniający bezpieczną komunikację pomiędzy serwisami aplikacji.
Chaos Mesh Network Chaos CRD – zasób zakłóceń sieciowych; Eksperyment wprowadzający sztuczną utratę pakietów, duplikację, opóźnienia i fragmentację pasma.
Nginx web server and reverse proxy – serwer WWW i reverse proxy Nginx; Oprogramowanie serwera brzegowego udostępniające metryki ruchu HTTP i kodów stanu.
Network Interface Card – karta sieciowa; Fizyczny lub wirtualny kontroler sieciowy generujący metryki ruchu, błędów i odrzuconych pakietów.
Ignorowanie bazy (lag, split-brain, restore), słabe checki (sam TCP) i brak prób failoveru/chaosu/DR - trzy grzechy główne.
Różnice między środowiskiem deweloperskim, testowym i produkcyjnym prowadzące do sytuacji „u mnie działa, na produkcji nie”; usuwa je wersjonowana infrastruktura jako kod.
Network Operations Center – centrum zarządzania siecią; Zespół operacyjny pracujący w trybie 24/7 na podstawie wielkoformatowych ekranów telemetrycznych.
Missing Linting and Testing Gate – brak bramek testowych w CI; Zezwalanie na scalanie zmian do repozytorium bez uprzedniej weryfikacji składniowej i logicznej w potoku CI.
Licznik czasu CPU per tryb; procent użycia to 100 minus średni udział czasu bezczynności (mode="idle") w oknie 5 minut.
Narzędzie zbierające metryki systemowe (procesor, pamięć, dyski) i wystawiające je dla Prometheusa; praktyczny temat wykładu drugiego.
Lack of Clear Incident Commander – brak jednoznacznego dowódcy; Sytuacja chaosu organizacyjnego, w której wielu inżynierów podejmuje sprzeczne działania.
Alert Noise in monitoring – szum alarmowy; Masa nieistotnych lub fałszywych powiadomień utrudniających inżynierom zauważenie realnego zagrożenia.
Continuous Noise Reduction – ciągła redukcja szumu alarmowego; Cykliczny przegląd i eliminacja reguł generujących najwięcej niepotrzebnych powiadomień w organizacji.
Legal Non-Repudiation Principle – zasada niezaprzeczalności prawnej; Właściwość kryptograficzna gwarantująca, że autor nie może wyprzeć się wprowadzonej modyfikacji.
Missing Runbook Link Anti-pattern – antywzorzec braku instrukcji operacyjnej; Błąd pozostawiający dyżurnego inżyniera bez wskazówek w środku nocy.
Network Time Protocol – protokół synchronizacji czasu; ujednolicenie konfiguracji NTP jest niezbędne do rzetelnej analizy logów i zdarzeń.
Protokoły synchronizacji zegarów (NTP: milisekundy, PTP: mikro/nanosekundy); bez nich korelacja logów w systemie rozproszonym jest niemożliwa.
Non-Volatile Random Access Memory – pamięć nieulotna przechowująca plik konfiguracyjny startup-config.
O
Wiodące wydawnictwo techniczne, nakładem którego ukazały się kanoniczne podręczniki inżynierii niezawodności systemów.
Open Authorization 2.0 – standard autoryzacji OAuth 2.0; Protokół autoryzacji pozwalający na logowanie do Grafany za pomocą kont GitHub, GitLab lub Google.
Limit możliwości percepcyjnych operatora; dlatego dashboard ma 5-15 paneli, spójną skalę czasu i hierarchię z najważniejszym na górze.
Object Storage – obiektowa pamięć masowa; Wysoce skalowalne repozytorium obiektowe (np. MinIO, Ceph, AWS S3) przechowujące skompresowane bloki metryk.
Amazon S3 Object Lock – blokada obiektowa S3; Mechanizm chmurowy wymuszający zgodność z regulacjami finansowymi i prawnymi (np. SEC Rule 17a-4).
Prezentacja raportów z krytycznym myśleniem; struktura, precyzja, łańcuch 5 Whys, action items i PL/EN pod feedbackiem grupy.
Observability Pillars Integration – integracja filarów obserwowalności; Syntetyczne połączenie metryk, logów i śladów rozproszonych w procesie diagnostyki.
Podejście do monitoringu oparte na trzech filarach - metrykach (co się dzieje), logach (dlaczego) i tracingu (gdzie jest problem); monitoring proaktywny wykrywa trendy przed awarią.
Observability Practical Competence – praktyczne kompetencje w obserwowalności; Umiejętność pisania zapytań PromQL/LogQL i konstruowania ergonomicznych pulpitów.
Open Container Initiative – otwarta inicjatywa standaryzująca formaty obrazów kontenerów oraz interfejsy środowisk uruchomieniowych.
Faculty Academic Office Hours – konsultacje akademickie prowadzącego; Wyznaczone godziny dyżuru dydaktycznego w sali 205 przeznaczone na pomoc studentom.
Object Identifier – identyfikator obiektu; Unikalny ciąg liczb oddzielonych kropkami jednoznacznie adresujący konkretną zmienną telemetryczną w drzewie MIB.
OpenID Connect – standard tożsamości OpenID Connect; Nowoczesna warstwa tożsamości na bazie OAuth 2.0 zapewniająca bezpieczne logowanie federacyjne.
On-call Engineer – inżynier dyżurny; Specjalista pełniący dyżur alarmowy, dla którego pulpit jest pierwszym punktem kontaktu po wybudzeniu przez pager.
On-call Duty Preparation Checklist – lista kontrolna przygotowania do dyżuru; Zestaw czynności weryfikacyjnych wykonywanych przez inżyniera przed objęciem dyżuru alarmowego.
Addressing On-call Duty Concerns – przezwyciężanie obaw przed dyżurami; Porady psychologiczne i techniczne jak zachować spokój podczas pierwszych nocnych wezwań pagera.
Jedna rola na osobę i jedna osoba na rolę (commander, technical lead, scribe; większe awarie: external comms, eksperci).
OOM
W1 · slajd 25/55 | W2 · slajd 24/55 | W2 · slajd 40/55 | W3 · slajd 28/55 | W3 · slajd 33/55 | W3 · slajd 44/55 | W4 · slajd 31/55 | W6 · slajd 5/55
Out Of Memory – stan krytycznego wyczerpania pamięci RAM, w którym mechanizm jądra (OOM Killer) zamyka najbardziej obciążające procesy.
Open Policy Agent – otwarty agent polityk OPA; Uniwersalny silnik reguł bezpieczeństwa wykorzystujący deklaratywny język zapytań Rego.
OpenGitOps Standard – standard OpenGitOps; Oficjalna specyfikacja reguł GitOps rozwijana pod auspicjami fundacji CNCF.
OpenGitOps Official Documentation – oficjalna dokumentacja OpenGitOps; Podręczniki i białe księgi definiujące międzynarodowe standardy wdrożeń deklaratywnych.
OpenSearch project – projekt OpenSearch; Otwarty fork projektów Elasticsearch i Kibana rozwijany pod auspicjami Linux Foundation.
Otwarty standard instrumentacji aplikacji, dostarczający metryki, logi i trace’e w ujednolicony sposób dla systemów obserwowalności.
OpenTofu Open Source IaC – projekt OpenTofu; Otwarty, wspierany przez Linux Foundation fork narzędzia Terraform o pełnej kompatybilności składniowej.
Sustainable IT Operations – zrównoważone operacje teleinformatyczne; Praktyki operacyjne chroniące inżynierów przed wypaleniem zawodowym i zmęczeniem alertami.
Kubernetes Operator Pattern – wzorzec operatora w Kubernetesie; Metoda rozszerzania funkcjonalności klastra o automatyczne zarządzanie aplikacjami za pomocą kontrolerów CRD.
|= (zawiera), != (nie zawiera), |~ (regex RE2), !~ (negacja regex); łączenie w łańcuch to logiczne AND, a filtr etykiet zawsze pierwszy dla wydajności.
OPEX
W1 · slajd 2/55 | W1 · slajd 8/55 | W3 · slajd 47/55 | W4 · slajd 37/55 | W5 · slajd 46/55 | W5 · slajd 49/55
Operational Expenditure – wydatki operacyjne; bieżące koszty ponoszone na codzienne funkcjonowanie infrastruktury, w tym opłaty chmurowe, energię i wynagrodzenia zespołu.
Atlassian Opsgenie – platforma reagowania na incydenty Opsgenie; Rozwiązanie firmy Atlassian integrujące alerty z harmonogramami dyżurów i powiadomieniami telefonicznymi.
Operations Lead – lider operacyjny incydentu; Koordynator inżynierów technicznych zarządzający bezpośrednim wdrażaniem procedur mitygacyjnych.
O'Reilly Media Technical Books – wydawnictwo techniczne O'Reilly; Wydawca kluczowych monografii poświęconych inżynierii SRE, GitOps i architekturze rozproszonej.
Automatyczne zarządzanie zbiorem kontenerów - planowanie (scheduling), skalowanie, samonaprawa i aktualizacje bez przestojów; wiodącą platformą jest Kubernetes.
OS
W1 · slajd 5/55 | W1 · slajd 19/55 | W1 · slajd 33/55 | W1 · slajd 45/55 | W1 · slajd 53/55 | W2 · slajd 15/55 | W2 · slajd 20/55 | W2 · slajd 23/55 | W3 · slajd 13/55 | W3 · slajd 32/55 | W3 · slajd 33/55 | W4 · slajd 8/55 | W5 · slajd 23/55
Operating System – system operacyjny; oprogramowanie bazowe zarządzające zasobami sprzętowymi i koordynujące wykonywanie procesów.
Open Systems Interconnection – model odniesienia łączenia systemów otwartych; Siedmiowarstwowy standard koncepcyjny komunikacji w sieciach komputerowych.
Open Shortest Path First – protokół pierwszeństwa najkrótszej ścieżki; Hierarchiczny protokół trasowania dynamicznego typu link-state stosowany wewnątrz sieci korporacyjnych.
Open Source Software – oprogramowanie o otwartym kodzie źródłowym; Model udostępniania oprogramowania umożliwiający bezpłatną modyfikację i dystrybucję kodu.
OpenTelemetry – standard OpenTelemetry; Projekt CNCF standaryzujący API i SDK do generowania i eksportu metryk, logów oraz śladów rozproszonych.
Major Service Outage – poważna awaria usługi; Termin angielski oznaczający całkowitą niedostępność systemu w międzynarodowym raporcie technicznym.
End-to-End Outage Breakdown – pełna dekompozycja techniczna przestoju; Prezentacja chronologii zdarzeń, wykresów latencji i logów zrzutu połączeń w raporcie wzorcowym.
OutOfSync Application Status – status braku synchronizacji; Stan w ArgoCD oznaczający, że stan rzeczywisty w klastrze różni się od stanu zadeklarowanego w repozytorium.
Ignorowany dryft jako grzech główny; obok braku recenzji i testów - naprawa przez ochronę, CI, self-heal i miesięczne ćwiczenia.
Kustomize Environment Overlays – nakładki środowiskowe Kustomize; Katalogi różnicowe definiujące unikalne parametry dla poszczególnych etapów cyklu życia aplikacji.
Zastępstwa i przekazania dyżurów; z routingiem do dyżurnych, eskalacją bez ACK i rekompensatą - ludzka strona alertingu.
Single Directly Responsible Individual – jednoosobowy właściciel zadania; Zasada przypisywania konkretnego inżyniera imiennie do każdego zadania zapobiegawczego.
Własność incydentu na każdym etapie łańcucha alert → ack → triage → diagnoza → mitigacja → rozwiązanie → post-mortem, z timestampami.
P
Priority 1 Incident – incydent o priorytecie krytycznym; Awaria o najwyższym poziomie dotkliwości biznesowej, wymagająca natychmiastowej pracy na dedykowanym pulpicie incydentu.
Priority 2 / Major Incident – incydent o priorytecie wysokim; Poważna degradacja części funkcjonalności wymagająca szybkiej interwencji zespołu w godzinach dziennych.
Priority 3 Incident – incydent o priorytecie trzecim (umiarkowanym); Usterka o ograniczonym zasięgu niepowodująca krytycznych strat biznesowych dla organizacji.
Priority 4 Incident – incydent o priorytecie czwartym (niskim); Drobny defekt lub usterka estetyczna rozwiązywana w standardowym toku prac zespołu.
99th Percentile Latency – percentyl 99 czasu odpowiedzi; Wskaźnik opóźnienia dotykający najwolniejszego 1% zapytań w trakcie testów obciążeniowych.
Platform as a Service – platforma jako usługa; Środowisko chmurowe udostępniające gotowe bazy danych i środowiska uruchomieniowe dla telemetrii.
Przechwytywanie pakietów (tcpdump/Wireshark) oraz statystyki gniazd (ss/netstat) i łączności (ping/traceroute/mtr); korelacja z logami daje pełny obraz.
Packet Loss Ratio – stopa utraty pakietów; Procent odrzuconych pakietów sieciowych wywołujący gwałtowną degradację przepustowości sesji TCP.
Urgent Pager Notification – powiadomienie natychmiastowe; Pilny alarm wzywający inżyniera dyżurnego do natychmiastowej interwencji niezależnie od pory dnia.
Pager / On-call notification system – system przywoławczy inżyniera; Platforma powiadamiania dyżurnego (np. PagerDuty) forsująca wybudzenie w przypadku incydentu P1.
PagerDuty
W3 · slajd 46/55 | W5 · slajd 52/55 | W6 · slajd 17/55 | W6 · slajd 47/55 | W8 · slajd 36/55
PagerDuty incident response platform – platforma reagowania na incydenty; System przywoławczy dla inżynierów dyżurnych wyzwalany w przypadku naruszenia progów na panelach.
PagerDuty Incident Management Guide – przewodnik zarządzania incydentami PagerDuty; Otwarte źródło procedur ratunkowych szeroko adaptowane w przemyśle technologicznym.
Hardware and App Pager Connectivity Test – test łączności pagera; Praktyczne sprawdzenie odbioru powiadomień testowych na telefonie przed rozpoczęciem zmiany.
Pair Engineering Review – recenzja w parach inżynierskich; Praktyka wspólnej analizy skomplikowanych zmian infrastrukturalnych w celu eliminacji błędów ludzkich.
Pluggable Authentication Modules – modułowy system uwierzytelniania w systemie Linux weryfikujący dostęp użytkownika do tabeli zadań cron.
Sekwencyjne ćwiczenia ręczne (źródło → dashboard CPU/RAM/sieć/dysk → PromQL → panel SLO), w których każdy krok weryfikuje poprzedni.
Współdzielone, wersjonowane panele wielokrotnego użytku (zasada DRY) z miesięcznymi przeglądami higieny przy udziale on-call, dev i zarządu.
Interwał sond, liczba sukcesów do uznania za zdrowy i porażek do uznania za chory; tryby maintenance/drain dają operacje bez przestoju.
Pasywne wykrywa awarie z błędów zwykłego ruchu (Open Source), aktywne sonduje endpointy niezależnie od użytkowników (Nginx Plus).
Token do uwierzytelniania HTTPS; obok SSH z kluczem ed25519 i GitHub CLI (gh) do zarządzania zdalnym repo.
Zarządca wysokiej dostępności PostgreSQL; z Nginx na froncie, HAProxy w backendzie i etcd dla spójności - ćwiczenie z failoverem, chaosem i pomiarem RTO/RPO.
Paxos Consensus Protocol – protokół konsensusu Paxos; Klasyczny, matematycznie dowiedziony algorytm osiągania porozumienia w sieciach zawodnych.
JSON Message Payload – ładunek danych wiadomości w formacie JSON; Ustrukturyzowany dokument tekstowy zawierający kolory, tytuły i odnośniki do wykresów w komunikatorze.
Probability Density Function – funkcja gęstości prawdopodobieństwa; Funkcja określająca rozkład prawdopodobieństwa wystąpienia określonych wartości czasu odpowiedzi w próbie telemetrycznej.
Protocol Data Unit – jednostka danych protokołu; Format komunikatu protokołu SNMP przenoszący operacje GetRequest, GetNextRequest oraz Response.
Wsparcie rówieśnicze (wspólna praca, sesje, recenzje); najpierw szukaj sam (materiały, FAQ), potem pytaj - cierpliwość to proces.
Peer Engineering Review – koleżeńska recenzja inżynierska; Weryfikacja założeń architektonicznych i bezpieczeństwa manifestu przed wyrażeniem zgody na wdrożenie.
Student Peer-to-Peer Support – wsparcie koleżeńskie; Kultura współpracy i wspólnego rozwiązywania problemów laboratoryjnych.
Terraform (tworzy) + Ansible (konfiguruje) + ArgoCD (wdraża); narzędzie dobrane do warstwy zamiast jednego do wszystkiego.
Python Enhancement Proposal – oficjalne dokumenty projektowe ekosystemu Python; PEP 8 definiuje kanoniczne zasady formatowania i czytelności kodu.
p50 (mediana, typowy użytkownik), p95 (standard umów SLA), p99 (ogon); średnia nie jest właściwą miarą czasu odpowiedzi.
MTTA/MTTR mierzone jako p50/p95; przekroczenie SLA alarmuje, a automatyzacja runbooków skraca czasy.
Trwała naprawa dopiero po opanowaniu awarii; najpierw recovery/mitigation (restart, failover, rollback, rate limiting) - „przywracaj najpierw, analizuj potem”.
Perfect Forward Secrecy – doskonała poufność przekazywania; Właściwość kryptograficzna gwarantująca, że skompromitowanie klucza prywatnego nie pozwala na odszyfrowanie przeszłego ruchu.
PHP FastCGI Process Manager – menedżer procesów PHP FastCGI; Środowisko wykonawcze języka PHP monitorowane pod kątem wolnych procesów i nasycenia kolejki.
Process Identifier – unikalny numer identyfikacyjny przypisywany każdemu procesowi w tablicy procesów jądra Linux.
Personally Identifiable Information – dane osobowe / dane identyfikujące; Informacje umożliwiające identyfikację osoby fizycznej, podlegające rygorystycznemu maskowaniu.
GitOps Pilot Implementation – projekt pilotażowy GitOps; Rozpoczęcie wdrażania metodyki od wyizolowanej, niekrytycznej usługi w celu zebrania doświadczeń.
ICMPEcho Ping utility – narzędzie diagnostyczne ping; Niskopoziomowy test weryfikacji osiągalności bramy domyślnej i węzłów zapasowych.
Państwowa Inspekcja Pracy – Państwowa Inspekcja Pracy; Organ nadzorczy kontrolujący przestrzeganie przepisów o dobowym odpoczynku i rekompensatach za dyżury domowe.
Automated CI/CD Pipeline – zautomatyzowany potok wdrożeniowy; Sekwencja kroków wykonywana przez platformy takie jak GitHub Actions, GitLab CI czy Tekton.
Metryka → reguła → powiadomienie → odbiorca; konfiguracja Alertmanagera, czat i skrypt Python jako praktyczne utrwalenie.
Trzy etapy przepływu wpisu - agent zbiera na hoście (model push), kolektor agreguje, a magazyn warstwowy (hot/warm/cold) przechowuje do przeszukiwania w UI.
Etapy przetwarzania logów na hoście (regex, JSON, timestamp) wzbogacające wpisy o etykiety; offsety w positions.yaml zapewniają ciągłość po restarcie.
Odtwarzanie na dowolny moment z kopii i dzienników; z automatyzacją, testami i polityką GFS.
Polski Komitet Normalizacyjny – krajowa jednostka normalizacyjna; Instytucja wprowadzająca europejskie i międzynarodowe normy techniczne (PN-EN) do polskiego porządku prawnego.
Plaintext Secrets Anti-pattern – antywzorzec sekretów w jawnym tekście; Krytyczny błąd bezpieczeństwa polegający na umieszczeniu haseł i kluczy prywatnych w repozytorium Git.
Terraform Plan Execution – generowanie planu wykonania; Analiza sucha wykazująca jakie zasoby zostaną utworzone, zmodyfikowane lub skasowane przed wdrożeniem.
Zagadnienia pogrupowane etapami cyklu życia usługi (przed i po wdrożeniu, awaria, post-mortem); 70% zaliczenia zależy od praktyki.
Ansible Playbook Document – scenariusz automatyzacji Ansible; Plik YAML opisujący stan pożądany usług i plików na węzłach docelowych.
Pliki YAML pożadanego stanu (pakiety, usługi, pliki, firewall); bezagentowe przez SSH, idempotentne - konfiguracja tego, co istnieje.
Audytowalna, odwracalna definicja środowisk (dev/staging/prod) w Terraform, Pulumi czy Crossplane, wersjonowana w Git.
Polish Zloty – złoty polski; Oficjalna jednostka monetarna Rzeczypospolitej Polskiej stosowana w rozliczeniach kar umownych SLA.
Portable Network Graphics – format grafiki rastrowej PNG; Format renderowania pojedynczych paneli przez wtyczkę Image Renderer na potrzeby powiadomień.
Kubernetes Pod – pod w Kubernetesie; Podstawowa, atomowa jednostka wdrożeniowa składająca się z jednego lub więcej ściśle powiązanych kontenerów.
Chaos Mesh Pod Chaos CRD – zasób awarii podów; Eksperyment testujący reakcję orkiestratora na nagłe zatrzymanie lub zablokowanie procesu w kontenerze.
Opisywanie pożądanego stanu systemu („nginx ma być uruchomiony na porcie 80”) zamiast sekwencji kroków; narzędzie samo doprowadza i utrzymuje ten stan.
Hipoteza → weryfikacja danymi → zawężanie obszaru; metryki mówią jakie/ile, logi - dlaczego, trace’y pokazują ścieżkę.
ELK do pełnotekstowych poszukiwań i analityki obok Lokiego do tanich logów operacyjnych; best of both worlds zamiast wyboru albo-albo.
Pod Lifecycle and Phase Status – status cyklu życia podów; Analiza stanów Running, CrashLoopBackOff i ImagePullBackOff na ekranie studenta.
Bash służy do prostych sekwencji poleceń, natomiast Python do zadań wymagających logiki, przetwarzania danych i integracji z API.
Nginx (TLS, cache, WAF), HAProxy (routing, HC, stick tables), Docker Compose (orkiestracja); ćwiczenie z failoverem i metrykami.
Policy-as-Code Enforcement – wymuszanie polityk jako kodu; Bramki bezpieczeństwa uniemożliwiające synchronizację niezgodnych z prawem konfiguracji.
Polish Technical Terminology – polska terminologia techniczna; Używanie poprawnych polskich odpowiedników pojęć informatycznych w dokumentacji wewnętrznej.
Okresowe sprawdzanie rejestru (np. co 5 minut) z compose pull + up; lekkie GitOps dla małych zespołów, edge i stagingu.
TCP/UDP Network Port – port sieciowy; Logiczny punkt końcowy komunikacji mapowany pomiędzy kontenerami a stacją roboczą.
HTTP API Lokiego (gRPC na 9095); konfiguracja YAML definiuje storage, limity i schemat, a GET /ready zwracający 200 potwierdza życie serwisu.
Submission Port RFC 6409 – standardowy port nadawania poczty; Port sieciowy zarezerwowany dla uwierzytelnionych klientów poczty z wymuszonym szyfrowaniem STARTTLS.
POSIX
W1 · slajd 15/55 | W1 · slajd 19/55 | W1 · slajd 42/55 | W2 · slajd 20/55 | W2 · slajd 26/55 | W2 · slajd 41/55 | W3 · slajd 12/55 | W4 · slajd 5/55 | W4 · slajd 9/55 | W4 · slajd 19/55 | W4 · slajd 32/55 | W5 · slajd 15/55
Portable Operating System Interface – międzynarodowa rodzina standardów IEEE zapewniająca przenośność skryptów i oprogramowania między systemami zgodnymi z Uniksem.
HTTP POST Method – metoda żądania HTTP POST; Metoda protokołu HTTP wykorzystywana do przesyłania nowych danych do bazy docelowej.
Post-mortem
W3 · slajd 50/55 | W4 · slajd 13/55 | W4 · slajd 45/55 | W5 · slajd 34/55 | W8 · slajd 5/55 | W8 · slajd 16/55
Blameless Post-mortem – analiza poawaryjna bez obwiniania; Raport z awarii, do którego dołącza się zrzuty wykresów z Grafany dokumentujące przebieg incydentu.
Formalny raport po zakończonej awarii: przebieg, przyczyny (RCA) i zapobieganie (action items) - nauka, nie osąd.
PostMortem
W6 · slajd 41/55 | W6 · slajd 44/55 | W6 · slajd 53/55 | W7 · slajd 43/55 | W8 · slajd 27/55 | W8 · slajd 38/55
Blameless Post-mortem Review – przegląd poawaryjny bez obwiniania; Systematyczna analiza każdego fałszywego lub przeoczonego alertu po zakończeniu incydentu.
„Postmortem Culture: Learning from Failure” Johna Allspawa; obok SRE Book i publicznych post-mortemów (GitHub, AWS, Slack) oraz Moodle.
Post-mortem Assessment Criteria – ocena jakości raportu post-mortem; Weryfikacja kompletności sekcji, bezstronności wywodu i realności zadań naprawczych.
Post-mortem Analysis Preview – zapowiedź analizy poawaryjnej; Praktyka wyciągania konstruktywnych wniosków z incydentów produkcyjnych w wykładzie 8.
Complete Post-mortem Writeup – sporządzenie pełnego raportu post-mortem; Zadanie zaliczeniowe polegające na przygotowaniu profesjonalnego raportu poawaryjnego.
PR
W1 · slajd 3/55 | W1 · slajd 32/55 | W2 · slajd 10/55 | W2 · slajd 44/55 | W3 · slajd 20/55 | W3 · slajd 38/55 | W4 · slajd 35/55 | W7 · slajd 3/55 | W7 · slajd 8/55 | W8 · slajd 8/55
Pull Request – prośba o dołączenie zmian; mechanizm weryfikacji i dyskusji nad zmianami w kodzie przed ich włączeniem do głównej gałęzi repozytorium.
Practical Laboratory Defense – obrona ćwiczeń laboratoryjnych; Weryfikacja działających wdrożeń Prometheusa, Grafany, Loki, klastrów HA i potoków GitOps.
Flaga pliku nadawana poleceniem chmod +x, bez której uruchomienie skryptu poleceniem ./skrypt.sh kończy się odmową.
Alert Precision Metric – precyzja alertowania; Ułamek wygenerowanych alertów, które rzeczywiście wymagały natychmiastowej interwencji człowieka.
Precyzja (mało fałszywych) przeciw czułości (zero przeoczonych); lepiej zaakceptować fałszywe alarmy niż zgubić incydent.
Funkcja prognozująca liniowo wyczerpanie zasobu; wraz z sezonowością i porównaniami z przesunięciem (offset) służy proaktywnemu planowaniu pojemności.
Premature Incident Closing – przedwczesne zamknięcie incydentu; Zakończenie akcji ratunkowej przed pełną weryfikacją metryk, prowadzące do natychmiastowego nawrotu awarii.
Działania zapobiegawcze z lessons learned; zamieniają pojedynczą diagnozę w instytucjonalne uczenie się organizacji.
Syslog Priority Value – wartość priorytetu Syslog; Liczba wyliczana z iloczynu kodu obiektu (Facility) i poziomu ważności (Severity).
Action Item Priority Matrix – priorytetyzacja zadań naprawczych; Oznaczanie zadań jako Blocker, High lub Medium w zależności od stopnia eliminacji ryzyka.
Ukryta przyczyna źródłowa wielu incydentów do długoterminowej naprawy; obok incydentu (natychmiast) i żądania (bez zakłócenia).
Production Environment – środowisko produkcyjne; Rzeczywiste środowisko obsługujące klientów zewnętrznych, podlegające najsurowszym rygorom dostępności.
Production Environment – środowisko produkcyjne; Docelowe środowisko działania aplikacji, na którym inżynieria chaosu przynosi największą wartość poznawczą.
Osobiście zbudowany dashboard (CPU, RAM, sieć, dysk) z panelem SLO; wykonanie warsztatu decyduje o tym, ile wiedzy zostaje.
Professional IT Engineering Standards – profesjonalne standardy inżynierii IT; Stosowanie formalnych norm, procedur bezpieczeństwa i rygoru dokumentacyjnego w pracy.
Projektować → mierzyć → monitorować → reagować → analizować (RCA, post-mortem) → wdrażać wnioski (GitOps).
Ostrzeżenie powyżej 80% zajętości, krytyczny powyżej 90%; predict_linear() prognozuje moment zapełnienia, a fstype!="tmpfs" odfiltrowuje systemy wirtualne.
Progresywne dostarczanie (Blue-Green, Canary) przez Argo Rollouts/Flagger z analizą metryk; łańcuch Tekton (CI) → ArgoCD → Rollouts.
Engineering Degree Project Work – inżynierskie prace dyplomowe; Możliwość realizacji prac dyplomowych pod kierunkiem wykładowcy w tematyce SRE.
Widok NOC to gęsty pulpit operacyjny 24/7 na ścianę, a Executive to wysoki poziom z metrykami biznesowymi (SLA, budżet błędów).
Prometheus
W2 · slajd 1/55 | W5 · slajd 33/55 | W6 · slajd 32/55 | W6 · slajd 34/55 | W7 · slajd 39/55 | W8 · slajd 6/55
Standardowy system monitoringu działający w modelu pull (sam pyta targety o metryki), z językiem zapytań PromQL i własną bazą szeregów czasowych (TSDB).
PromQL
W1 · slajd 55/55 | W2 · slajd 5/55 | W2 · slajd 16/55 | W2 · slajd 18/55 | W2 · slajd 25/55 | W2 · slajd 26/55 | W2 · slajd 30/55 | W2 · slajd 39/55 | W2 · slajd 48/55 | W2 · slajd 52/55 | W2 · slajd 55/55 | W3 · slajd 4/55 | W3 · slajd 8/55 | W3 · slajd 9/55 | W3 · slajd 10/55 | W3 · slajd 12/55 | W3 · slajd 13/55 | W3 · slajd 14/55 | W3 · slajd 15/55 | W3 · slajd 16/55 | W3 · slajd 19/55 | W3 · slajd 31/55 | W3 · slajd 32/55 | W3 · slajd 40/55 | W3 · slajd 42/55 | W3 · slajd 54/55 | W3 · slajd 55/55 | W4 · slajd 6/55 | W4 · slajd 10/55 | W4 · slajd 29/55 | W4 · slajd 33/55 | W4 · slajd 49/55 | W4 · slajd 53/55 | W5 · slajd 48/55 | W6 · slajd 8/55 | W6 · slajd 32/55
Prometheus Query Language – wyspecjalizowany, funkcjonalny język zapytań służący do filtrowania i agregacji próbek metryk telemetrycznych.
Promtail
W3 · slajd 18/55 | W3 · slajd 53/55 | W4 · slajd 39/55 | W4 · slajd 42/55 | W4 · slajd 51/55
Promtail log collector – agent zbierania logów Promtail; Lekki agent systemowy wysyłający strumienie logów z plików dziennika do bazy Loki.
Każda awaria w proporcji do wpływu; głębokość RCA (5 Whys vs FTA) i dwujęzyczność (U05) - FAQ rozwiewa wątpliwości.
Automatyczne ładowanie dashboardów z JSON w Git (sidecar/ConfigMap); uprawnienia folderów (RBAC) i historia wersji dają audyt i cofanie zmian.
Proxy mode in Grafana Data Source – tryb serwerowy źródła danych; Tryb odpytywania bazy chroniący poświadczenia przed wyciekiem do stacji roboczej klienta.
Pull Request Inspection and Comments – inspekcja propozycji zmian w Git; Wskazywanie błędów konfiguracji i luk bezpieczeństwa w kodzie kolegów z grupy laboratoryjnej.
Zapis >> log 2>&1 dopisujący standardowe wyjście i błędy do pliku; podstawa logowania wyników zadań cron, który sam nie powiadamia o błędach.
rate() na licznikach bajtów razy 8 daje bity na sekundę (1 Gb/s = 125 MB/s); filtr device=~"eth.*|ens.*" wybiera fizyczne interfejsy.
Przyczyna źródłowa awarii – przyczyna źródłowa; Polski odpowiednik pojęcia Root Cause stosowany w dokumentacji kierowanej do krajowych organów.
Commander, diagnozujący i skryba według modelu (slajd 9) plus eksperci i komunikacja z klientami; jedna rola na osobę.
Bezpieczeństwo psychologiczne umożliwiające otwartość; odpowiedzialność zostaje, winienie znika - pytanie o system, nie o winnego.
Psychological Safety in Teams – bezpieczeństwo psychologiczne w zespole; Warunek konieczny otwartej komunikacji o błędach bez obawy przed sankcjami dyscyplinarnymi.
Public Incident Communication – publiczna komunikacja o incydencie; Zasada transparentności budująca zaufanie użytkowników poprzez rzetelne informowanie o awariach.
Public Trust in Digital Infrastructure – zaufanie publiczne do usług cyfrowych; Etyczna odpowiedzialność inżyniera za ciągłość działania usług bankowych, medycznych i krytycznych.
Pull-based Deployment Model – model wdrożeniowy oparty na pobieraniu; Wzorzec architektoniczny, w którym agent wewnątrz klastra sam cyklicznie pobiera konfigurację z repozytorium.
Automatically Pulled Declarations – automatycznie pobierane deklaracje; Zasada autonomicznego działania oprogramowania wdrażającego bez udziału człowieka.
Pull-based GitOps Architecture – architektura modelu Pull; Wzorzec, w którym agent wewnątrz klastra cyklicznie odpytuje repozytorium przez wychodzące łącze HTTPS.
Pull versus Push Architecture – architektura Pull kontra Push; Znajomość różnic w bezpieczeństwie i przepływie danych weryfikowana w teście wiedzy.
Panel bez tytułu, jednostki i progów; obok nadmiaru kolorów, wolnego odświeżania i izolacji od użytkowników - grzech główny dashboardu.
Pulumi Code-first IaC – platforma Pulumi; Nowoczesne narzędzie IaC umożliwiające definiowanie infrastruktury w językach programowania ogólnego przeznaczenia (TypeScript, Python, Go).
Push-based Deployment Model – model wdrożeniowy oparty na wypychaniu; Tradycyjny modelCI/CD, w którym zewnętrzny serwer łączy się do klastra i wymusza zmiany.
Push-based CI/CD Architecture – architektura modelu Push; Wzorzec, w którym zewnętrzny serwer budujący wypycha zmiany do klastra przez publiczny port API.
Struktura post-mortem i sens blameless wracają na egzaminie i rekrutacji; wymagają odtworzenia, nie rozpoznania.
Python 3 Runtime Environment – środowisko uruchomieniowe Python 3; Nowoczesna platforma uruchamiania zautomatyzowanych skryptów operacyjnych SRE.
Q
Quality Assurance – zapewnienie jakości; Proces systematycznej weryfikacji oprogramowania pod kątem spełniania określonych wymagań funkcjonalnych.
Questions and Answers Session – sesja pytań i odpowiedzi; Wyjaśnienie wątpliwości technicznych związanych z implementacją modelu GitOps w firmach.
Queries Per Second – liczba zapytań na sekundę; Wskaźnik obciążenia określający liczbę elementarnych zapytań trafiających do bazy danych lub interfejsu w ciągu sekundy.
Quality Over Quantity in Alerts – jakość ponad ilość powiadomień; Zasada inżynierska głosząca, że mniej alertów oznacza większe bezpieczeństwo i szybszą reakcję.
Narzędzie debugowania zapytań w panelu Time series; obok selektora czasu, zmiennych, jednostek i legendy.
Majority Quorum Mechanism – kworum większościowe; Minimalna liczba głosów ($N/2 + 1$) wymagana w klastrze do legalnego podjęcia decyzji o wyborze lidera.
R
Raft Consensus Algorithm – algorytm konsensusu Raft; Zrozumiały i bezpieczny algorytm zapewniający spójność rozproszonego rejestru stanów.
Redundant Array of Independent Disks – nadmiarowa macierz niezależnych dysków; Technologia łączenia dysków zapewniająca odporność na awarię pojedynczego nośnika.
RAM
W1 · slajd 16/55 | W1 · slajd 45/55 | W1 · slajd 53/55 | W1 · slajd 55/55 | W2 · slajd 2/55 | W2 · slajd 15/55 | W2 · slajd 23/55 | W2 · slajd 37/55 | W2 · slajd 43/55 | W3 · slajd 11/55 | W3 · slajd 13/55 | W3 · slajd 14/55 | W3 · slajd 17/55 | W3 · slajd 23/55 | W3 · slajd 26/55 | W3 · slajd 33/55 | W4 · slajd 4/55 | W4 · slajd 7/55 | W4 · slajd 12/55 | W5 · slajd 10/55 | W5 · slajd 20/55 | W5 · slajd 24/55
Random Access Memory – operacyjna pamięć ulotna; wyczerpanie pamięci na maszynie testowej uruchamia mechanizm OOM Killer.
Limity tempa API Discorda; formatowanie (embeds, fields, colors) z obsługą limitów i retry w skrypcie nadawcy.
rate() liczy szybkość na sekundę dla liczników (obsługuje resety), increase() daje całkowity przyrost w oknie; rate(gauge) to błąd.
Rate Limiting of Logs – ograniczanie przepustowości logów; Mechanizm obronny zapobiegający zalaniu systemu logowania w trakcie pętli awaryjnej.
RBAC
W1 · slajd 36/55 | W1 · slajd 51/55 | W2 · slajd 51/55 | W3 · slajd 27/55 | W3 · slajd 43/55 | W3 · slajd 49/55 | W3 · slajd 54/55 | W4 · slajd 20/55 | W4 · slajd 44/55 | W7 · slajd 11/55 | W7 · slajd 20/55 | W7 · slajd 48/55
Role-Based Access Control – kontrola dostępu oparta na rolach; model autoryzacji przyznający uprawnienia do określonych funkcji systemowych.
Role Viewer (czyta), Editor (tworzy), Admin (zarządza); uzupełnione SSO (SAML/OIDC/LDAP), zasadą najmniejszych uprawnień i maskowaniem danych.
RCA
W1 · slajd 7/55 | W1 · slajd 24/55 | W1 · slajd 41/55 | W3 · slajd 50/55 | W4 · slajd 3/55 | W4 · slajd 13/55 | W4 · slajd 30/55 | W4 · slajd 45/55 | W4 · slajd 53/55 | W6 · slajd 4/55 | W7 · slajd 43/55 | W8 · slajd 10/55 | W8 · slajd 14/55
Root Cause Analysis – analiza przyczyn źródłowych; metodyka badania incydentów ukierunkowana na eliminację systemowych słabości architektury.
Git Rebase Operation – przebazowanie w systemie Git; Operacja liniowego przenoszenia zatwierdzeń na koniec innej gałęzi zapewniająca czystą historię zmian.
Alert Recall Metric – pełność alertowania; Ułamek rzeczywistych awarii produkcyjnych, które zostały pomyślnie wykryte przez reguły alertowe.
Notification Receiver – odbiorca powiadomień; Nazwana konfiguracja integracji końcowej (np. kanał Slack, kolejka PagerDuty, adres e-mail).
Continuously Reconciled State – stan ciągle uzgadniany; Gwarancja samonaprawiania się klastra w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych zmian manualnych.
Continuous Reconciliation Loop – ciągła pętla uzgadniania stanu; Niewygasający proces porównujący stan obserwowany z zadeklarowanym i korygujący rozbieżności.
Pętla rekonsyliacji - agent nieustannie przywraca stan rzeczywisty do pożądanego z Git.
Rate, Errors, Duration – metodyka monitorowania usług sieciowych skoncentrowana na liczbie zapytań, odsetku błędów i czasie ich trwania.
Remote Dictionary Server – pamięć podręczna Redis; Baza danych w pamięci RAM monitorowana pod kątem współczynnika trafień pamięci podręcznej (hit ratio).
Redmine Project Management – system zarządzania projektami Redmine; Otwartoźródłowy system rejestracji błędów zintegrowany z webhookami powiadomień.
Redundant Systems Architecture – architektura systemów nadmiarowych; Kluczowa zasada inżynierska gwarantująca brak przerw w świadczeniu usług.
Regular Expression – wyrażenia regularne; Wzorce parsowania tekstu w wierszach logów pozwalające na wyodrębnienie pól w locie.
Regex
W2 · slajd 26/55 | W2 · slajd 30/55 | W3 · slajd 12/55 | W3 · slajd 16/55 | W4 · slajd 10/55 | W4 · slajd 32/55 | W4 · slajd 38/55 | W6 · slajd 12/55
Regular Expression – wyrażenie regularne; Wzorzec tekstowy obsługiwany przez operatory `=~` oraz `!~` w selektorach języka PromQL.
Wstępne wyliczenie kosztownego zapytania zapisane jako nowa metryka, dostępna od razu dla alertów i pulpitów.
Inżynieria wydań (tagi w Git, promocja); GitOps realizuje audyt, szybki rollback i eliminację toil - dobre praktyki SRE w kodzie.
Wstrzymanie wdrożeń nowych funkcji po wyczerpaniu budżetu błędów; zespół skupia się wtedy wyłącznie na stabilizacji systemu.
Service Reliability Assurance – zapewnienie niezawodności usług; Cel nadrzędny łączący monitoring metryk z pracą dyżurnych inżynierów operacyjnych.
Repeat Interval Directive – interwał powtarzania powiadomienia; Czas, po którym Alertmanager ponawia wysłanie informacji o wciąż nierozwiązanej awarii.
Service Replica in Orchestrators – replika usługi kontenerowej; Niezależna instancja kontenera przetwarzająca żądania w ramach tej samej usługi.
Opóźnienie repliki wobec primary; obok server_up, failover_count i vip_state - kluczowe metryki obserwowalności HA.
Zapis potwierdzany na obu stronach dający RPO=0 za cenę opóźnień i kosztów; RTO=0 wymaga active-active w wielu regionach.
Python Requests Library – biblioteka requests w Pythonie; Popularna biblioteka języka Python służąca do wysyłania żądań HTTP REST do zewnętrznych webhooków.
System Resiliency and Fault Tolerance – odporność i tolerancja na błędy; Docelowy stan architektury zdolnej do absorpcji uderzeń awaryjnych bez wpływu na użytkownika.
Building Resilient Digital Systems – budowanie odpornych systemów cyfrowych; Misja zawodowa polegająca na zapewnieniu ciągłości działania kluczowych usług społeczeństwa informacyjnego.
Drzewo zasobów do weryfikacji sync (z diff i historią); tworzenie Application przez UI/CLI z polityką auto-sync, prune, selfHeal.
Shared Engineering Responsibility – współdzielona odpowiedzialność inżynierska; Poczucie odpowiedzialności za skutki produkcyjne scalanych do repozytorium zmian.
REST
W2 · slajd 6/55 | W2 · slajd 15/55 | W2 · slajd 25/55 | W3 · slajd 7/55 | W3 · slajd 20/55 | W3 · slajd 36/55 | W3 · slajd 46/55 | W4 · slajd 11/55 | W4 · slajd 15/55 | W4 · slajd 23/55 | W4 · slajd 28/55 | W5 · slajd 13/55 | W5 · slajd 19/55
Representational State Transfer – architekturaREST; Styl architektury oprogramowania oparty na bezstanowości i standardowych metodach protokołu HTTP.
Polityki restartu kontenerów (always, on-failure) z HEALTHCHECK i Compose; standalone to jeden host - multi-host wymaga Swarma lub Kubernetesa.
Log Retention Policy – polityka retencji logów; Zbiór zasad określających czas przechowywania i automatycznego usuwania starych danych.
Polityka retencji dziennika alertów; z deduplikacją utrzymuje porządek, a analiza częstotliwości wykrywa anomalie i sezonowość.
Incident Retrospective Session – retrospektywa poawaryjna; Spotkanie zespołu inżynierskiego analizujące przebieg akcji ratunkowej w atmosferze szacunku.
Operational Metrics Review – okresowy przegląd metryk operacyjnych; Cykliczne spotkanie inżynierów analizujące incydenty o najdłuższym czasie reakcji i naprawy.
RFC
W1 · slajd 12/55 | W1 · slajd 47/55 | W1 · slajd 54/55 | W2 · slajd 54/55 | W3 · slajd 52/55 | W4 · slajd 18/55 | W4 · slajd 42/55 | W4 · slajd 51/55 | W4 · slajd 54/55 | W5 · slajd 40/55 | W5 · slajd 50/55 | W6 · slajd 14/55 | W6 · slajd 28/55 | W6 · slajd 48/55 | W7 · slajd 42/55 | W8 · slajd 3/55
Request for Change – formalny wniosek o wprowadzenie modyfikacji w środowisku produkcyjnym w terminologii ITIL.
Strukturalny format sysloga (wobec legacy RFC 3164); routery i firewalle wysyłają logi przez UDP 514, TCP 601 lub TLS 6514, a centralizacja usuwa ślepy punkt.
HAProxy recovery threshold – próg uznania serwera za sprawny; Liczba kolejnych udanych testów wymagana do ponownego włączenia węzła do obsługi ruchu.
Root Mean Square – wartość skuteczna; Statystyczna miara wielkości zmiennej wykorzystywana w analizie sygnałów i trendów obciążenia.
RODO
W1 · slajd 36/55 | W2 · slajd 51/55 | W3 · slajd 49/55 | W4 · slajd 20/55 | W4 · slajd 43/55 | W4 · slajd 52/55 | W6 · slajd 27/55
Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych – unijny akt prawny nakładający obowiązek technicznej ochrony i minimalizacji danych osobowych w systemach IT.
Return on Investment – zwrot z inwestycji; Wskaźnik efektywności finansowej wdrożenia automatyzacji i monitoringu SRE.
Zwrot z inwestycji jako uzasadnienie wydatków na HA; polisa ubezpieczeniowa 99,9%=$, 99,99%=$$, 99,999%=$$$$ przy wykładniczej krzywej kosztów.
Emergency Role Playing – odgrywanie ról kryzysowych; Podział uczestników na dowódcę, skrybę, oficera komunikacji i ekspertów technicznych.
Incident Command Roles Examination – sprawdzian znajomości ról w zespole; Test umiejętności rozróżnienia zadań dowódcy incydentu, oficera komunikacji i skryby.
Rollback
W4 · slajd 35/55 | W7 · slajd 17/55 | W7 · slajd 18/55 | W8 · slajd 7/55 | W8 · slajd 11/55
Automatic Rollback – automatyczne wycofanie zmian; Procedura awaryjnego przywrócenia poprzedniej wersji w przypadku lawinowego wzrostu błędów w logach.
Analiza przyczyny źródłowej nadmiaru alertów; iteracyjna poprawa (progi, grupowanie, wyciszanie) w ćwiczeniu hands-on.
Technical Root Cause Analysis – techniczna przyczyna źródłowa; Dogłębne wyjaśnienie mechanizmu usterki z odniesieniem do kodu i konfiguracji.
RouterOS – wyspecjalizowany system operacyjny oparty na jądrze Linux, rozwijany przez firmę MikroTik dla urządzeń sieciowych.
On-call Team Rotation – rotacja personelu dyżurnego; Cykliczna zmiana ról w zespole inżynierskim zapobiegająca przeciążeniu pojedynczych pracowników.
Algorytm „po kolei” rozdzielający żądania cyklicznie; obok Least Connections (najmniej obciążony), IP Hash (sesje sticky) i Weighted (wagi mocy).
Routing Tree in Alertmanager – drzewo routingu w Alertmanagerze; Główna sekcja konfiguracyjna określająca zasady kierowania powiadomień do odbiorców na podstawie etykiet.
Drzewo tras decyzyjne (grupowanie, routowanie, powtarzanie) z receiverami, inhibit_rules i silences w YAML Alertmanagera.
System operacyjny urządzeń MikroTik o hierarchicznym CLI, oferujący wbudowane skrypty i scheduler do automatyzacji zadań sieciowych.
Naprawiający to nie weryfikujący; obiektywne SLI/SLO, testy i 15-30 min monitoringu, inaczej incydent wraca.
INFO ok. 90% (norma), WARN ok. 9% (uwaga), ERROR ok. 1% (akcja), FATAL poniżej 0,1% (natychmiastowa interwencja); prawidłowe poziomy to alerty bez szumu.
Remote Procedure Call – zdalne wywołanie procedury; Mechanizm komunikacji międzyprocesowej umożliwiający wywołanie podprogramu na zdalnym serwerze tak, jakby był lokalny.
Red Hat Package Manager – menedżer pakietów RPM; System zarządzania pakietami w dystrybucjach RHEL, CentOS i Rocky Linux.
RPO
W1 · slajd 48/55 | W1 · slajd 49/55 | W2 · slajd 12/55 | W5 · slajd 2/55 | W5 · slajd 29/55 | W5 · slajd 42/55
Recovery Point Objective – cel punktu odzyskiwania; dopuszczalny okres utraty danych mierzony wstecz od momentu awarii, determinujący częstotliwość backupu.
Requests Per Second – liczba żądań na sekundę; Jednostka miary przepustowości systemu określająca wolumen zapytań obsługiwanych w jednostce czasu.
Round Robin Algorithm – algorytm karuzelowy; Podstawowy algorytm równomiernie przydzielający kolejne połączenia do kolejnych serwerów w pętli.
Rivest-Shamir-Adleman – asymetryczny algorytm kryptograficzny oparty na trudności faktoryzacji liczb pierwszych, obecnie zastępowany przez nowocześniejsze rozwiązania.
Resident Set Size – rzeczywista ilość pamięci fizycznej RAM zaalokowana przez proces i znajdująca się w pamięci operacyjnej.
RTO
W1 · slajd 48/55 | W1 · slajd 49/55 | W2 · slajd 3/55 | W2 · slajd 12/55 | W5 · slajd 2/55 | W5 · slajd 29/55 | W5 · slajd 42/55
Recovery Time Objective – cel czasu odzyskiwania; maksymalny dopuszczalny czas trwania procedury przywracania środowiska do pełnej sprawności.
Recovery Time Objective (czas przywrócenia systemu) oraz Recovery Point Objective (dopuszczalna utrata danych); im krótsze, tym droższa infrastruktura.
Round Trip Time – czas podróży w obie strony; Czas potrzebny na przesłanie pakietu danych od źródła do odbiorcy i odebranie potwierdzenia powrotnego.
Runbook
W1 · slajd 38/55 | W4 · slajd 30/55 | W6 · slajd 4/55 | W6 · slajd 22/55 | W6 · slajd 30/55 | W8 · slajd 7/55 | W8 · slajd 26/55
Instrukcja krok po kroku na konkretną, zwykle kryzysową sytuację (np. przywrócenie usługi po awarii bazy); część pamięci operacyjnej zespołu.
Spisany wynik ćwiczeń (wdrożenie, failover, chaos, DR) jako gotowa instrukcja operacyjna modułu HA.
Runbook URL Link – odnośnik do instrukcji operacyjnej; Bezpośredni link hipertekstowy do procedury awaryjnej stanowiący obowiązkowy element dobrego alertu.
Operational Runbook Regular Audit – regularny audyt instrukcji operacyjnych; Upewnienie się, że wszystkie procedury awaryjne zawierają aktualne polecenia i kontakty.
Operational Runbook Drafting – tworzenie instrukcji operacyjnych; Opracowanie przez studentów brakujących procedur awaryjnych dla wdrożonych usług.
Mandatory Operational Runbooks – obowiązkowe instrukcje operacyjne; Zasada, zgodnie z którą żadna reguła alertowa nie może trafić na produkcję bez sprawdzonego odnośnika do instrukcji.
CI Pipeline Runner Agent – agent wykonawczy potoku CI; Węzeł obliczeniowy wykonujący instrukcje budowy kodu i testów w odizolowanym środowisku.
Rust programming language – język programowania Rust; Nowoczesny język systemowy gwarantujący brak wycieków pamięci i wyjątków typu null pointer w agencie Vector.
W modelu Push CI trzyma dostęp do klastra; w Pull agent ciągnie z Git - bezpieczniej, skalowalniej, z samonaprawą (ArgoCD, Flux).
S
S3
W2 · slajd 38/55 | W3 · slajd 40/55 | W4 · slajd 6/55 | W4 · slajd 12/55 | W4 · slajd 37/55 | W4 · slajd 46/55 | W5 · slajd 30/55
Simple Storage Service – prosta usługa pamięci masowej; Standard protokołu i interfejsu API obiektowej pamięci masowej wywodzący się z platformy AWS.
Software as a Service – oprogramowanie jako usługa; Model chmurowy (np. Grafana Cloud), w którym zarządzanie serwerem i bazą leży po stronie dostawcy.
Różnica między ściślejszym wewnętrznym SLO a luźniejszym zewnętrznym SLA; bufor chroniący przed karami umownymi.
Siatka bezpieczeństwa - rollback (git revert) w sekundy; change management PR → review → CI → merge → sync ze śladem audytu i K01.
Architektura ArgoCD, Application YAML, sync policy, Push/Pull, revert, self-heal, sekrety, ApplicationSet, CI/CD - bez notatek.
Uczciwy przegląd umiejętności (budowa panelu w 5 krokach, zmienne jako filtry szablonu) przed egzaminem; luka to sygnał do powrotu do slajdów.
Log Sampling – próbkowanie logów; Technika rejestrowania tylko co n-tego zdarzenia z powtarzalnego strumienia o bardzo wysokiej częstotliwości.
Storage Area Network – dedykowana sieć pamięci masowej; Wysokowydajna infrastruktura blokowa łącząca macierze dyskowe z serwerami w klastrze HA.
Odizolowane środowisko testowe (maszyna wirtualna, kontener Docker), w którym błędy nie niszczą produkcji; obowiązuje zasada pełnej weryfikacji przed wdrożeniem.
Docker Compose Scale Command – polecenie skalowania instancji; Polecenie docker compose up --scale app=3 powielające liczbę uruchomionych kontenerów.
Horizontal Scaling – skalowanie poziome; Zwiększanie wydajności systemu poprzez dodawanie kolejnych tanich maszyn pracujących równolegle za load balancerem.
Vertical Scaling – skalowanie pionowe; Zwiększanie mocy pojedynczej maszyny poprzez dodawanie rdzeni CPU i pamięci RAM; ograniczone barierą sprzętową.
Incident Simulation Scenario – scenariusz symulacji incydentu; Udokumentowany plan ćwiczeń określający cel dydaktyczny i zakres symulowanej usterki.
Cykliczne raporty SLO (dzienne/tygodniowe/miesięczne) o compliance, budżecie i burn rate dla zespołów i zarządu.
Gotowe szablony zapytań (sum by, histogram_quantile) i dashboard-as-code (Jsonnet, provisioning) zamiast odtwarzania z pamięci.
Anomalia na wykresie → logi w tym samym zakresie czasu → przyczyna; metryki mówią CO, logi mówią DLACZEGO.
Reguły w PromQL, Alertmanager w centrum i kanały dobrane do severity; mapa chroniąca przed typowymi błędami.
Secure Copy Protocol – bezpieczny protokół kopiowania plików używany do automatycznego backupu konfiguracji urządzeń sieciowych.
Konfiguracja celów zbierania (job_name, static/file/kubernetes discovery, glob __path__); pipeline stages wzbogacają logi o etykiety przed wysyłką.
Incident Scribe / Historian – skryba incydentu; Osoba odpowiedzialna za skrupulatne notowanie przebiegu awarii, hipotez, poleceń i wyników testów.
Service Discovery – mechanizm wykrywania usług; Moduł automatycznego odnajdywania celów monitoringu na podstawie dynamicznych rejestrów i API.
SDK
W2 · slajd 4/55 | W2 · slajd 27/55 | W2 · slajd 55/55 | W3 · slajd 10/55 | W3 · slajd 31/55 | W4 · slajd 27/55 | W6 · slajd 15/55
Software Development Kit – pakiet programistyczny; Zestaw narzędzi, bibliotek i dokumentacji ułatwiający tworzenie oprogramowania integrującego się z daną platformą.
Bitnami Sealed Secrets – zapieczętowane sekrety Bitnami; Operator klastrowy deszyfrujący asymetrycznie zaszyfrowane manifesty w locie wewnątrz Kubernetesa.
Kubernetes Secret Object – obiekt tajemnic Secret; Zasób przechowujący zakodowane w Base64 poufne parametry uwierzytelniające (hasła, klucze).
KubernetesSecrets Object – obiekt tajemnic w Kubernetes; Zasób orkiestratora chroniący poufne dane uwierzytelniające przed jawnym zapisem w plikach konfiguracyjnych.
Secure Secrets Management in GitOps – bezpieczne zarządzanie sekretami w GitOps; Podsumowanie wzorców kryptograficznych chroniących dane poufne w repozytoriach.
Supply Chain Security Whitepapers – publikacje bezpieczeństwa łańcucha dostaw; Wytyczne agencji cyberbezpieczeństwa (NIST, ENISA) w zakresie ochrony potoków GitOps.
Stream Editor – edytor strumieniowy sed; Narzędzie wiersza poleceń służące do transformacji i filtrowania tekstu w locie.
Raz ustalone tłumaczenia terminów (severity, triage, mitigation, RCA, action items, timeline) jako spójna terminologia zespołu (efekt U05).
Frontend definiuje wejście ruchu (bind, tryb, ACL), backend - pulę (algorytm, linie server z check/inter/rise/fall); weryfikacja haproxy -c, przeładowanie bez przestoju.
Haseł nie hardkoduje się w skryptach - przechowuje w zmiennych środowiskowych i sekretach; smtplib z email.mime buduje wiadomości.
Samoocena mechaniki Alertmanagera (deduplikacja, grouping, routing, receiver) i walki z szumem - odtworzenie od podstaw, nie rozpoznawanie.
Samonaprawa przez health checki, polityki restartu i aktualizacje kroczące; w multi-host z HPA Kubernetesa.
Automatyczne naprawianie dryftu przez agenta; przyczyny rozjazdu: ręczne zmiany, HPA, zewnętrzne kontrolery.
Self-Healing Infrastructure – infrastruktura samonaprawiająca się; Architektura automatycznie restartująca uszkodzone procesy przed zaalarmowaniem człowieka.
Semantic Versioning Specification – specyfikacja wersjonowania semantycznego; Ustandaryzowany format oznaczania wydań oprogramowania w postaci MAJOR.MINOR.PATCH.
Rozdział odpowiedzialności - CI buduje i commituje manifesty do Git, a CD (ArgoCD) synchronizuje klaster bez dostępu CI do produkcji.
Kubernetes Service – obiekt usługi Kubernetes; Trwała abstrakcja sieciowa definiująca logiczny zestaw podów oraz politykę dostępu do nich.
Ukrycie wewnętrznej architektury przed klientem za jednym endpointem; load balancer rozdziela ruch (Nginx, HAProxy), eliminując pojedyncze punkty awarii.
Wykrywanie usług, dzięki któremu Prometheus sam odnajduje nowe targety bez ręcznego wpisywania adresów przy każdej zmianie infrastruktury.
ServiceNow Enterprise ITOM – platforma operacyjna ServiceNow; Korporacyjny system zarządzania incydentami i zmianami w architekturze teleinformatycznej.
User HTTP Session State – stan sesji użytkownika; Dane tymczasowe logowania klienta; ich zewnętrzna persystencja umożliwia pełną bezstanowość serwerów (Stateless).
Severity 1 Critical Outage – awaria krytyczna stopnia 1; Incydent o najwyższym priorytecie biznesowym stanowiący studium przypadku w wykładzie 8.
Syslog Severity Level – poziom ważności zdarzenia Syslog; Stopień krytyczności komunikatu, dla którego poziomy 0-2 powinny bezwzględnie generować natychmiastowy alert.
Severity Label – etykieta stopnia krytyczności; Identyfikator wagi problemu (np. page, warning, critical) sterujący kanałem powiadomień.
Severity to faktyczny wpływ (SEV-1: outage kluczowej usługi → eskalacja; SEV-4: lokalny problem → kolejka), priority to decyzja o tempie reakcji.
Bourne Shell – historyczna powłoka uniksowa, której rygorystyczny podzbiór składniowy stanowi punkt odniesienia dla standardu POSIX.
Secure Hash Algorithm – bezpieczny algorytm haszujący; Kryptograficzna funkcja skrótu (SHA-1/SHA-256) jednoznacznie identyfikująca commity i stany plików w Git.
Cryptographic Hash Algorithm SHA-256 – algorytm skrótu kryptograficznego SHA-256; Funkcja haszująca generująca unikalny skrót zawartości binarnej obrazu kontenera.
Wdrażanie przez towarzyszenie doświadczonym; gotowość to systemy, runbooki, architektura, komunikacja i eskalacja z limitami dyżuru.
Wspólne etykiety (job, instance, pod) łączące metryki z Prometheusa z logami z Loki/ELK; Grafana ułatwia nawigację między nimi.
Pierwsza linia skryptu (np. #!/bin/bash) wskazująca systemowi interpreter, którym należy go uruchomić; wraz z prawem wykonywania (chmod +x) warunkuje działanie skryptu.
On-call Working Shift – zmiana dyżurowa; Ściśle zdefiniowany przedział czasu (np. 12 godzin lub tydzień), w którym inżynier pozostaje w ciągłej gotowości.
Polecenie Cisco IOS pokazujące status warstw (up/up), średnie prędkości i liczniki błędów; błędy CRC wskazują na kabel, moduł SFP albo port.
International System of Units – Międzynarodowy Układ Jednostek Miar; Zbiór podstawowych jednostek fizycznych; zaleca się podawanie metryk w jednostkach bazowych (np. sekundy, bajty).
Security Information and Event Management – zintegrowany system centralnego gromadzenia i korelacji logów pod kątem wykrywania incydentów bezpieczeństwa.
Alertmanager Silence Rule – wyciszenie alertu; Tymczasowa blokada wysyłania powiadomień zdefiniowana w interfejsie graficznym lub przez API.
Alert Silencing and Inhabitation – wyciszanie i hamowanie alertów; Zaawansowane mechanizmy redukcji szumu alarmowego w trakcie planowanych prac serwisowych.
Repozytorium Git jako jedyne źródło prawdy; deklaratywne manifesty plus agent (ArgoCD/Flux) synchronizujący klaster.
Absolute Single Source of Truth – bezwzględne pojedyncze źródło prawdy; Całkowita eliminacja lokalnych konfiguracji i ręcznych skryptów na serwerach.
Rozdzielenie celów między kilka serwerów Prometheus (np. po zespołach lub regionach), gdy pojedyncza instancja przekracza granice serii i próbek na sekundę.
SRE Engineering Skill Matrix – matryca kompetencji inżyniera SRE; Samoocena studenta w kluczowych domenach: obserwowalność, automatyzacja, wysoka dostępność i incydenty.
SLA
W1 · slajd 2/55 | W1 · slajd 4/55 | W1 · slajd 9/55 | W1 · slajd 22/55 | W1 · slajd 23/55 | W1 · slajd 37/55 | W1 · slajd 50/55 | W2 · slajd 3/55 | W2 · slajd 9/55 | W2 · slajd 13/55 | W2 · slajd 29/55 | W2 · slajd 46/55 | W2 · slajd 49/55 | W3 · slajd 2/55 | W3 · slajd 15/55 | W3 · slajd 17/55 | W3 · slajd 22/55 | W3 · slajd 24/55 | W3 · slajd 25/55 | W3 · slajd 41/55 | W3 · slajd 47/55 | W4 · slajd 3/55 | W5 · slajd 1/55 | W5 · slajd 3/55 | W5 · slajd 29/55 | W6 · slajd 2/55 | W6 · slajd 39/55 | W6 · slajd 45/55 | W8 · slajd 1/55 | W8 · slajd 2/55 | W8 · slajd 29/55
Service Level Agreement – umowa o gwarantowanym poziomie usług; prawnie wiążące porozumienie między usługodawcą a klientem definiujące parametry jakościowe i sankcje finansowe.
Formalny kontrakt z klientem o charakterze prawnym; luźniejszy niż wewnętrzne SLO i przewidujący kary za niespełnienie.
Slack messaging platform – komunikator zespołowy Slack; Platforma powiadomień operacyjnych odbierająca zrzuty paneli z alertami z Grafany.
Interaktywne bloki wiadomości z przyciskami (Acknowledge, Silence, Runbook); webhook URL dostarcza alerty na kanał czatu.
Sekcja receivera Slack w Alertmanagerze; test webhooka, troubleshooting i limity zapytań w ćwiczeniu warsztatowym.
Slack Webhook and Bot API – interfejs API platformy Slack; Programowy punkt styku umożliwiający publikowanie ustrukturyzowanych bloków powiadomień (Block Kit).
Course Community Slack Channel – kanał dyskusyjny społeczności kursu; Przestrzeń wymiany wiedzy i wzajemnej pomocy technicznej pomiędzy studentami.
Formalny zapis w systemie zgłoszeń (Jira, ServiceNow, PagerDuty) z przypisaniem, statusem i SLA; alerty niskiego priorytetu nie budzą w nocy.
Sytuacja, w której pojedynczy punkt obserwacji nie odróżnia awarii usługi od awarii sieci; rozwiązaniem są sondy z wielu lokalizacji.
SLI
W1 · slajd 4/55 | W1 · slajd 9/55 | W1 · slajd 22/55 | W1 · slajd 50/55 | W2 · slajd 1/55 | W2 · slajd 6/55 | W2 · slajd 30/55 | W2 · slajd 46/55 | W2 · slajd 52/55 | W3 · slajd 15/55 | W3 · slajd 25/55 | W5 · slajd 3/55 | W6 · slajd 18/55 | W7 · slajd 39/55 | W8 · slajd 2/55 | W8 · slajd 12/55
Service Level Indicator – wskaźnik poziomu usług; konkretna, mierzalna metryka liczbowa odzwierciedlająca jakość i dostępność usługi w danym momencie.
Konkretna, mierzalna metryka stanu usługi (np. procent udanych żądań, percentyl czasu odpowiedzi), pełniąca rolę termometru kondycji systemu.
SLO
W1 · slajd 4/55 | W1 · slajd 9/55 | W1 · slajd 22/55 | W1 · slajd 23/55 | W1 · slajd 50/55 | W2 · slajd 1/55 | W2 · slajd 8/55 | W2 · slajd 11/55 | W2 · slajd 13/55 | W2 · slajd 29/55 | W2 · slajd 30/55 | W2 · slajd 45/55 | W2 · slajd 46/55 | W2 · slajd 52/55 | W3 · slajd 2/55 | W3 · slajd 15/55 | W3 · slajd 17/55 | W3 · slajd 22/55 | W3 · slajd 24/55 | W3 · slajd 25/55 | W3 · slajd 43/55 | W3 · slajd 51/55 | W3 · slajd 54/55 | W4 · slajd 3/55 | W5 · slajd 1/55 | W5 · slajd 3/55 | W5 · slajd 55/55 | W6 · slajd 1/55 | W6 · slajd 18/55 | W6 · slajd 20/55 | W6 · slajd 33/55 | W6 · slajd 46/55 | W7 · slajd 17/55 | W8 · slajd 1/55 | W8 · slajd 2/55
Service Level Objective – cel poziomu usług; wewnętrzny, docelowy poziom niezawodności ustalony przez zespół na podstawie wskaźnika SLI.
Operacyjny cel na wskaźniku SLI w ustalonym oknie czasowym (np. dostępność ≥ 99,9% w 30 dni); jego naruszenie uruchamia alerty i procedury.
Alerty z burn rate - szybkie spalanie budżetu woła (page), wolne zakłada ticket; reguły LogQL integrują się z Alertmanagerem (routing, grouping, inhibition).
Direct SLO Alignment – ścisłe powiązanie z celami SLO; Kierowanie uwagi inżynierów wyłącznie na problemy zagrażające realnym doświadczeniom użytkowników.
Continuous SLO Monitoring – ciągłe monitorowanie celów SLO; Orientacja wszystkich działań zespołu inżynierskiego wokół ochrony budżetu błędów.
Standardy łańcucha dostaw (poziomy SLSA, podpisy cosign, wykaz SBOM); z szyfrowaniem, RBAC, politykami i sekretami - warstwy GitOps.
Small and Focused Pull Requests – małe i ukierunkowane propozycje zmian; Zmniejszanie ryzyka i przyspieszanie recenzji poprzez ograniczanie rozmiaru pojedynczego PR.
Subject Matter Expert – ekspert dziedzinowy; Inżynier posiadający głęboką wiedzę specjalistyczną o danym komponencie (baza danych, sieć, kod aplikacji).
Post-deployment Smoke Test – test dymny weryfikacji; Zestaw podstawowych testów weryfikujących poprawność działania kluczowych funkcji po wdrożeniu mitygacji.
Symmetric Multiprocessing – wieloprocesorowość symetryczna; Architektura serwerowa z wieloma rdzeniami CPU wymagająca zaprezentowania rozkładu obciążenia per rdzeń.
Short Message Service – usługa krótkich wiadomości tekstowych; Kanał powiadamiania inżynierów dyżurnych o awariach o najwyższym poziomie krytyczności.
Simple Mail Transfer Protocol – prosty protokół przesyłania poczty; Tradycyjny protokół sieciowy służący do wysyłania alertów o niskim priorytecie na skrzynki e-mail.
Python SMTP Protocol Client – biblioteka klienta SMTP w Pythonie; Wbudowany w standardową bibliotekę Pythona moduł do bezpiecznej komunikacji z serwerami pocztowymi.
Storage Point-in-time Snapshot – migawka pamięci masowej; Błyskawiczny zapis stanu wolumenu dyskowego stanowiący podstawę nowoczesnych procedur backupu.
Server Name Indication – wskazanie nazwy serwera; Rozszerzenie protokołu TLS umożliwiające obsługę wielu domen i certyfikatów na jednym adresie IP.
Dead Man's Snitch Service – zewnętrzna usługa nadzorcza snitch; Zewnętrzna platforma w chmurze alarmująca inżynierów w przypadku awarii całego centrum danych i serwerów Prometheusa.
Simple Network Management Protocol – prosty protokół zarządzania siecią; Standardowy protokół sieciowy IETF służący do monitorowania i zarządzania urządzeniami telekomunikacyjnymi.
Asynchroniczne powiadomienie urządzenia sieciowego o zdarzeniu; snmptrapd i snmp_exporter wprowadzają je do Alertmanagera jak zwykłe alerty.
Indiscriminate Alert Snooze – bezrefleksyjne odkładanie alertu; Niewłaściwa praktyka wyciszania powiadomień bez zbadania i usunięcia pierwotnej przyczyny usterki.
Signal-to-Noise Ratio – stosunek sygnału do szumu; Kluczowa miara jakości systemu alertowania; dążenie do maksymalizacji realnych alertów przy zerowym szumie.
Security Operations Center – centrum operacji bezpieczeństwa; Zespół monitorujący anomalie sieciowe i próby naruszenia bezpieczeństwa na dedykowanych dashboardach.
System and Organization Controls 2 – standard audytu bezpieczeństwa SOC 2; Certyfikacja potwierdzająca zgodność procesów zarządzania zmianą z wymogami bezpieczeństwa danych.
Standard Operating Procedure – standardowa procedura operacyjna precyzująca krok po kroku powtarzalne czynności techniczne.
Secrets OPerationS by Mozilla – narzędzie Mozilla SOPS; Przemysłowy standard szyfrowania wartości w plikach YAML/JSON za pomocą kluczy KMS, age lub GPG.
Git Source Repository – źródłowe repozytorium Git; Wskazanie adresu URL repozytorium, ścieżki do katalogu z manifestami oraz śledzonej gałęzi (targetRevision).
Span Identifier – identyfikator rozpiętości; Identyfikator konkretnego podzadania lub zapytania do bazy w ramach nadrzędnego śladu.
Stan dwóch aktywnych primary grożący uszkodzeniem danych; zapobiegają mu quorum (większość) i fencing (izolacja zdrajcy).
SPOF
W1 · slajd 41/55 | W2 · slajd 50/55 | W5 · slajd 1/55 | W5 · slajd 4/55 | W5 · slajd 41/55 | W5 · slajd 53/55
Single Point of Failure – pojedynczy punkt awarii; newralgiczny komponent, którego uszkodzenie paraliżuje działanie całego systemu.
Komponent, którego awaria kładzie cały system (serwer, łącze, baza, balancer); eliminacja przez redundancję N+1, 2N, multi-AZ.
Agile Development Sprint – sprint programistyczny; Cykl wytwórczy, do którego planowania obowiązkowo włącza się zadania naprawcze z incydentów.
SQL
W2 · slajd 6/55 | W2 · slajd 36/55 | W2 · slajd 48/55 | W3 · slajd 5/55 | W3 · slajd 16/55 | W4 · slajd 23/55 | W5 · slajd 32/55
Structured Query Language – strukturalny język zapytań; Standardowy język programowania przeznaczony do zarządzania relacyjnymi bazami danych i wykonywania operacji na danych.
Strategie scalania PR (spłaszczenie, commit scalający, przełożenie); po kontrolach CI i recenzji z ochroną gałęzi.
SRE
W1 · slajd 1/55 | W1 · slajd 3/55 | W1 · slajd 4/55 | W1 · slajd 5/55 | W1 · slajd 6/55 | W1 · slajd 12/55 | W1 · slajd 50/55 | W1 · slajd 53/55 | W2 · slajd 1/55 | W2 · slajd 8/55 | W2 · slajd 11/55 | W2 · slajd 46/55 | W2 · slajd 52/55 | W3 · slajd 1/55 | W3 · slajd 21/55 | W3 · slajd 37/55 | W3 · slajd 42/55 | W3 · slajd 50/55 | W3 · slajd 51/55 | W3 · slajd 55/55 | W4 · slajd 1/55 | W4 · slajd 13/55 | W4 · slajd 30/55 | W4 · slajd 39/55 | W4 · slajd 45/55 | W4 · slajd 53/55 | W4 · slajd 55/55 | W5 · slajd 1/55 | W5 · slajd 34/55 | W5 · slajd 35/55 | W5 · slajd 54/55 | W5 · slajd 55/55 | W6 · slajd 1/55 | W6 · slajd 2/55 | W6 · slajd 4/55 | W6 · slajd 20/55 | W6 · slajd 45/55 | W6 · slajd 51/55 | W6 · slajd 54/55 | W6 · slajd 55/55 | W7 · slajd 1/55 | W7 · slajd 17/55 | W7 · slajd 40/55 | W7 · slajd 46/55 | W7 · slajd 53/55 | W8 · slajd 1/55 | W8 · slajd 16/55 | W8 · slajd 19/55 | W8 · slajd 24/55 | W8 · slajd 27/55 | W8 · slajd 32/55 | W8 · slajd 35/55
Site Reliability Engineering – inżynieria niezawodności systemów; dyscyplina łącząca praktyki inżynierii oprogramowania z operacjami IT w celu tworzenia wysoce skalowalnych i niezawodnych usług teleinformatycznych.
Podejście do utrzymania systemów stosujące zasady inżynierii oprogramowania do problemów operacyjnych; trzy filary to automatyzacja, pomiar (SLI/SLO) i niezawodność.
SLI/SLO (2), monitoring (3-4), HA (5), alerting (6), GitOps (7), incydenty (8) plus soft skills - komplet operacyjny w skali.
Rozdziały o analizie informacji i używaniu danych; analiza kosztów i korzyści oraz uzasadnienie ekonomiczne dla danych nieużywanych.
SRE Professional Career Path – ścieżka kariery zawodowej w SRE; Perspektywy rozwoju na rynku pracy na stanowiskach Site Reliability Engineer i DevOps Engineer.
Site Reliability Engineering Academic Curriculum – program akademicki SRE; Zakończenie modułu siódmego i podsumowanie drogi ku pełnej automatyzacji infrastruktury.
Site Reliability Engineering Curriculum – program nauczania inżynierii niezawodności; Podsumowanie ścieżki dydaktycznej od podstaw administracji po zaawansowaną inżynierię oprogramowania.
Complete SRE Academic Curriculum – kompletny program akademicki SRE; Syntetyczne podsumowanie 8 wykładów łączących teorię systemów z praktyką inżynierską.
SRE Course Completion and Graduation – ukończenie kursu inżynierii niezawodności; Gratulacje dla studentów za wytrwałość i opanowanie wymagającego materiału inżynierskiego.
Site Reliability Engineering Mindset – mentalność inżyniera niezawodności; Podejście stawiające na automatyzację, dowody empiryczne i ciągłe doskonalenie systemów.
Professional SRE Project Portfolio – profesjonalne portfolio inżynierskie; Wykorzystanie zrealizowanych laboratoriów jako dowodu kompetencji w procesach rekrutacyjnych.
Solid State Drive – dysk półprzewodnikowy; Pamięć masowa flash monitorowana pod kątem nasycenia operacji I/O i opóźnień zapisu.
SSH
W1 · slajd 1/55 | W1 · slajd 27/55 | W1 · slajd 30/55 | W1 · slajd 47/55 | W2 · slajd 34/55 | W2 · slajd 47/55 | W4 · slajd 25/55 | W4 · slajd 44/55 | W7 · slajd 23/55 | W7 · slajd 25/55
Secure Shell – bezpieczna powłoka; kryptograficzny protokół sieciowy służący do bezpiecznego, szyfrowanego zdalnego logowania i wykonywania poleceń na serwerach.
Protokół bezpiecznego zdalnego dostępu do serwerów; uwierzytelnianie kluczem (np. ed25519) z plikiem authorized_keys jest bezpieczniejsze od hasła.
Secure Sockets Layer – protokół bezpiecznych gniazd; Historyczny poprzednik protokołu TLS; termin potocznie używany na określenie certyfikatów kryptograficznych.
Secure Sockets Layer / Transport Layer Security – protokoły kryptograficzne zabezpieczające komunikację agentów z serwerem nadrzędnym.
Single Sign-On – pojedyncze logowanie; Mechanizm uwierzytelniania umożliwiający dostęp do wielu narzędzi za pomocą jednego zestawu poświadczeń.
Single Source of Truth – pojedyncze źródło prawdy; Fundamentalna zasada inżynierii oprogramowania nakazująca przechowywanie definicji stanu w jednym, zaufanym miejscu.
Współpracujący zestaw narzędzi kursu: Prometheus do metryk, Grafana do wizualizacji, Loki do logów i ArgoCD do GitOps.
Ślad stosu w logu prowadzący do lokalizacji błędu w kodzie; workflow log → kod → kontekst → hipoteza → fix → canary → weryfikacja w kulturze blameless.
Stack Traceback – zrzut stosu wywołań; Hierarchiczna lista wywołań funkcji w momencie wystąpienia błędu, kluczowa dla diagnostyki programistycznej.
Staging / Pre-production Environment – środowisko przedprodukcyjne; Wierna kopia architektury produkcyjnej służąca do ostatecznych testów akceptacyjnych i wydajnościowych.
Business Stakeholder – interesariusz biznesowy; Menedżerowie, działy prawne i zarząd informowani przez oficera komunikacji o skutkach incydentu.
Serwowanie nieświeżej kopii z cache w tle odświeżanej; obok kompresji, terminacji TLS i rate limiting odciąża backendy.
Statusy synchronizacji aplikacji - zgodny, rozjechany (dryft) lub zdegradowany po health checku.
Opportunistic TLS Extension – rozszerzenie negocjacji szyfrowania STARTTLS; Komenda protokołu SMTP podnosząca zwykłe połączenie tekstowe do szyfrowanej sesji TLS.
Terraform State Mechanism – mechanizm stanu w Terraformie; Plik odwzorowujący deklaracje w kodzie na rzeczywiste identyfikatory zasobów utworzonych w chmurze.
Stateless Architecture – architektura bezstanowa; Projekt systemu eliminujący przechowywanie stanu na serwerze aplikacyjnym, co umożliwia nieskończone skalowanie poziome.
Usługi bez stanu w warstwie aplikacji, skalowane horyzontalnie; dane (z replikacją Patroni/Galera) to warstwa stanowa i najtrudniejsza.
Publiczna strona statusu jako transparentność wobec klientów; ze spokojną komunikacją i etyką dyżurów (K01/K02).
Public Status Page System – strona statusu usług; Zewnętrzny, niezależny portal informujący klientów o bieżącej dostępności i prowadzonych pracach.
operational / degraded / partial outage / major outage na stronie poza główną infrastrukturą; regularnie, uczciwie, prosto, bez pustych obietnic.
Standard Deviation – odchylenie standardowe; Klasyczna miara zmienności rozkładu normalnego stosowana w regule trzech sigm (3-sigma rule).
Standard Error – standardowy strumień diagnostyczny informujący o błędach w wykonaniu podprocesów.
Standard Error Stream – standardowy strumień błędów; Dedykowany strumień wyjściowy procesów zarezerwowany dla krytycznych komunikatów awaryjnych.
Standard Output – standardowy strumień wyjściowy procesu przechwytywany i przetwarzany w skryptach operacyjnych.
Standard Output Stream – standardowy strumień wyjściowy; Domyślny strumień procesów, do którego aplikacja powinna emitować logi w architekturze kontenerowej.
Tablice sesyjności zapewniające persistence, rate limiting i replikację stanu między węzłami; mode tcp to L4 z TLS passthrough, mode http to L7.
Shoot The Other Node In The Head – odcięcie uszkodzonego węzła STONITH; Sprzętowy mechanizm fencingowy odcinający zasilanie węzła, który utracił kontakt z klastrem.
hot (pełna gotowość), warm (częściowa), cold (archiwum); im gorętszy standby, tym niższe RTO/RPO i wyższy koszt.
Nginx Stream Module – moduł strumieniowy Nginx; Rozszerzenie Nginx umożliwiające wysokowydajne równoważenie ruchu warstwy L4 (TCP/UDP).
Filtr po etykietach wybierający strumienie w LogQL; dalej filtry linii (tekst/regex) i agregacje (count_over_time, rate) zamieniają logi w metryki.
Logi w formacie JSON ze znormalizowanymi polami (timestamp ISO 8601 w UTC, standardy ECS/OpenTelemetry); fundament automatycznego parsowania i zapytań między serwisami.
Continued Academic Mentorship – ciągłe wsparcie mentorskie; Dostępność wykładowcy w ramach konsultacji akademickich i projektów dyplomowych.
Funkcja Pythona uruchamiająca polecenia systemowe i (z capture_output=True, text=True) zwracająca ich wynik jako tekst do dalszej analizy.
Alert Summary Field – podsumowanie alertu; Jednoliniowy, czytelny dla człowieka opis istoty problemu wyświetlany w tytule powiadomienia.
Sustainable On-call Culture – zrównoważona kultura dyżurów; Dbanie o zdrowie psychofizyczne inżynierów i przestrzeganie limitów obciążenia incydentami.
Service Value System – system wartości usług; centralny model w metodyce ITIL 4 opisujący sposób transformacji zapotrzebowania w realną wartość biznesową.
Swap Space – przestrzeń wymiany; Obszar na dysku twardym używany przez jądro systemu do zrzucania nieużywanych stron pamięci RAM.
Docker Swarm Mode – tryb orkiestracji Docker Swarm; Wbudowany mechanizm orkiestracji klastra kontenerów z wbudowanym load balancerem sieciowym.
Logi (syslog, journalctl, Promtail, Loki, LogQL) jako pamięć systemu wobec szybkości metryk; diagnostyka to metryki = CO, logi = DLACZEGO.
Alertowanie na objawy (skutki odczuwane przez użytkownika), nie na przyczyny; Alertmanager centralnie zarządza alertami w ekosystemie Prometheus.
Alerting on Symptoms not Causes – alarmowanie na objawach a nie przyczynach; Praktyka wykrywania problemu od strony użytkownika (np. błędy HTTP) zamiast od strony hipotetycznych przyczyn.
ArgoCD Synchronization Phase – faza synchronizacji ArgoCD; Proces aplikowania zmian z repozytorium Git do klastra za pomocą operacji kubectl apply.
Synced Application Status – status pełnej synchronizacji; Pożądany stan informujący, że obiekty w klastrze są w 100% zgodne z commitami w repozytorium.
Automated Sync Policy – polityka automatycznej synchronizacji; Dyrektywa włączająca automatyczne wdrażanie zmian (automated), samonaprawę (selfHeal) i usuwanie starych zasobów (prune).
System Administrator – administrator systemów; tradycyjna rola operacyjna skupiona na manualnej konfiguracji, instalacji i bieżącym usuwaniu nagłych awarii produkcyjnych.
Syslog protocol – protokół Syslog; Standard sieciowej wymiany komunikatów telemetrycznych w architekturze klient-serwer.
Systemd System Manager – menedżer usług systemd; Podsystem nadrzędny Linuksa nadzorujący działanie skryptów synchronizacji na serwerze z Docker Compose.
systemd
W1 · slajd 17/55 | W2 · slajd 47/55 | W3 · slajd 6/55 | W4 · slajd 9/55 | W4 · slajd 40/55 | W4 · slajd 47/55
System inicjalizacji i zarządca usług w Linux, obsługiwany poleceniem systemctl (status, start, stop, restart, enable), z logami dostępnymi przez journalctl.
Indeksowany, skompresowany dziennik systemu; filtry -u (usługa), -p (priorytet), --since (czas), -f (na żywo), obok klasycznego sysloga.
Systemd Monotonic Timer – zegar systemd; Nowoczesny mechanizm Linuksa zastępujący demona cron w cyklicznym sprawdzaniu zmian w repozytorium.
Systemic and Latent Failures – awarie systemowe i ukryte; Rzeczywiste źródła problemów wynikające z wad architektury, niejasnych procedur i braku bramek w CI.
Long-term Systemic Stability – długoterminowa stabilność systemowa; Projektowanie architektury odpornej na awarie i bezpiecznej dla danych użytkowników.
Wspólny format treści alertów; z testami progów (A/B), runbookiem w adnotacjach i grupowaniem - iteracyjne ulepszanie.
T
Szerokie podstawy plus głęboka specjalizacja; z continuous learning i przykładami incydentów jako argumentem rekrutacyjnym (Junior → Staff).
Opóźnienie najwolniejszego odsetka żądań (np. p99); mediana je ukrywa, a to ogon najczęściej rodzi skargi użytkowników.
Nginx na froncie (treść, cache, TLS, WAF), HAProxy z tyłu (aktywne HC, ACL, metryki); narzędzia uzupełniają się zamiast konkurować.
Endpoint udostępniający metryki w formacie Prometheus, aktywnie odpytwany przez serwer w modelu pull w ustalonym interwale.
Wskaźnik wdrażanej wersji w ArgoCD (tag/gałąź/SHA); SemVer MAJOR.MINOR.PATCH z tagami jako punktami przywracania i auto-taggingiem CI/CD.
TCO
W1 · slajd 2/55 | W1 · slajd 13/55 | W2 · slajd 12/55 | W3 · slajd 47/55 | W4 · slajd 12/55 | W4 · slajd 37/55 | W5 · slajd 49/55
Total Cost of Ownership – całkowity koszt posiadania; łączna suma wszystkich kosztów zakupu, wdrożenia, eksploatacji, wsparcia technicznego i wycofania systemu IT.
TCP
W1 · slajd 14/55 | W1 · slajd 17/55 | W2 · slajd 5/55 | W2 · slajd 14/55 | W2 · slajd 19/55 | W2 · slajd 22/55 | W2 · slajd 28/55 | W2 · slajd 31/55 | W3 · slajd 35/55 | W4 · slajd 4/55 | W5 · slajd 6/55 | W5 · slajd 9/55 | W5 · slajd 12/55 | W5 · slajd 13/55 | W5 · slajd 15/55 | W5 · slajd 16/55
Transmission Control Protocol – połączeniowy protokół transportowy; badanie portów TCP pozwala weryfikować gotowość usług sieciowych do przyjmowania połączeń.
Transmission Control Protocol / Internet Protocol – protokół sterowania transmisją / protokół internetowy; fundamentalny stos protokołów komunikacyjnych stanowiący podstawę działania sieci Internet.
Collaborative Team Review – zespołowa recenzja konfiguracji; Zadanie grupowe polegające na wieloosobowej weryfikacji architektury manifestów w ramach PR.
Microsoft Teams – platforma komunikacji Microsoft Teams; Komunikator korporacyjny zintegrowany z webhookami powiadomień telemetrycznych.
Technical Debt Remediation – spłata długu technologicznego; Eliminacja przestarzałych komponentów ujawnionych jako słabe ogniwa w trakcie incydentu.
Clear Technical Writing Standards – standardy precyzyjnego pisarstwa technicznego; Kultura jasnego formułowania myśli inżynierskich poparta wykresami i wyciągami z logów.
Tekton Cloud Native Pipelines – chmurowe potoki Tekton; Standard deklaratywnego budowania potoków CI/CD bezpośrednio jako zasobów w Kubernetesie.
Zmienne (np. $instance z label_values()) jako dynamiczne filtry; jeden dashboard obsługuje wszystkie instancje i środowiska (zasada DRY).
Kończenie szyfrowania na balancerze zamiast na backendach; obok health checków, failoveru, sesji sticky i odciążania (kompresja, cache).
Standardized SRE Terminology – ustandaryzowana terminologia SRE; Spójne stosowanie pojęć (SLO, SLI, MTTR, Outage, Mitigation) we wszystkich dokumentach.
Terraform by HashiCorp – narzędzie Terraform; Platforma orkiestracji infrastruktury zarządzająca zasobami Grafany (użytkownicy, źródła danych, panele).
Terraform buduje samą infrastrukturę (maszyny, sieci, load balancery), Ansible konfiguruje oprogramowanie na istniejących maszynach; oba trzymane w Git dają pełną historię zmian.
Podgląd zmian przed apply; workflow init → plan → apply ze zdalnym stanem (S3 + DynamoDB), a w GitOps: .tf w Git → CI → sync ArgoCD.
Miara dobrego alertu - czas od przeczytania do pierwszej sensownej akcji; powyżej pół minuty alert jest za słaby.
Traktowanie infrastruktury jak oprogramowania - podgląd zmian (terraform plan), sprawdzanie bez modyfikacji (ansible --check) i testy na stagingu przed produkcją.
Wyrażenia w nawiasach kwadratowych (np. [ -f plik ]) sprawdzające własności plików; spacje wewnątrz nawiasów są obowiązkowe.
Terraform State File – plik stanu .tfstate; Wrażliwy plik przechowujący metadane infrastruktury, podlegający obowiązkowemu blokowaniu (State Locking).
Stos do skalowania Prometheusa w wymiarze rozproszonym (długoterminowe przechowywanie, globalne zapytania) obok podziału na szardy.
Integration of Theory and Practice – integracja teorii z praktyką; Połączenie norm ISO/IEC i RFC z realnymi laboratoriami na serwerach linuksowych.
Theoretical Knowledge Assessment – test wiedzy teoretycznej; Pytania testowe sprawdzające znajomość norm międzynarodowych, protokołów i matematyki SRE.
Dynamic Alert Threshold – dynamiczny próg alarmowy; Wartość graniczna dopasowująca się do pory dnia lub sezonowości ruchu sieciowego.
Strojenie progów względem baselinu; z testami reguł (unit/integration/chaos), stagingiem warning→critical i runbookiem - dyscyplina Alert Engineering.
Statistically Sound Thresholds – uzasadnione statystycznie progi; Wyznaczanie progów alarmowych na podstawie długoterminowych linii bazowych zamiast arbitralnych założeń.
Przepustowość usługi, czyli liczba żądań na sekundę (RPS); wskaźnik ilościowy mówiący ile, w odróżnieniu od wskaźników jakościowych.
Thundering Herd Problem – problem gromadnego stada; Zjawisko jednoczesnego uderzenia tysięcy procesów po zasób po restarcie serwera pamięci podręcznej.
Issue Tracker Ticket – zgłoszenie w systemie zadań; Zadanie operacyjne rejestrowane w kolejce (np. Jira), wymagające obsługi w normalnych godzinach pracy.
Thread Identifier – identyfikator wątku; Numer wątku w procesie wielowątkowym umożliwiający analizę zakleszczeń (deadlocks).
Warstwowe przechowywanie - hot (SSD, 7 dni), warm (HDD, 90 dni), cold (S3/Glacier, lata); logrotate chroni dysk, a compliance (SOX 7 lat, GDPR, HIPAA) wyznacza retencję.
Automatyczna eskalacja czasowa (L1→L2→L3 ze SLA) gwarantująca, że żaden alert nie zostanie pominięty.
Wyrównanie zakresów czasu metryk, logów i trace’ów; warunek korelacji w workflow metryka → logi → trace.
Ograniczone ramy czasowe ćwiczenia end-to-end (feature → PR → CI → sync → rollback → retrospektywa) w rolach (Commander, Dev, Reviewer, Scribe).
Chronological Incident Timeline – chronologiczna oś czasu zdarzeń; Precyzyjny zapis kolejnych etapów awarii prowadzony w czasie UTC na potrzeby raportu.
Connection / Read Timeout – przekroczenie limitu czasu oczekiwania; Błąd sieciowy wskazujący na zawieszenie serwera zależnego lub nasycenie kolejki żądań.
Time Series Panel – panel szeregów czasowych; Wykres słupkowy prezentujący wolumen logów w czasie z podziałem na poziomy ważności.
TLS
W2 · slajd 20/55 | W2 · slajd 21/55 | W2 · slajd 28/55 | W2 · slajd 51/55 | W3 · slajd 7/55 | W3 · slajd 44/55 | W4 · slajd 20/55 | W4 · slajd 26/55 | W4 · slajd 28/55 | W4 · slajd 36/55 | W5 · slajd 7/55 | W5 · slajd 11/55 | W5 · slajd 17/55 | W5 · slajd 44/55 | W6 · slajd 14/55 | W6 · slajd 16/55 | W6 · slajd 27/55
Transport Layer Security – bezpieczeństwo warstwy transportowej; Kryptograficzny protokół zapewniający poufność i integralność przesyłanych pakietów.
Zamiana metryk (CPU, p99) na język decydenta: dostępność, minuty przestoju, incydenty, MTTR i pozostały budżet błędów.
Żmudna praca operacyjna; manualne, powtarzalne czynności pozbawione trwałej wartości, które wg wytycznych Google nie powinny przekraczać 50% czasu inżyniera.
Systematic Toil Reduction – systematyczna redukcja pracy żmudnej; Kluczowy wniosek SRE: automatyzacja powtarzalnych zadań operacyjnych uwalnia czas na inżynierię.
Bearer Authentication Token – token uwierzytelniający; Ciąg kryptograficzny uprawniający Alertmanagera do wysyłania powiadomień na kanały komunikatorów.
Standardized Tooling Selection – dobór ustandaryzowanych narzędzi; Wybór jednolitego stosu (np. ArgoCD + Kustomize + SOPS) obowiązującego we wszystkich zespołach.
Infrastructure Tooling Selection Criteria – kryteria doboru narzędzi infrastruktury; Dyskusja o przewagach i ograniczeniach poszczególnych technologii (Prometheus, Loki, ArgoCD).
Excessive Alert Volume Anti-pattern – antywzorzec nadmiaru powiadomień; Sytuacja, w której setki nieistotnych powiadomień paraliżują codzienną pracę zespołu.
Filtry tematów zdarzeń w RouterOS (system, interface, firewall, routing); akcja /system logging action z target=remote wysyła logi w formacie BSD syslog.
Identyfikator pozwalający śledzić jedno żądanie przez cały system; filtry po etykietach przed przeszukiwaniem tekstu dają szybkość i precyzję.
Complete Operational Traceability – pełna identyfikowalność operacyjna; Możliwość precyzyjnego powiązania każdego działającego poda z zatwierdzeniem i autorem w Git.
Trace Identifier – identyfikator śladu; Unikalny klucz żądania umożliwiający błyskawiczne powiązanie wykresu latencji z odpowiadającymi mu logami.
Continuous Engineering Training – ciągłe szkolenie inżynierów; Inwestycja w podnoszenie kompetencji zespołu w zakresie zaawansowanych funkcji Gita i Kubernetesa.
Operational Transparency – transparentność operacyjna; Kluczowa zasada SRE polegająca na otwartym przyznawaniu się do problemów technicznych.
Obserwacja trendów częstotliwości i reakcji (mediany, percentyle p50/p90, nie średnie) do zapobiegania i planowania zasobów.
Incident Triage Process – wstępna segregacja incydentu; Szybka ocena skali awarii i weryfikacja czy problem dotyczy krytycznego komponentu produkcyjnego.
Filtry (selektory etykiet), agregacje (sum by, topk) i funkcje czasu (rate/increase/delta); język funkcyjny na wektorach.
Krótkowieczne gałęzie z częstym scalaniem do main; obok GitFlow (feature/develop/release/hotfix) i GitHub Flow (feature + main).
Trunk-Based Development – rozwój oparty na pniu głównym; Metodyka pracy w Git zakładająca częste scalanie małych zmian bezpośrednio do gałęzi głównej.
Customer Trust Preservation – ochrona zaufania klientów; Nadrzędny cel profesjonalnej komunikacji kryzysowej w inżynierii usług cyfrowych.
Hierarchia poziomów pracy (User EXEC, Privileged EXEC, Global Config, Interface Config), wymuszająca przejście do odpowiedniego trybu przed zmianą konfiguracji.
Redundancja każdej warstwy, load balancing L4/L7 oraz DR z celami RTO/RPO i testowanym odtwarzaniem.
Biegłość w PromQL, projektowanie dashboardów (hierarchia, NOC vs Executive) i analiza trendów (sezonowość, prognozowanie).
Automatyzacja, pomiar i niezawodność - filary odróżniające inżynierię niezawodności od klasycznej administracji.
TSDB
W1 · slajd 21/55 | W1 · slajd 40/55 | W1 · slajd 55/55 | W2 · slajd 1/55 | W2 · slajd 16/55 | W2 · slajd 17/55 | W2 · slajd 18/55 | W2 · slajd 25/55 | W2 · slajd 26/55 | W2 · slajd 37/55 | W2 · slajd 40/55 | W2 · slajd 46/55 | W2 · slajd 52/55 | W2 · slajd 55/55 | W3 · slajd 1/55 | W3 · slajd 4/55 | W3 · slajd 8/55 | W3 · slajd 9/55 | W3 · slajd 10/55 | W3 · slajd 12/55 | W3 · slajd 13/55 | W3 · slajd 14/55 | W3 · slajd 19/55 | W3 · slajd 28/55 | W3 · slajd 31/55 | W3 · slajd 40/55 | W3 · slajd 42/55 | W3 · slajd 51/55 | W4 · slajd 6/55 | W4 · slajd 16/55 | W4 · slajd 33/55 | W4 · slajd 49/55 | W6 · slajd 38/55
Time Series Database – baza danych szeregów czasowych przechowująca próbki metryk powiązane z precyzyjnymi stemplami czasu.
Time To First Byte – czas do pierwszego bajtu; Czas upływający od wysłania żądania HTTP przez klienta do odebrania pierwszego bajtu odpowiedzi z serwera.
Time To Live – czas życia pakietu lub wpisu; Maksymalny czas ważności rekordu w pamięci podręcznej lub liczba przeskoków pakietu w sieci IP przed odrzuceniem.
U
User Acceptance Testing – testy akceptacyjne użytkownika; Końcowa faza testowania oprogramowania przeprowadzana z udziałem użytkowników końcowych przed wdrożeniem produkcyjnym.
UDP
W1 · slajd 17/55 | W2 · slajd 28/55 | W2 · slajd 31/55 | W2 · slajd 35/55 | W3 · slajd 35/55 | W4 · slajd 4/55 | W4 · slajd 24/55 | W4 · slajd 25/55 | W4 · slajd 26/55 | W5 · slajd 9/55
User Datagram Protocol – bezpołączeniowy protokół warstwy transportowej charakteryzujący się niskim narzutem transmisyjnym.
UI
W2 · slajd 25/55 | W3 · slajd 3/55 | W3 · slajd 8/55 | W3 · slajd 19/55 | W3 · slajd 28/55 | W3 · slajd 29/55 | W4 · slajd 22/55 | W7 · slajd 9/55 | W7 · slajd 34/55
User Interface – interfejs użytkownika; Graficzna lub tekstowa warstwa interakcji pomiędzy człowiekiem a systemem komputerowym.
User Identifier – unikalny identyfikator numeryczny przypisany do konta użytkownika w systemie Linux.
Uncommunicated Production Changes – niezakomunikowane modyfikacje; Wdrażanie chaotycznych poprawek na produkcji bez informowania reszty zespołu ratunkowego.
Reguły na wiele źródeł (PromQL, LogQL, SQL) z jedną konsolą (contact points, policies, silences); domyślny od wersji 9.
Grafana Unified Alerting – ujednolicony system alertowania Grafana; Architektura łącząca reguły oparte na metrykach z tradycyjnymi regułami Alertmanagera.
University Computer Science Course – uniwersytecki kurs informatyki; Oficjalne zakończenie zajęć dydaktycznych dla studentów kierunku Informatyka.
Uninterruptible Power Supply – zasilacz bezprzerwowy; Urządzenie podtrzymujące zasilanie szafy serwerowej w przypadku zaniku prądu w sieci energetycznej.
Upstream server pool – pula serwerów nadrzędnych; Blok konfiguracyjny w Nginx definiujący grupę węzłów docelowych podlegających load balancingowi.
System Uptime – czas bezawaryjnej pracy; Łączny okres, w którym usługa teleinformatyczna była w pełni dostępna dla użytkowników końcowych.
Uniform Resource Identifier – ujednolicony identyfikator zasobu; Kompaktowy łańcuch znaków jednoznacznie identyfikujący abstrakcyjny lub fizyczny zasób w sieci.
Uniform Resource Locator – ujednolicony lokalizator zasobów; Ustandaryzowany adres internetowy jednoznacznie identyfikujący zasób w sieci komputerowej.
Utilization, Saturation, Errors – metodyka monitorowania zasobów sprzętowych autorstwa Brendana Gregga (wykorzystanie, nasycenie, błędy).
Respect for End-User Time and Privacy – szacunek dla prywatności i czasu użytkownika; Projektowanie systemów stabilnych i nienaruszających praw obywatelskich w świetle RODO.
UTC
W1 · slajd 20/55 | W1 · slajd 44/55 | W2 · slajd 13/55 | W2 · slajd 41/55 | W3 · slajd 9/55 | W4 · slajd 2/55 | W4 · slajd 17/55 | W8 · slajd 13/55 | W8 · slajd 30/55
Coordinated Universal Time – uniwersalny czas koordynowany; zalecany wzorzec czasu dla serwerów produkcyjnych zapobiegający anomaliom harmonogramu cron.
Faza operacyjna usługi po uruchomieniu (go-live), obejmująca monitoring, awarie, aktualizacje i kopie zapasowe; pochłania 60-80% całkowitego kosztu posiadania systemu (TCO).
Universally Unique Identifier – uniwersalny unikalny identyfikator; 128-bitowy ciąg znaków jednoznacznie identyfikujący pojedynczą transakcję biznesową w logach.
UX
W1 · slajd 9/55 | W3 · slajd 1/55 | W3 · slajd 3/55 | W3 · slajd 28/55 | W3 · slajd 29/55 | W3 · slajd 42/55 | W3 · slajd 54/55 | W4 · slajd 22/55 | W4 · slajd 34/55
User Experience – doświadczenie użytkownika; całościowy odbiór jakości usługi przez klienta, na który bezpośrednio wpływają opóźnienia i niedostępność.
V
Secrets Management System – system zarządzania tajemnicami; Dedykowana platforma (np. HashiCorp Vault) chroniąca klucze szyfrujące archiwa logów.
Version Control System – system kontroli wersji (np. Git) eliminujący chaos wynikający z braku historii zmian i ścieżki audytu w konfiguracjach.
Vector log data pipeline – potok danych telemetrycznych Vector; Wysokowydajny kolektor i router logów oraz metryk napisany w języku Rust.
Python Virtual Environment – wirtualne środowisko Pythona; Izolowane środowisko instalacji zależności skryptu zapobiegające konfliktom pakietów systemowych.
Versioned and Immutable State – stan wersjonowany i niezmienny; Wymóg przechowywania całej konfiguracji w postaci migawek w systemie kontroli wersji.
VFS
W1 · slajd 25/55 | W2 · slajd 24/55 | W3 · slajd 33/55 | W3 · slajd 34/55 | W4 · slajd 19/55 | W5 · slajd 10/55
Virtual File System – warstwa wirtualnego systemu plików w jądrze Linux unifikująca operacje dyskowe dla polecenia df.
Splunk On-Call (VictorOps) – platforma Splunk On-Call; Narzędzie wspierające kulturęDevOpsi transparentne przekazywanie wiedzy o awariach w zespołach.
Virtual IP Address – wirtualny adres IP; Adres sieciowy przypisany do usługi, a nie do fizycznej karty, umożliwiający bezprzerwowy failover.
Pływający adres usługi niezależny od węzła (VRRP, HSRP, keepalived, Pacemaker); przejęcie w ~3-5 s (VRRP) lub poniżej sekundy (BFD).
Virtual Local Area Network – wirtualna sieć lokalna; Logicznie wydzielony segment sieci w warstwie łącza danych (standard IEEE 802.1Q).
VM
W1 · slajd 3/55 | W1 · slajd 16/55 | W1 · slajd 33/55 | W2 · slajd 47/55 | W3 · slajd 32/55 | W3 · slajd 45/55 | W4 · slajd 40/55 | W5 · slajd 43/55 | W6 · slajd 34/55
Virtual Machine – maszyna wirtualna; wyizolowane środowisko programowe emulujące fizyczny komputer, uruchamiane pod nadzorem hiperwizora.
Persistent Storage Volume – trwały wolumen pamięci masowej; Zasób dyskowy montowany w kontenerze gwarantujący zachowanie danych po restarcie usługi.
Nagły wzrost liczby logów sygnalizujący anomalię przed wpływem na użytkowników; obok powtarzalnych błędów i odchyleń od normy historycznej.
Virtual Private Network – wirtualna sieć prywatna; Szyfrowany tunel sieciowy zabezpieczający ruch telemetryczny pomiędzy oddziałami a centralną bazą.
VRRP
W4 · slajd 55/55 | W5 · slajd 22/55 | W5 · slajd 38/55 | W5 · slajd 39/55 | W5 · slajd 40/55 | W5 · slajd 42/55 | W5 · slajd 53/55
Virtual Router Redundancy Protocol – protokół redundancji routera wirtualnego; Protokół warstwy sieciowej (RFC 5798) stanowiący temat wprowadzający do wykładu 5.
Virtual Memory Size – całkowity rozmiar pamięci wirtualnej zadeklarowany i dostępny dla danego procesu.
W
Standard propagacji identyfikatorów żądań; poprawny wpis to severity plus request ID plus czytelny message plus kontekst strukturalny w JSON.
Web Application Firewall – zapora aplikacji internetowych; Moduł filtrujący ruch HTTP na load balancerze pod kątem ataków aplikacyjnych (np. SQLi, XSS).
Zapora aplikacji na balancerze; z ACL (whitelist/geo-block), rate limiting, anty-DDoS i terminacją TLS/mTLS (cert-manager).
Write-Ahead Log – dziennik zapisu z wyprzedzeniem; Mechanizm transakcyjny chroniący dane w pamięci RAM przed utratą w przypadku nagłej awarii zasilania.
Wide Area Network – rozległa sieć komputerowa; automatyzacja routera często obejmuje monitorowanie bramy WAN i przełączanie na łącze zapasowe.
Wirtualne centrum dowodzenia przy poważnej awarii; commander prowadzi kanał, aktualizacje i milestone’y, oddzielając komunikację od diagnozy.
Warning Logging Level – poziom ostrzegawczy; Sygnał o wystąpieniu nieoczekiwanego zdarzenia, które nie zatrzymało jeszcze działania usługi.
Warning Alert Severity – ostrzegawczy stopień krytyczności; Poziom sygnalizujący zbliżanie się do limitów zasobów, niegenerujący natychmiastowego budzenia ludzi.
Virtual Incident War Room – wirtualny pokój kryzysowy; Dedykowany kanał komunikacyjny uruchamiany w celu koordynacji działań wielu inżynierów podczas dużej awarii.
Konfiguracja, health checki, stick tables, ACL i metryki Nginx/HAProxy oraz failover active-passive/active-active z VIP.
Literały wpisane w zapytania zamiast zmiennych; obok szumu 30+ paneli i izolacji od użytkowników - grzech główny pracy z Grafaną.
Prometheus Watchdog Alert – alert nadzorczy Watchdog; Nieustannie aktywny alert weryfikujący czy cała ścieżka powiadamiania działa bez zakłóceń.
Automatyczna aktualizacja obrazów kontenerów; obok skryptów bash (pull → up), Portainera i CI/CD - zero-downtime przez Blue-Green lub rolling.
Webhook
W1 · slajd 39/55 | W3 · slajd 46/55 | W5 · slajd 48/55 | W6 · slajd 13/55 | W6 · slajd 17/55 | W6 · slajd 31/55 | W7 · slajd 15/55
Mechanizm automatycznego przekazywania zdarzeń między systemami (np. alert z Alertmanagera na kanał Slack), integrujący monitoring z komunikacją zespołu.
WebSocket protocol – protokół WebSocket; Połączenie dwukierunkowe stosowane w nowoczesnych interfejsach do strumieniowania metryk na żywo.
metric to wartość bieżąca na dany moment per seria, a metric[5m] to ciąg próbek w oknie; rate() i increase() wymagają wektora zakresowego.
Wektor błyskawiczny to wartość metryki w chwili „teraz”, a wektor zakresowy to ciąg wartości w oknie czasu; funkcje tempa wymagają wektora zakresowego.
Wheel of Misfortune Exercise – koło nieszczęścia (gra symulacyjna SRE); Praktyka szkoleniowa odgrywania ról, w której inżynierowie mierzą się z historycznymi awariami.
Internal Technical Documentation – wewnętrzna dokumentacja techniczna; Repozytorium wiedzy inżynierskiej, do którego prowadzą odnośniki z opisów paneli analitycznych.
Ogniwo łączące surowy pomiar z decyzją operatora; dopiero kontekst, trendy i progi zamieniają liczby w wiedzę.
Kolorowanie zużycia budżetu (zielony <50%, żółty 50-80%, czerwony >80%) zamieniające stan SLO w decyzję podejmowaną w sekundy.
Wnioski poawaryjne – wnioski inżynierskie; Podsumowanie lekcji wyciągniętych przez zespół z przebiegu sytuacji kryzysowej.
Operational Workaround – obejście awaryjne; Tymczasowa zmiana procedury lub konfiguracji omijająca uszkodzony komponent systemowy.
The Site Reliability Workbook – praktyczny podręcznik SRE Workbook; Monografia wydawnictwa O'Reilly zawierająca szczegółowe formuły matematyczne dla Burn Rate Alerting.
Work-Life Balance in Tech – równowaga między życiem zawodowym a prywatnym; Podstawowe prawo inżyniera chronione przez limitowanie nocnych interwencji operacyjnych.
Write Once, Read Many – technologia pamięci masowej uniemożliwiająca modyfikację lub usunięcie zapisanych danych, kluczowa w ochronie przed ransomware.
Final Course Wrap-up – formalne zamknięcie cyklu wykładów; Podsumowanie osiągnięć dydaktycznych i życzenia sukcesów w pracy zawodowej studentów.
Weighted Round Robin – ważony algorytm karuzelowy; Wariant algorytmu Round Robin uwzględniający zróżnicowaną moc obliczeniową poszczególnych maszyn.
Y
YAML
W1 · slajd 18/55 | W2 · slajd 21/55 | W4 · slajd 8/55 | W5 · slajd 24/55 | W6 · slajd 7/55 | W6 · slajd 8/55 | W7 · slajd 13/55 | W7 · slajd 14/55 | W7 · slajd 25/55
YAML Ain't Markup Language – czytelny dla człowieka format serializacji danych, powszechnie stosowany w plikach konfiguracyjnych Ansible i Kubernetes.
Z
Własny wpis w cron, sprawdzenie stanu systemu (uptime, free, df) i lektura sre.google - praktyka, bez której teoria wyparowuje w tydzień.
Logiczna grupa celów o wspólnym interwale zbierania w prometheus.yml; sekcja global wyznacza domyślne ustawienia dla wszystkich zadań.
Usługi takie jak DNS czy NTP, których awaria kładzie wszystkie systemy naraz; dlatego monitoring obejmuje też warstwę sieciową.
Dokumentacja i wnioski poprawiają kolejne incydenty; 6 faz: detection → response → diagnosis → recovery → verification → documentation.
Trzy kopie danych na dwóch różnych nośnikach, w tym jedna poza siedzibą; kopia bez testu przywracania to iluzja bezpieczeństwa.
Reguła wypracowana w Google, zgodnie z którą inżynier SRE poświęca około połowy czasu na automatyzację i rozwój, a połowę na bieżące operacje.
Najpierw mierzymy (SLI), potem ustalamy cel (SLO), na końcu składamy obietnicę klientowi (SLA); wewnętrzne SLO jest zawsze ściślejsze od SLA.
Awarie i ryzykowne wdrożenia uszczuplają pulę dopuszczalnej niedostępności; wyczerpanie budżetu oznacza wstrzymanie zmian (release freeze).